Đổi mới giáo dục trong kỉ nguyên AI: Góc nhìn từ khoa học nhận thức và công nghệ giáo dục

Quang cảnh tại hội thảo

Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ GDĐT, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính; đại diện các cơ sở giáo dục đại học, các sở GDĐT; các nhà khoa học, chuyên gia, đơn vị trong các lĩnh vực khoa học giáo dục, trí tuệ nhân tạo.

Kế thừa, kết nối phát triển tri thức khoa học giáo dục

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nhận định, đây là dịp làm rõ sự gắn kết giữa nghiên cứu về người học, quá trình học tập và phát triển công nghệ giáo dục, góp phần thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Thứ trưởng Phạm Quang Hưng phát biểu tại hội thảo

Nhấn mạnh nhiệm vụ kế thừa và kết nối các kết quả nghiên cứu để phát triển tri thức khoa học giáo dục Việt Nam, Thứ trưởng cho rằng từ các công trình được chia sẻ, cần làm rõ những kết luận đã có cơ sở vững chắc, những điểm còn khác biệt và những câu hỏi cần nghiên cứu tiếp. Việc tổng hợp, đối chiếu các kết quả sẽ giúp hình thành hiểu biết có hệ thống và sâu sắc hơn về giáo dục Việt Nam.

Chương trình khoa học giáo dục quốc gia cần thúc đẩy sự tiếp nối từ nghiên cứu nền tảng đến kiểm chứng giải pháp và dự báo dài hạn, chú trọng trí tuệ nhân tạo và tương lai giáo dục. Để thực hiện định hướng này, các trường sư phạm, viện nghiên cứu cần phối hợp phát triển các nhóm nghiên cứu liên ngành, kết nối khoa học giáo dục với khoa học nhận thức, tâm lí học, khoa học dữ liệu và công nghệ.

“Bộ GDDT rất cần kết quả nghiên cứu và ý kiến phản biện để các vụ, cục có thêm luận cứ khoa học trong tham mưu chính sách. Vì vậy, Bộ GDDT mong tăng cường trao đổi với các viện, trường, đưa những vấn đề từ thực tiễn nhà trường vào nghiên cứu, đồng thời kiểm chứng các kết quả trước khi vận dụng vào chính sách và thực tiễn giáo dục”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Phạm Quang Hưng, mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực người học phải định hướng việc thiết kế, lựa chọn và sử dụng công nghệ. Các kết quả nghiên cứu cần được xem xét trong mối liên hệ với người học, chương trình, ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện nhà trường. Kinh nghiệm quốc tế cần được kiểm chứng trong thực tiễn Việt Nam, nhất là ở địa bàn khó khăn và với người học dân tộc thiểu số.

PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng, trao đổi tại hội thảo

Nghiên cứu cần trả lời rõ: trong những điều kiện nào, công nghệ thực sự giúp người học nâng cao năng lực tự học, tư duy độc lập và khả năng vận dụng; kết quả đó có được duy trì khi giảm hỗ trợ của công nghệ hay không. Trước khi mở rộng áp dụng, cần đánh giá đầy đủ chi phí, khả năng tiếp cận, an toàn và cơ chế giám sát của con người.

Các kết quả nghiên cứu phải được chuyển hóa vào đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo, nhất là năng lực thiết kế hoạt động học tập và đánh giá người học trong môi trường có sử dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời bảo đảm yêu cầu về trung thực, sáng tạo và trách nhiệm.

Khai thác các nền tảng quốc gia dùng chung kiểm chứng kết quả nghiên cứu

Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cho biết, Bộ GDĐT ưu tiên xây dựng nền tảng dùng chung, tập trung nguồn lực, tránh đầu tư trùng lặp, bảo đảm tiết kiệm và hiệu quả. Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia đang được xây dựng với gia sư AI và hệ thống thực ảo là hai thành phần cốt lõi, hỗ trợ người học tự học và thực hành.

Do đó, Bộ GDĐT mong các viện, trường cùng doanh nghiệp tham gia xác lập yêu cầu giáo dục và thử nghiệm các giải pháp, bảo đảm minh bạch, an toàn và có đánh giá độc lập. Kết quả nghiên cứu cần góp phần hoàn thiện các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá công nghệ giáo dục, đồng thời giải quyết những vấn đề nảy sinh khi xây dựng, vận hành các nền tảng.

GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, tham luận tại hội thảo

Bên cạnh đó, Bộ GDĐT đang hoàn thiện nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung. Nguồn dữ liệu đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên sẽ cung cấp căn cứ thực tiễn để các nhà khoa học phân tích, nhận diện vấn đề và kiểm chứng các nhận định. Đây là cơ sở quan trọng để các nghiên cứu khoa học giáo dục phản ánh sát thực tiễn, nâng cao tính khách quan và độ tin cậy của các kết luận.

Diễn ra trong 2 ngày, các phiên tọa đàm tại hội thảo tập trung trao đổi về các vấn đề chiến lược như hoàn thiện thể chế, chính sách giáo dục; đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá; quản trị trường học; phát triển các nền tảng công nghệ giáo dục thông minh; hệ sinh thái EdTech; dữ liệu, đạo đức và quản trị AI trong giáo dục.

Các đại biểu tham dự hội thảo

Tại phiên toàn thể, các chuyên gia trình bày báo cáo trọng tâm về khoa học học tập và đổi mới dạy học trong môi trường số; đánh giá, dữ liệu và quản trị chất lượng giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số; khoa học giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI, quản trị có trách nhiệm và chính sách phát triển. Các nội dung này được xem là những vấn đề then chốt đặt nền tảng cho quá trình đổi mới giáo dục trong thời gian tới.

Ba tiểu ban chuyên đề của hội thảo sẽ tập trung thảo luận sâu về: khoa học nhận thức và khoa học học tập trong kỷ nguyên AI; công nghệ giáo dục và đổi mới dạy học; đánh giá giáo dục, dữ liệu học tập và quản trị giáo dục. Đây là những lĩnh vực đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà nghiên cứu, cơ sở đào tạo và cơ quan quản lí trong tiến trình chuyển đổi số giáo dục.