Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đề nghị hoàn thiện quy định về ký kết thỏa thuận quốc tế ở cấp xã
Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Sùng A Lềnh cho rằng cần làm rõ bản chất pháp lý của thỏa thuận quốc tế, bảo đảm phân biệt giữa các văn bản hợp tác thông thường với những cam kết thuộc phạm vi điều chỉnh của điều ước quốc tế hoặc các quy định pháp luật chuyên ngành.
Theo đại biểu, việc xác định một văn bản có phải là thỏa thuận quốc tế hay không cần căn cứ vào chủ thể, mục đích, nội dung và hệ quả pháp lý của cam kết, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc hình thức văn bản. Các tên gọi như bản ghi nhớ, thỏa thuận hợp tác không quyết định bản chất pháp lý của những cam kết được thể hiện trong văn bản.
Liên hệ thực tiễn nghiên cứu Đề án thí điểm xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại Cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai, đại biểu Sùng A Lềnh chỉ rõ việc thống nhất phương hướng hợp tác và quyết định cơ chế đầu tư, quản lý, vận hành là những nội dung có căn cứ pháp lý khác nhau. Thỏa thuận quốc tế có thể tạo khuôn khổ phối hợp giữa các bên, nhưng việc chấp thuận dự án, bố trí nguồn vốn hoặc áp dụng cơ chế đặc thù phải được cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định pháp luật.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị nghiên cứu điều chỉnh khoản 1 Điều 2 của dự thảo Luật theo hướng xác định rõ các yếu tố cấu thành thỏa thuận quốc tế, đồng thời giữ nguyên giới hạn không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của Việt Nam theo pháp luật quốc tế.
Đại biểu Sùng A Lềnh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai phát biểu thảo luận
Đối với những văn bản có nội dung hỗn hợp, cần quy định trách nhiệm của cơ quan đề xuất trong việc xác định nội dung thuộc từng chế độ pháp lý, tách thành các văn bản riêng khi cần thiết. Trường hợp phát sinh cam kết thuộc phạm vi điều ước quốc tế hoặc vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trước khi ký kết.
Đối với quy định về thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế của cấp xã, đại biểu tán thành việc giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc ký kết nhân danh UBND cấp xã theo quy định tại khoản 3 Điều 20 của dự thảo Luật. Tuy nhiên, cần tiếp tục cụ thể hóa các điều kiện và cơ chế kiểm soát nhằm bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Đối với các xã ngoài khu vực biên giới, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 9 Điều 3 những điều kiện cơ bản để được ký kết thỏa thuận quốc tế, gồm: có nhu cầu hợp tác phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; có kế hoạch thực hiện; bảo đảm nhân lực và kinh phí triển khai. Đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể phương thức đánh giá, làm căn cứ để Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định.
Đối với các xã ở khu vực biên giới, đại biểu đề nghị Chính phủ hướng dẫn việc lựa chọn đối tác hợp tác trong trường hợp hai bên không có cấp hành chính tương ứng. Chẳng hạn, khi phía nước bạn còn tổ chức cấp huyện, trong khi phía Việt Nam không còn cấp hành chính tương ứng, việc xác định đối tác cần căn cứ vào chức năng, thẩm quyền và nội dung hợp tác, bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan.
Đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phân biệt giữa hoạt động giao lưu, kết nghĩa thông thường với những nội dung hợp tác có thể tác động trực tiếp đến công tác quản lý biên giới, quốc phòng và an ninh.
Đối với những nội dung có tính chất nhạy cảm, cần quy định rõ trường hợp phải lấy ý kiến các cơ quan liên quan, đồng thời xác định trách nhiệm rà soát, thẩm định trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định ký kết.
Theo đại biểu, việc hoàn thiện các quy định này sẽ góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho chính quyền cấp xã chủ động triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế thiết thực, phù hợp với yêu cầu thực tiễn; đồng thời bảo đảm quản lý chặt chẽ những nội dung liên quan đến biên giới, quốc phòng, an ninh và thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế.
