Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa - động lực phát triển nhanh và bền vững của tỉnh Lào Cai trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển và hội nhập quốc tế sâu rộng, tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa được xác định là nhiệm vụ trung tâm, lâu dài, có ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Quán triệt tinh thần đó, Tỉnh ủy Lào Cai đã cụ thể hóa đầy đủ quan điểm, mục tiêu và các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh sau hợp nhất, hướng tới tầm nhìn phát triển đến năm 2045 nhằm tạo động lực cho sự phát triển của tỉnh.

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa – trụ cột chiến lược của phát triển tỉnh Lào Cai

Chương trình hành động của Tỉnh ủy Lào Cai xác định rõ: công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt, dựa chủ yếu vào khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển đổi số, gắn chặt với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng bao trùm, kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh được đặt trong tổng thể liên kết vùng và hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, phát huy vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế, hình thành các cực tăng trưởng, trục động lực và vành đai phát triển công nghiệp – dịch vụ – đô thị có sức lan tỏa vùng. Đây là cách tiếp cận mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn, đồng thời gắn chặt phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng – an ninh, đối ngoại, an sinh xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân.

Mục tiêu rõ ràng, định lượng cụ thể đến năm 2030

Tỉnh Lào Cai đặt ra hệ thống mục tiêu phát triển có tính định lượng cao, phản ánh quyết tâm chính trị mạnh mẽ: Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026–2030 đạt từ 10%/năm trở lên. Cơ cấu GRDP chuyển dịch theo hướng công nghiệp – xây dựng chiếm khoảng 43,5%, dịch vụ 37,5%, nông – lâm – thủy sản 12,4%. GRDP bình quân đầu người đạt 136 triệu đồng, thu nhập bình quân đầu người đạt 70 triệu đồng vào năm 2030. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng bình quân trên 12%/năm; kinh tế số chiếm khoảng 20% GRDP. Hình thành mới 5 khu công nghiệp, nâng tổng số lên 12 khu công nghiệp với tỷ lệ lấp đầy bình quân trên 80%; phát triển 01 khu công nghiệp sinh thái. 100% khu công nghiệp có công trình xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn môi trường.

Những mục tiêu này không chỉ thể hiện khát vọng phát triển mạnh mẽ, mà còn cho thấy cách tiếp cận phát triển cân bằng, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên, tỉnh Lào Cai xác định hệ thống các nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ, toàn diện, trong đó:

Thống nhất nhận thức và hành động – nền tảng chính trị của công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn tỉnh là tăng cường tuyên truyền, quán triệt sâu sắc và thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội. Chương trình hành động của Tỉnh ủy xác định rõ, công nghiệp hóa, hiện đại hóa không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành công thương hay lĩnh vực sản xuất, mà là quá trình chuyển đổi toàn diện mô hình phát triển, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân.

Theo đó, các mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ về công nghiệp hóa, hiện đại hóa được đưa vào chương trình công tác hằng năm của cấp ủy, chính quyền các cấp; gắn kết chặt chẽ với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu. Công tác thông tin, tuyên truyền được đổi mới theo hướng thiết thực, đa dạng, làm rõ vai trò của khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; kịp thời biểu dương những mô hình hiệu quả, cách làm sáng tạo, đồng thời phê phán tư duy ngắn hạn, cục bộ, chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá. Qua đó, tạo sự đồng thuận xã hội cao, chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể trong triển khai công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách – tạo môi trường phát triển thông thoáng, bền vững

Hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách được xác định là nhiệm vụ then chốt, tạo nền tảng pháp lý và môi trường thuận lợi cho phát triển công nghiệp và các ngành kinh tế liên quan. Tỉnh tập trung rà soát, kế thừa, điều chỉnh và hợp nhất các cơ chế, chính sách của hai tỉnh trước sáp nhập, xây dựng hệ thống chính sách thống nhất, minh bạch, ổn định, phù hợp với mô hình “nhà nước kiến tạo phát triển, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.

Song song với đó, tỉnh đẩy nhanh tiến độ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên cơ sở tích hợp các quy hoạch trước đây, bảo đảm thống nhất với quy hoạch vùng trung du và miền núi Bắc Bộ và Quy hoạch tổng thể quốc gia. Quy hoạch không chỉ là công cụ quản lý, mà trở thành “khung phát triển” cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa, định hướng rõ không gian phát triển công nghiệp, đô thị, dịch vụ, nông nghiệp. Đặc biệt, tỉnh chú trọng cụ thể hóa Đề án 08 về phát triển công nghiệp theo hướng xanh, hiện đại bằng các chính sách ưu đãi có trọng tâm, trọng điểm, gắn ưu đãi với cam kết về công nghệ, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đóng góp cho ngân sách, việc làm.

Phát triển công nghiệp mũi nhọn theo hướng xanh, hiện đại, giá trị gia tăng cao

Phát triển nhanh và bền vững các ngành công nghiệp mũi nhọn được coi là trọng tâm trực tiếp của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tỉnh tập trung hình thành và phát triển các cụm ngành công nghiệp chủ lực như luyện kim màu, hóa chất – phân bón, vật liệu xây dựng, chế biến nông – lâm sản, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp năng lượng và công nghiệp môi trường; từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh tại các khu vực động lực.

Một định hướng xuyên suốt là giảm mạnh khai thác thô, tăng tỷ trọng chế biến sâu, kiên quyết không thu hút các dự án công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng lớn, nguy cơ ô nhiễm cao. Việc cấp phép khai thác khoáng sản được gắn chặt với chế biến sâu, phục hồi môi trường và phát triển kinh tế địa phương. Đồng thời, tỉnh ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng bảo vệ môi trường tại các khu, cụm công nghiệp trọng điểm như Tằng Loỏng, khu công nghiệp phía Nam, Minh Quân, Âu Lâu; từng bước chuyển đổi mô hình khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, hướng tới phát triển công nghiệp xanh, bền vững.

Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Lào Cai được triển khai đồng bộ giữa khu vực công nghiệp – đô thị và khu vực nông nghiệp – nông thôn, nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao đời sống Nhân dân. Tỉnh định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hữu cơ, ứng dụng khoa học – công nghệ tiên tiến; chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” gắn với chế biến, dịch vụ và du lịch nông thôn.

Trên cơ sở đó, tỉnh tập trung hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn về quế, chè, dược liệu, cây ăn quả, chăn nuôi, thủy sản hồ Thác Bà, vùng lúa chất lượng cao; gắn chặt vùng nguyên liệu với hệ thống cơ sở chế biến, cụm công nghiệp và làng nghề. Các mô hình liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp – công nghiệp – dịch vụ được thúc đẩy, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò hạt nhân, hợp tác xã là cầu nối, hộ nông dân là chủ thể sản xuất. Việc áp dụng truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm được coi là giải pháp quan trọng nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phát triển dịch vụ, logistics, đô thị – động lực hỗ trợ công nghiệp hóa

Cơ cấu lại và phát triển khu vực dịch vụ theo hướng hiện đại là nhiệm vụ quan trọng nhằm hỗ trợ trực tiếp cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tỉnh ưu tiên phát triển dịch vụ logistics, thương mại biên giới, vận tải đa phương thức, tài chính – ngân hàng, dịch vụ số, giáo dục, y tế chất lượng cao; phấn đấu hình thành ít nhất hai trung tâm logistics cấp vùng, kết nối chặt chẽ với khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu và các hành lang kinh tế.

Du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển theo hướng xanh, bền vững, mang tầm quốc tế, tạo động lực lan tỏa cho các ngành công nghiệp dịch vụ và đô thị. Cùng với đó, tỉnh phát triển hệ thống đô thị đa trung tâm, hình thành các đô thị động lực, bảo đảm tiêu chí đô thị xanh, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu. Đô thị hóa được gắn chặt với phân bố dân cư hợp lý, sử dụng tiết kiệm đất đai, tạo không gian phát triển hài hòa giữa công nghiệp, dịch vụ và đời sống Nhân dân.

Phát triển hạ tầng, nguồn nhân lực, khoa học – công nghệ – yếu tố quyết định thành công

Tỉnh xác định đầu tư kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định thành công của công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nguồn lực được ưu tiên cho các dự án hạ tầng giao thông liên vùng, quốc tế, kết nối các khu, cụm công nghiệp với hành lang kinh tế lớn; đồng thời phát triển hạ tầng năng lượng và hạ tầng số, bảo đảm điện năng ổn định, dữ liệu thông suốt cho sản xuất và quản lý.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh thực hiện các chiến lược phát triển nguồn nhân lực, chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, doanh nhân, công nhân kỹ thuật, lao động chất lượng cao; tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, mở rộng đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng cho người lao động. Việc ứng dụng khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được coi là “đòn bẩy” nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại – mở đường cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại được tỉnh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có tính nền tảng, tạo điều kiện trực tiếp cho đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trên cơ sở quy hoạch được phê duyệt, tỉnh ưu tiên tập trung nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng giao thông chiến lược mang tính liên vùng, quốc tế, kết nối các khu, cụm công nghiệp, vùng sản xuất hàng hóa lớn và các đô thị động lực với hệ thống giao thông quốc gia và hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.

Đặc biệt, tỉnh chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương đẩy nhanh tiến độ đầu tư tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; nâng cấp, mở rộng tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai; tiếp tục kêu gọi đầu tư sân bay Sa Pa, cảng cạn, cảng thủy nội địa và các trung tâm logistics. Cùng với giao thông, tỉnh chú trọng phát triển hạ tầng năng lượng, bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định cho sản xuất và sinh hoạt; đồng thời đầu tư hạ tầng số, dữ liệu số dùng chung, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số, chính quyền số và xã hội số, phục vụ trực tiếp cho tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Phát triển nguồn nhân lực, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Nguồn nhân lực chất lượng cao và khoa học – công nghệ được xác định là động lực then chốt của công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn mới. Tỉnh tập trung triển khai hiệu quả các nghị quyết, đề án về phát triển nguồn nhân lực đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, doanh nhân, công nhân kỹ thuật và lao động có tay nghề cao, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp xanh, hiện đại.

Một giải pháp quan trọng là tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, đặt hàng đào tạo, tổ chức đào tạo tại chỗ; mở rộng các hình thức đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng cho người lao động, nhất là khu vực nông thôn, vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Song song với đó, tỉnh đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và cộng đồng doanh nghiệp; khuyến khích đổi mới công nghệ, ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong sản xuất, kinh doanh, coi đây là “đòn bẩy” nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Quản lý chặt chẽ tài nguyên, bảo vệ môi trường – nền tảng của phát triển bền vững

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tỉnh đặc biệt coi trọng nhiệm vụ quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường, bảo đảm phát triển bền vững. Theo đó, các quy định của pháp luật về đất đai, khoáng sản, lâm nghiệp, tài nguyên nước và bảo vệ môi trường được thực hiện nghiêm túc; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý dứt điểm các vi phạm trong khai thác, chế biến khoáng sản, xả thải, sử dụng đất đai và tài nguyên thiên nhiên.

Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% khu công nghiệp có công trình xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn; 100% khu, cụm công nghiệp có hệ thống quan trắc môi trường tự động; từng bước triển khai mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ, khuyến khích các dự án đầu tư xử lý, tái chế, tái sử dụng chất thải theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, tỉnh tăng cường bảo vệ, phục hồi rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ; quản lý, khai thác hợp lý hồ chứa, nhất là hồ Thác Bà; chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu, gắn với bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn hồ đập.

Có thể khẳng định, với hệ thống quan điểm rõ ràng, mục tiêu cụ thể, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ, khả thi, Tỉnh ủy Lào Cai đã xác lập đúng hướng đi cho quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn mới. Trên nền tảng phát huy tiềm năng, lợi thế, tăng cường liên kết vùng, lấy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực, gắn chặt phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng – an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân, Lào Cai có đầy đủ cơ sở và quyết tâm chính trị để vươn lên trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng và cả nước, hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.