Thúc đẩy sáng tạo khoa học kỹ thuật trong học sinh, sinh viên
Việc khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu, sáng tạo khoa học kỹ thuật cho thế hệ trẻ, nhất là học sinh, sinh viên, đã và đang được tỉnh Quảng Ninh quan tâm thúc đẩy mạnh mẽ thông qua nhiều phong trào, sân chơi trí tuệ thiết thực.
Nổi bật trong đó là Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Quảng Ninh - sân chơi khoa học thường niên đã trở thành “vườn ươm” nuôi dưỡng tư duy sáng tạo, khả năng nghiên cứu và tinh thần dám nghĩ, dám làm của thế hệ trẻ.
Ban Tổ chức Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên và nhi đồng tỉnh lần thứ X, năm 2025 trao giải nhất cho các nhóm tác giả đoạt giải. Ảnh: Minh Đức
Qua 10 lần tổ chức, Cuộc thi đã thu hút 1.280 đề tài tham dự, trong đó có 340 đề tài đoạt giải cấp tỉnh và 15 đề tài đạt giải tại Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc. Riêng Cuộc thi lần thứ X năm 2025 đã tiếp nhận 158 đề tài của học sinh các cấp, lựa chọn trao 3 giải Nhất, 4 giải Nhì, 10 giải Ba và 29 giải Khuyến khích; đồng thời tuyển chọn 11 đề tài xuất sắc tham dự Cuộc thi toàn quốc lần thứ 22, năm 2026.
Điểm đáng ghi nhận là nội dung các đề tài ngày càng đa dạng, bám sát thực tiễn học tập và đời sống xã hội. Từ các giải pháp bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, an toàn giao thông, chăm sóc sức khỏe học đường đến ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong học tập và quản lý, nhiều ý tưởng tuy còn giản dị nhưng thể hiện rõ tư duy khoa học, khả năng quan sát và giải quyết vấn đề của học sinh.
Thông qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và bảo vệ đề tài, học sinh không chỉ được tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện, thuyết trình và ứng dụng kiến thức liên môn. Đây chính là những hành trang quan trọng giúp các em tự tin hội nhập trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Song hành với Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng, Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Quảng Ninh được tổ chức định kỳ hai năm một lần cũng góp phần tạo môi trường khoa học - công nghệ sôi động, lan tỏa tinh thần sáng tạo trong toàn xã hội. Qua 10 kỳ tổ chức, Hội thi đã thu hút trên 1.000 giải pháp tham dự, trong đó có nhiều đề tài nghiên cứu, sáng kiến kỹ thuật có sự tham gia, kế thừa của đội ngũ trí thức trẻ, sinh viên các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn.
Thực tiễn cho thấy, sự gắn kết giữa phong trào sáng tạo khoa học kỹ thuật với giáo dục – đào tạo đã tạo động lực đổi mới phương pháp dạy và học trong nhà trường. Nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã chủ động lồng ghép hoạt động nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo vào chương trình học; khuyến khích học sinh phát hiện vấn đề, đề xuất ý tưởng và hiện thực hóa bằng các mô hình, sản phẩm cụ thể. Phụ huynh cũng ngày càng đồng hành, tạo điều kiện để con em tham gia nghiên cứu, sáng tạo ngay từ lứa tuổi học đường.
Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ X (2024-2025) trao giải nhất cho các nhóm tác giả đạt giải. Ảnh: Minh Đức
Không chỉ dừng lại ở các giải thưởng, giá trị lớn nhất mà các cuộc thi mang lại chính là sự chuyển biến về nhận thức: khoa học - công nghệ không còn là lĩnh vực xa vời mà trở nên gần gũi, thiết thực, gắn liền với đời sống và tương lai nghề nghiệp của học sinh, sinh viên. Từ đó hình thành lực lượng lao động trẻ có tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng và sẵn sàng tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh Quảng Ninh đang quyết liệt triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc đầu tư cho thế hệ trẻ thông qua các phong trào sáng tạo khoa học kỹ thuật càng có ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Từ những ý tưởng nhỏ hôm nay, bằng sự quan tâm, đồng hành của các cấp, các ngành và toàn xã hội, phong trào sáng tạo khoa học kỹ thuật trong học sinh, sinh viên Quảng Ninh sẽ tiếp tục được chắp cánh; góp phần vào sự phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.
