Giữ dòng điện cho đà tăng trưởng

Sự gia tăng mạnh của sản lượng điện thương phẩm trên địa bàn tỉnh phản ánh rõ sức bật của nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực hạ tầng, bảo đảm cung cấp điện ổn định, an toàn. Trong ảnh: Ứng dụng thiết bị đo đếm điện năng giúp giám sát phụ tải, hạn chế nguy cơ quá tải tại các trạm biến áp.

Nhu cầu tăng nhanh, hạ tầng chịu sức ép

Năm 2025, điện thương phẩm tiêu thụ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đạt 7,13 tỷ kWh, công suất cực đại khoảng 1.250MW. Mức tăng này cho thấy tốc độ phát triển kinh tế tích cực, đặc biệt ở khu vực công nghiệp - dịch vụ, song cũng tạo áp lực lớn đối với hệ thống điện hiện hữu.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có hai nhà máy nhiệt điện là Cao Ngạn (115MW) và An Khánh I (120MW), cùng 7 nhà máy thủy điện nhỏ với tổng công suất 26,5MW. Bên cạnh đó, Thái Nguyên được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia thông qua các trạm 500kV, 220kV như Thái Nguyên, Phú Bình, Lưu Xá, Bắc Kạn, Phú Bình 2, với tổng công suất các trạm 220kV đạt hơn 3.125MVA, cơ bản đáp ứng nhu cầu toàn tỉnh.

Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy hệ thống lưới điện chưa thực sự đồng đều. Một số tuyến đường dây 220kV như Sóc Sơn - Hiệp Hòa, Bắc Kạn - Thái Nguyên, Thái Nguyên - Lưu Xá vận hành ở mức từ 49% đến 94% tải, phản ánh sự phân bổ phụ tải chưa hợp lý giữa các khu vực. Áp lực lớn hơn tập trung tại lưới 110kV, nhất là khu vực trung tâm thành phố và các khu công nghiệp. Gần 50% máy biến áp 110kV vận hành trên 85% công suất, nhiều tuyến thường xuyên vượt ngưỡng cho phép.

Trạm biến áp 220kV Phú Bình 2 và đường dây 220kV Phú Bình 2 rẽ Thái Nguyên - Bắc Giang (với công suất 500MVA) đáp ứng nhu cầu sử dụng điện cho các khu công nghiệp phía Nam tỉnh Thái Nguyên.

Toàn tỉnh hiện có 40 tuyến đường dây 110kV với tổng chiều dài hơn 600km, cấp điện cho 22 trạm biến áp, tổng công suất 2.434MVA. Một số tuyến trọng điểm như Thái Nguyên - Thịnh Đán, Lưu Xá - Sông Công 2 vận hành gần mức tối đa, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn khi phụ tải tăng cao. Lưới trung áp dài hơn 5.200km với gần 5.800 máy biến áp, tổng công suất đặt hơn 2,44 triệu kVA, phục vụ khu dân cư, khu công nghiệp và khách hàng lớn. Lưới hạ áp dài trên 11.000km, do ngành điện quản lý, cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt.

Sự mất cân đối phụ tải thể hiện rõ tại các phường Phan Đình Phùng, Phổ Yên, Vạn Xuân, Linh Sơn…, nơi lưới điện tiệm cận ngưỡng quá tải, nhất là vào mùa cao điểm. Áp lực này càng rõ khi điện cho sản xuất công nghiệp chiếm tới 78,3% tổng điện năng tiêu thụ năm 2024, trong khi điện sinh hoạt chỉ chiếm 17,7%.

Nâng cấp đồng bộ để bảo đảm nguồn điện

Qua rà soát, giai đoạn 2019-2025, sản lượng điện thương phẩm trên địa bàn tỉnh tăng bình quân 6,06% mỗi năm. Dù có giai đoạn tăng trưởng chậm do ảnh hưởng của dịch bệnh và biến động kinh tế, xu hướng chung vẫn ổn định và phục hồi rõ nét trong các năm 2023-2024, với mức tăng lần lượt 11,04% và 5,97%, chủ yếu nhờ hoạt động ổn định của các doanh nghiệp FDI. 

Thực tế này cho thấy nhu cầu điện trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, kéo theo áp lực lớn hơn đối với hạ tầng lưới điện hiện hữu nếu không có giải pháp đầu tư và điều tiết kịp thời.

Hệ thống đường dây 500kV, 220kV và 110kV trên địa bàn tỉnh được điều chỉnh tăng công suất, bổ sung nhiều tuyến mới, bảo đảm truyền tải điện năng hiệu quả.

Trước nhu cầu điện tăng nhanh, đặc biệt từ các khu công nghiệp và doanh nghiệp FDI, tỉnh Thái Nguyên đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực cung ứng điện. Trọng tâm là nâng công suất các trạm biến áp, mở rộng lưới điện 110kV, trung áp và hạ áp, hoàn thiện các mạch vòng để bảo đảm cấp điện liên tục, hạn chế nguy cơ gián đoạn.

Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh chú trọng kết hợp khai thác hiệu quả các nhà máy thủy điện nhỏ với phát triển năng lượng tái tạo, tối ưu vận hành hệ thống và giảm tải cho các trạm trọng điểm. Việc tăng cường kết nối với hệ thống điện quốc gia thông qua các tuyến 220kV, 500kV liên thông với Hà Nội và các tỉnh lân cận giúp Thái Nguyên chủ động nguồn điện khi nhu cầu tăng cao.

Ông Phạm Văn Thọ, Giám đốc Sở Công Thương Thái Nguyên, cho biết: Phát triển hạ tầng điện phải đi trước một bước gắn với quy hoạch tổng thể và yêu cầu tăng trưởng dài hạn, nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của tỉnh. Do đó, ngành Công Thương đã và đang đẩy mạnh thẩm định các dự án điện, góp phần tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tiến độ triển khai các công trình năng lượng trên địa bàn.

Trong khuôn khổ Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Thái Nguyên năm 2026, Công ty Điện lực Thái Nguyên tham gia trưng bày, giới thiệu các sản phẩm, giải pháp khoa học - công nghệ tiêu biểu của ngành Điện.

Năm 2025, tỉnh đã thẩm định 79 công trình năng lượng, cấp 16 giấy phép hoạt động điện lực; đồng thời ban hành Quyết định số 27/2025/QĐ-UBND về quản lý an toàn điện, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động điện lực.

Bên cạnh đó, Thái Nguyên đã tích cực thu hút và đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực năng lượng. Trong đó, tỉnh đã triển khai 28 dự án đầu tư xây dựng nguồn và lưới điện với tổng mức đầu tư trên 8.661 tỷ đồng với  21 dự án lưới truyền tải điện từ 110kV đến 500kV và 7 dự án thủy điện. Qua đó tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh...

Điều chỉnh quy hoạch, “đón” tăng trưởng dài hạn

Để bảo đảm phát triển đồng bộ và bền vững, tỉnh Thái Nguyên tập trung điều chỉnh quy hoạch mạng lưới cấp điện với tầm nhìn đến năm 2050. Trọng tâm của quy hoạch là bổ sung, nâng cấp các nguồn điện, trạm biến áp và hệ thống đường dây, nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng tăng, bảo đảm cung cấp điện ổn định cho phát triển công nghiệp và dịch vụ, đồng thời nâng cao chất lượng đời sống của người dân.

Trung tâm Điều khiển xa (Công ty Điện lực Thái Nguyên) góp phần quan trọng nâng cao độ tin cậy cung cấp điện trên địa bàn tỉnh.

Về nguồn điện, tỉnh dự kiến triển khai nhiều dự án năng lượng tái tạo với quy mô lớn. Trong đó, điện gió trên bờ có tổng công suất khoảng 766MW, phân bố tại các khu vực Võ Nhai, Chợ Mới, Ngân Sơn, Hương Nê, Yên Bình và Thượng Quan. Điện mặt trời tập trung đạt công suất khoảng 420MW tại hồ Núi Cốc, Chợ Mới, Yên Trạch và An Khánh.

Bên cạnh đó, các dự án điện sinh khối với công suất 91MW và điện rác 20MW cũng được đưa vào quy hoạch. Nhiều dự án thủy điện nhỏ với tổng công suất 44,49MW tiếp tục được cập nhật, đồng thời loại bỏ những dự án có tiềm năng thấp hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây ngập lụt.

Hệ thống trạm biến áp được định hướng mở rộng và nâng cấp một cách toàn diện. Theo đó, tỉnh bổ sung các trạm biến áp 500kV, nâng công suất nhiều trạm 220kV và mở rộng mạng lưới trạm 110kV nhằm tăng cường khả năng kết nối các nguồn điện mới, đáp ứng nhu cầu sử dụng điện của các khu công nghiệp và khu dân cư. Cùng với đó, hệ thống đường dây 500kV, 220kV và 110kV được điều chỉnh theo hướng tăng công suất và bổ sung các tuyến mới, bảo đảm truyền tải điện năng an toàn, hiệu quả từ nguồn phát đến các khu vực tiêu thụ.

Công ty Điện lực Thái Nguyên đầu tư thay thế, nâng công suất các trạm biến áp, bảo đảm nguồn điện được cung cấp ổn định, an toàn.

Từ thực tế sản xuất cho thấy yêu cầu về nguồn điện ổn định ngày càng rõ nét. Ông Hoàng Văn Kha, Phó Giám đốc Chi nhánh mỏ Núi Chuông tại xã Phú Lương, cho biết: Đơn vị vừa được chấp thuận chủ trương nâng công suất dây chuyền sản xuất vôi công nghiệp lên 689.000m3. Để đáp ứng yêu cầu vận hành liên tục, doanh nghiệp đã đề xuất điều chỉnh và nâng công suất trạm biến áp từ 110kV lên 220kV, qua đó bảo đảm nguồn điện ổn định, góp phần duy trì sản xuất hiệu quả và lâu dài.

Những điều chỉnh trong quy hoạch điện không chỉ đáp ứng nhu cầu điện năng tăng nhanh của Thái Nguyên với vai trò là trung tâm công nghiệp và dịch vụ quan trọng của miền Bắc, mà còn tạo nền tảng cho phát triển năng lượng tái tạo, nâng cao độ ổn định và tính bền vững của hệ thống điện trong dài hạn.

Thông qua việc nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, phát triển các nguồn năng lượng sạch, tối ưu hóa công tác vận hành và từng bước hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, Thái Nguyên hướng tới mục tiêu bảo đảm nguồn điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng sống của người dân, đồng thời tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp của khu vực miền Bắc, biến áp lực về năng lượng thành động lực cho phát triển bền vững.