Phát huy sức mạnh văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới

Ông Phạm Tất Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương tặng hoa chúc mừng Hội thảo

Tham dự Hội thảo có ông Phạm Tất Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương; ông Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; ông Trần Thắng - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Lại Xuân Lâm - Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ; ông Nguyễn Minh Chung - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương.

Làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Trần Thắng phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Trần Thắng khẳng định, Hội thảo được tổ chức nhằm góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát huy sức mạnh văn hóa trong củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; xác định rõ hơn vai trò, trách nhiệm và phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên trước yêu cầu phát triển mới của đất nước. Qua đó, đề xuất những giải pháp thiết thực góp phần triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, gắn với nhiệm vụ công tác Mặt trận trong giai đoạn mới.

Hội thảo cũng là hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

“80 năm trước, tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò quan trọng của văn hóa đối với sự nghiệp xây dựng đất nước. Tiếp nối tinh thần đó, cần làm rõ hơn cách phát huy các giá trị văn hóa để quy tụ lòng người, củng cố đồng thuận xã hội, khơi dậy ý chí tự cường và khát vọng cống hiến; góp phần chuyển hóa sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, Phó Chủ tịch Trần Thắng gợi mở.

Quang cảnh Hội thảo

Theo Phó Chủ tịch Trần Thắng, trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, lòng yêu nước, ý thức về cội nguồn, tình nghĩa đồng bào và tinh thần nhân ái đã nuôi dưỡng sự gắn bó giữa các thế hệ người Việt Nam. Những giá trị văn hóa ấy tạo nên nền tảng tinh thần để quy tụ các tầng lớp nhân dân, cùng vượt qua khó khăn, bảo vệ và xây dựng đất nước. Đại đoàn kết tạo môi trường và huy động nguồn lực để văn hóa được gìn giữ, sáng tạo, trao truyền và phát triển. Văn hóa và đại đoàn kết vì thế có mối quan hệ gắn bó, tác động và bồi đắp lẫn nhau.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, quá trình đô thị hóa, dịch chuyển lao động, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang mở rộng cơ hội sáng tạo, giao lưu, thụ hưởng văn hóa, đồng thời làm thay đổi sâu sắc cách con người sinh sống, làm việc và tham gia đời sống cộng đồng. Sự khác biệt về điều kiện sống, nhu cầu, lợi ích và khả năng tiếp cận các nguồn lực đặt ra yêu cầu phải quan tâm hơn đến chất lượng gắn kết xã hội, khả năng đối thoại và sự chia sẻ trách nhiệm vì lợi ích chung.

“Trong bối cảnh đó, phát huy sức mạnh văn hóa phải bắt đầu từ việc chăm lo con người, xây dựng môi trường sống lành mạnh, bảo đảm để mỗi người dân có cơ hội tham gia, đóng góp và thụ hưởng. Khi người dân được lắng nghe, được tôn trọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng được quan tâm, niềm tin và sự đồng thuận có thêm cơ sở vững chắc”, Phó Chủ tịch Trần Thắng nhấn mạnh.

Chủ trì Hội thảo

Cũng theo Phó Chủ tịch Trần Thắng, đối với MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên, mô hình tổ chức mới đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp, phát huy thế mạnh của từng tổ chức, nâng cao chất lượng tập hợp, vận động Nhân dân. Sự đổi mới cần được thể hiện qua khả năng nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; qua hiệu quả hiệp thương, phối hợp hành động và sự gắn bó thường xuyên với từng địa bàn, từng nhóm xã hội.

Từ yêu cầu đó, Phó Chủ tịch Trần Thắng đề nghị, các đại biểu làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc, xác định những giá trị làm nền tảng cho sự gắn kết xã hội trong kỷ nguyên mới; nhận diện những vấn đề thực tiễn đang đặt ra đối với việc phát huy sức mạnh văn hóa và củng cố đại đoàn kết toàn dân tộc. Đồng thời làm rõ vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên trong mô hình tổ chức mới; đề xuất giải pháp và mô hình có khả năng thực hiện, đánh giá và nhân rộng.

Chú trọng xây dựng môi trường văn hóa số

TS Trần Thị Phương Lan - Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Văn nghệ Ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu tại Hội thảo

Nêu ý kiến tại Hội thảo, TS Trần Thị Phương Lan - Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Văn nghệ Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, nếu đại đoàn kết toàn dân tộc được biểu hiện trước hết trong các mối quan hệ giữa từng cá nhân trong cộng đồng thì nhân cách con người và môi trường văn hóa chính là nền tảng của các mối quan hệ đó. Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian xây dựng khối đại đoàn kết đã có sự mở rộng, chuyển dịch từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số.

"Không gian số không chỉ là nơi đưa các giá trị văn hóa lên môi trường mới, mà phải trở thành không gian để văn hóa Việt Nam hiện diện, được nhận biết, được yêu thích, được lan tỏa. Xây dựng môi trường văn hóa số là một nhiệm vụ quan trọng của công tác văn hóa hiện nay, góp phần tạo lập môi trường văn hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại" - TS Trần Thị Phương Lan đề xuất.

Nhà báo, TS Tạ Bích Loan - nguyên Trưởng Ban Văn hóa Giải trí (VTV3) Đài Truyền hình Việt Nam, Giảng viên Học viện Ngoại giao phát biểu tại Hội thảo

Tham luận với chủ đề "Truyền thông về văn hóa gắn với đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới", Nhà báo, TS Tạ Bích Loan - nguyên Trưởng Ban Văn hóa Giải trí (VTV3) Đài Truyền hình Việt Nam, Giảng viên Học viện Ngoại giao cho rằng, truyền thông về văn hóa trong kỷ nguyên mới không dừng lại ở việc thông tin hay tuyên truyền đơn thuần. Đó là quá trình sử dụng đồng bộ các phương tiện truyền thống và các nền tảng số đa chiều để truyền tải, phổ biến, tôn vinh và bảo tồn các giá trị văn hóa; từ đó tạo lập không gian đối thoại, củng cố sự đồng cảm, kết nối cá nhân với cộng đồng và gắn kết cộng đồng với các hệ giá trị cốt lõi của dân tộc.

Theo TS Tạ Bích Loan, nghị quyết và thực tiễn phát triển đất nước trong giai đoạn mới đang đặt ra cho công tác truyền thông văn hóa những yêu cầu hết sức cấp thiết. Chuyển đổi toàn diện từ "Truyền thông thông tin" sang "Truyền thông kết nối và đối thoại" không chỉ là một sự thay đổi về kỹ thuật truyền thông, mà là một bước chuyển tư duy chiến lược mang tính nhân văn sâu sắc.

"Truyền thông về văn hóa phải thực sự trở thành chiếc cầu nối vượt qua mọi khoảng cách về thế hệ, vùng miền và sự khác biệt nhận thức; khơi dậy lòng tự hào, tình yêu thương và tinh thần cống hiến trong mỗi người dân Việt Nam. Đó chính là chìa khóa để văn hóa biến thành sức mạnh tinh thần vô song, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đưa đất nước ta tự tin vươn mình trong kỷ nguyên mới, phồn vinh, hạnh phúc và giàu bản sắc" - TS Tạ Bích Loan cho hay.

Đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử

Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Nêu quan điểm văn hóa và đại đoàn kết dân tộc là hai yếu tố quan trọng trong kỷ nguyên mới của Việt Nam, Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam khẳng định: Với nghĩa rộng lớn của văn hoá là tất cả những gì do con người làm ra, lối sống, thái độ ứng xử, các mối quan hệ giữa người và người cùng những sinh hoạt tinh thần, nghệ thuật diễn ra trong đời sống của họ. Thay vì những quy tắc, luật lệ là nguyên tắc cứng nhắc, thì văn hoá mềm mại, uyển chuyển, nhẹ nhàng, tinh tế dễ đi vào lòng người làm cho con người hiểu biết nhau hơn, vui vẻ, đồng cảm hơn, thuyết phục hơn, tạo nên sự đoàn kết giữa các dân tộc.

“Văn hoá và đại đoàn kết dân tộc luôn là sự đồng hành với nhau trong tiến trình lịch sử đất nước. Đại đoàn kết dân tộc bằng con đường văn hoá là sự đoàn kết bền chặt, gắn bó một cách tự nhiên, không áp đặt hay cưỡng ép. Chính từ sự tự nhiên như cơm ăn, nước uống và hít thở hàng ngày nên tình đoàn kết đó không gì tách dời được nó; bởi nó đã thấm vào trong máu thịt của mỗi người như nền văn hoá mà họ được trao truyền từ cha ông mình từ đời này sáng đời khác một cách tự nguyện, vô thức. Vấn đề đặt ra hiện nay là khai thác văn hoá như thế nào để càng ngày văn hoá càng có sự đóng góp một cách hữu hiệu vào công cuộc đại đoàn kết dân tộc trong kỷ nguyên đất nước đang vươn mình”, Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Lý phân tích.

Ông Nguyễn Việt Khánh - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang phát biểu tại Hội thảo

Chia sẻ kinh nghiệm từ địa phương, ông Nguyễn Việt Khánh - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang cho rằng, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử cách mạng trong giáo dục truyền thống và kết nối cộng đồng là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược, lâu dài. Với truyền thống vẻ vang của quê hương cách mạng, hệ thống di tích phong phú và bản sắc văn hóa đa dạng của đồng bào các dân tộc, Tuyên Quang có đầy đủ điều kiện thuận lợi để tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cách thức bảo tồn, giáo dục và lan tỏa các giá trị di sản.

Từ đó, cần phát huy cao độ vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác tập hợp, vận động, lắng nghe, kết nối các tầng lớp Nhân dân cùng chung tay gìn giữ di sản. Khi đó, di sản sẽ tiếp tục được trao truyền mạnh mẽ, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực to lớn cho tỉnh Tuyên Quang phát triển nhanh, bền vững.

Ghi nhận các ý kiến phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Minh Chung - Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương nhấn mạnh, giá trị của Hội thảo cần được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể để người dân được lắng nghe, có điều kiện tham gia, thụ hưởng và đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng. Qua đó, làm cho văn hóa thực sự bồi đắp niềm tin, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực để phát triển đất nước.