Mô hình văn hoá doanh nghiệp đặc thù của ngành Than
Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, ngành Than không chỉ đóng góp năng lượng cho nền kinh tế, mà còn kiến tạo nên một hệ giá trị văn hóa doanh nghiệp mang tính đặc thù sâu sắc.
Văn hóa doanh nghiệp ở ngành Than không được xây dựng dựa trên những lý thuyết quản trị thuần túy, mà được chắt lọc qua biết bao thế hệ từ chính môi trường lao động và lịch sử đấu tranh anh dũng. Khác với các ngành sản xuất thông thường, văn hóa ngành Than gắn liền với sự an toàn và tinh thần trách nhiệm ở mức cao nhất. Hệ giá trị ấy vừa phản ánh cung cách quản trị, chuẩn mực ứng xử trong sản xuất, vừa là sợi dây tinh thần bền chặt gắn kết hàng vạn người lao động, tạo nên sức mạnh nội sinh để vượt qua mọi biến động của thị trường và thách thức lịch sử.
Nền tảng cốt lõi trong mô hình văn hóa doanh nghiệp đặc thù của ngành Than chính là tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm". Đây là di sản tinh thần bắt nguồn từ cuộc tổng bãi công năm 1936. Trong môi trường làm việc đặc thù, tính "kỷ luật" đối với người thợ mỏ không dừng lại ở việc tuân thủ nội quy lao động, hay thời gian biểu hành chính, mà đã nâng lên thành nguyên tắc sống còn, thành bản năng tự giác trong từng thao tác kỹ thuật và quy trình an toàn.
Song hành với kỷ luật là tinh thần "đồng tâm". Do đặc thù công nghệ khai thác than mang tính dây chuyền khép kín, từ đào lò, vận tải, thông gió cho đến sàng tuyển, không một cá nhân nào có thể hoàn thành nhiệm vụ độc lập mà thiếu đi sự phối hợp ăn ý từ đồng nghiệp. Sự tin tưởng tuyệt đối, tính cộng đồng và tinh thần kề vai sát cánh đã biến hàng vạn người lao động từ muôn phương trở thành một khối thống nhất.
Từ nền tảng tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm", văn hóa ngành Than tiếp tục phát triển chiều sâu nhân văn thông qua giá trị tình đồng chí, đồng đội, tình người Vùng than. Sự quan tâm, chăm lo toàn diện đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động đã trở thành tư duy quản trị xuyên suốt của các doanh nghiệp TKV. Từ những bữa ăn bảo đảm dinh dưỡng, xe đưa đón tận công trường, hệ thống nhà chung cư hiện đại, đến các chính sách điều dưỡng, rửa phổi, phục hồi sức khỏe và chăm lo cho hậu phương thợ mỏ đều được đầu tư bài bản.
Tình thợ mỏ không chỉ hiện hữu trong ca sản xuất dưới lò sâu, mà còn lan tỏa mạnh mẽ ra cuộc sống đời thường. Tại các khu mỏ, các khu tập thể, xóm thợ, làng mỏ, phố mỏ đã hình thành nên những cộng đồng dân cư giàu tính kết nối, nơi mọi người đùm bọc, sẻ chia vui buồn như người trong một đại gia đình. Sự gắn bó máu thịt này tạo nên niềm tự hào nghề nghiệp sâu sắc, biến công việc thợ mỏ trở thành một truyền thống gia đình, nơi các thế hệ ông cháu, cha con nối tiếp nhau gắn bó và cống hiến cho sự nghiệp khai thác than, đảm bảo an ninh năng lượng.
Bước vào kỷ nguyên số, hội nhập quốc tế và chuyển dịch năng lượng toàn cầu, mô hình văn hóa doanh nghiệp ngành Than đang chủ động chuyển mình mạnh mẽ để thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững và thân thiện với môi trường. Tính "kỷ luật" truyền thống đã được hiện đại hóa thành văn hóa an toàn lao động theo chuẩn quốc tế, văn hóa tuân thủ quy trình vận hành công nghệ cao và phong cách làm việc hiện đại.
Trong khi đó, tinh thần "đồng tâm" được nâng tầm thành sự sáng tạo tập thể, thúc đẩy phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, ứng dụng cơ giới hóa, tự động hóa và tin học hóa vào sản xuất. Doanh nghiệp ngành Than hôm nay không chỉ chú trọng đến năng suất, mà còn đặt văn hóa bảo vệ môi trường lên hàng đầu thông qua việc di chuyển các nhà máy sàng tuyển ra khỏi nội thị, đầu tư hệ thống băng tải ống, phun sương dập bụi, "xanh hóa" Vùng mỏ, hoàn nguyên môi trường.
Theo ông Hoàng Tuấn Dương, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng uỷ Than Quảng Ninh, những người thợ mỏ đang ra sức làm cho môi trường vùng than mình đang sống được tốt hơn, trong lành hơn, làm cho quê hương Quảng Ninh thêm giàu đẹp.
Bên cạnh đó, công tác xây dựng môi trường làm việc văn minh, hiện đại và nhân văn tiếp tục là điểm sáng trong mô hình quản trị. Theo ông Bùi Khắc Trực, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng uỷ Than Quảng Ninh, các hoạt động văn hóa, thể thao, nghệ thuật quần chúng được duy trì thường xuyên, tạo sân chơi lành mạnh và bồi đắp đời sống tinh thần phong phú cho người lao động. Nhiều hạt nhân văn nghệ thể thao trong ngành Than đã trở thành nghệ nhân dân gian, NSVM, NSƯT, NSND, VĐV tiêu biểu trong các đội tuyển quốc gia.
Việc tôn vinh những người thợ giỏi, những tập thể lao động xuất sắc và chăm lo cho các gia đình thương binh, liệt sĩ ngành Than, những thợ mỏ hy sinh vì sự nghiệp sản xuất than... không chỉ thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", mà còn góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Sự kết hợp hài hòa giữa bản sắc "Kỷ luật và Đồng tâm" kiên cường với tư duy quản trị hiện đại, tinh thần đổi mới sáng tạo chính là bệ phóng vững chắc giúp mô hình văn hóa doanh nghiệp trong TKV tiếp tục giữ vững giá trị khác biệt, khẳng định vị thế trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.
