Giao Ninh: Từ “làng quê số” đến tầm nhìn đô thị biển

Sức sống mới trên vùng đất “ hội tụ”

Dù là một đơn vị hành chính mới chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025, nhưng Giao Ninh có một xuất phát điểm khá tốt nhờ sự hội tụ của “kiềng ba chân” vững chắc: xã Giao Phong, xã Giao Thịnh và thị trấn Quất Lâm.

Trước khi “về chung một nhà”, cả ba địa phương đều là những lá cờ đầu. Nếu như Giao Phong là xã đầu tiên của tỉnh Nam Định cũ đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) kiểu mẫu và được Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) lựa chọn xây dựng mô hình thí điểm NTM thông minh, thì xã Giao Thịnh cũng luôn nằm trong tốp 3 đơn vị dẫn đầu của huyện Giao Thủy cũ về phong trào này. Cùng với đó, thị trấn Quất Lâm mang đến dáng dấp của sự hiện đại khi đã được công nhận đạt chuẩn đô thị văn minh vào năm 2024. Sức mạnh cộng hưởng từ sự sáp nhập ấy đang hiện hữu sống động ngay trên từng luống cày, từng con ngõ nhỏ, tạo nên một diện mạo Giao Ninh vừa hiện đại, vừa trù phú.

Buổi sáng trên cánh đồng Lâm Phú, nắng hanh vàng trải dài làm nổi bật những luống khoai tây xanh mơn mởn chờ ngày thu hoạch. Không khí lao động tấp nập, nông dân cùng cán bộ kỹ thuật kiểm tra quy trình sản xuất hữu cơ.

Ông Nguyễn Văn Chuẩn, lão nông tri điền ở thôn Nam Phong phấn khởi chia sẻ "công thức" làm giàu mới: "Cánh đồng này năm nào chúng tôi cũng luân canh liên tục 3 vụ: Khoai tây đông, Lạc xuân và Lúa mùa. Nhờ hạn chế phân bón hóa học, chuyển sang hữu cơ, nông sản sạch hơn, bán được giá hơn. Mỗi sào một năm thu về vài chục triệu đồng là chuyện trong tầm tay".

Không chỉ cần cù, tư duy sản xuất của nông dân Giao Ninh giờ đã thay đổi nhiều. Ông Cao Xuân Khởi, Giám đốc HTX Nông ngư diêm nghiệp xã cho biết, với 50ha được cấp mã vùng trồng, bà con giờ đây đã quen với việc ghi nhật ký đồng ruộng, kiểm soát chặt chẽ từ ngày xuống giống đến khi bón phân, thu hoạch. Thậm chí, những sản phẩm như Củ cải, Lạc đỏ, Khoai tây… đã được đưa lên “sàn” Zalo, TikTok để bán hàng. Những cánh đồng củ cải trắng cho năng suất 2-2,5 tấn/sào, mang lại doanh thu hàng trăm triệu đồng/hộ nông dân đang hiện thực hóa mục tiêu thu nhập 350 triệu đồng/ha canh tác rau màu của địa phương (cao hơn 155 triệu đồng so với bình quân chung của tỉnh).

Kinh tế phát triển tạo đà cho việc kiến thiết lại không gian sống. Về thôn Tân Phong, ấn tượng nhất là sự đồng thuận của lòng dân trong việc chỉnh trang đường làng, ngõ xóm. Người dân sẵn sàng hiến đất, phá dỡ tường bao, đóng góp tiền của để mở rộng đường, lắp đặt camera an ninh và đèn chiếu sáng.

Trên tuyến đường hoa rực rỡ dài 600m trước nhà văn hóa thôn, anh Vũ Văn Bảo vẫn thường tranh thủ thời gian rảnh rỗi để tỉ mẩn cắt tỉa từng cành hoa, hàng cây, góp công sức làm đẹp cho xóm làng. Anh Bảo chia sẻ giản dị: "Bà con đã hiến đất, bỏ tiền làm đường, ủng hộ cây. Mình có nghề cây cảnh nên góp thêm chút công cắt tỉa làm cho tuyến đường thêm ngay ngắn, đẹp đẽ".

Không chỉ đẹp, các thôn, xóm ở Giao Ninh đang dần trở nên "thông minh". Bí thư chi bộ thôn Tân Phong, ông Vũ Xuân Đoàn chia sẻ: Tân Phong đã đạt chuẩn Khu dân cư NTM kiểu mẫu và đang phấn đấu trở thành Khu dân cư NTM thông minh. Chúng tôi thành lập các tổ công nghệ số "đi từng ngõ, gõ từng nhà", hướng dẫn người dân thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Hiện nay, hệ thống camera an ninh ở thôn cũng đã cơ bản phủ kín các tuyến đường, kết nối trực tiếp về nhà văn hóa để giám sát 24h/7 ngày, mang lại bình yên cho xóm làng.

Dấu ấn và tầm nhìn 2030

Những câu chuyện sống động từ đồng ruộng đến ngõ xóm là minh chứng cụ thể cho bức tranh kinh tế - xã hội đầy khởi sắc của Giao Ninh. Thừa hưởng hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng và cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ sang thương mại, dịch vụ. Trên nền tảng vững chắc đó, ngay sau khi sáp nhập, bất chấp những khó khăn do thiên tai, kinh tế địa phương vẫn có những bước phát triển ngoạn mục.

Năm 2025 khép lại với những con số ấn tượng: Giá trị sản xuất công nghiệp - dịch vụ ước đạt 778 tỷ đồng. Đặc biệt, Khu du lịch biển Quất Lâm sau khi được công nhận là Khu du lịch cấp tỉnh đã hồi sinh mạnh mẽ, đón khoảng 50 nghìn lượt khách, doanh thu đạt 12 tỷ đồng. Lĩnh vực nông nghiệp tiếp tục giữ vững vị thế với 22 sản phẩm OCOP đạt 3 sao. Đáng chú ý, tổng thu ngân sách nhà nước đến hết tháng 11/2025 đã đạt gần 382 tỷ đồng, bằng 358% so với dự toán năm. Bộ máy hành chính mới cũng vận hành trơn tru khi Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã thuộc tốp đầu các xã, phường của tỉnh về chỉ số cải cách hành chính.

Những thành quả của năm 2025 chính là nền tảng để Giao Ninh đề ra các chỉ tiêu cụ thể đầy thách thức cho năm 2026: Phấn đấu thu nhập bình quân đầu người đạt 96,8 triệu đồng/năm, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất đạt 13% và tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 0,42%. Về dài hạn, địa phương hướng tới mục tiêu chiến lược: đến năm 2030 cơ bản đạt các tiêu chí đô thị loại V, với thu nhập bình quân đầu người đạt 136 triệu đồng/năm.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Doãn Phi Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Giao Ninh nhấn mạnh: Thời gian tới, Giao Ninh sẽ tập trung phát triển các mô hình nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao. Bên cạnh đó, hoàn thiện hạ tầng kết nối để đánh thức tiềm năng du lịch biển Quất Lâm theo hướng sinh thái, cao cấp; đồng thời thu hút đầu tư công nghệ cao tại Cụm công nghiệp Thịnh Lâm... Đích đến cuối cùng không chỉ là những con số tăng trưởng, mà là xây dựng Giao Ninh trở thành một đô thị biển năng động, nơi người dân được thụ hưởng cuộc sống an toàn, hạnh phúc.

Từ nền tảng của xã NTM kiểu mẫu (Giao Phong, Giao Thịnh) và đô thị văn minh (Quất Lâm), với luồng gió mới từ sáp nhập đơn vị hành chính và sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy, Giao Ninh đang vững bước trên hành trình trở thành điểm sáng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Bình.