Lan tỏa phong trào người cao tuổi trồng cây

Tại lễ phát động "Ngày hội người cao tuổi hưởng ứng trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” năm 2026 sáng 21/3, Thứ trưởng Thường trực Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh trồng cây cần trở thành việc làm thường xuyên, gắn với mục tiêu phát triển bền vững, thay vì chỉ mang tính phong trào.

“Tết trồng cây” do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng từ năm 1959, đã duy trì hơn 60 năm và trở thành một nét văn hóa cộng đồng. Trong giai đoạn 2021-2025, chương trình trồng 1 tỷ cây xanh được triển khai rộng khắp, với nhiều địa phương hoàn thành vượt chỉ tiêu. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì hơn 42%, góp phần cải thiện môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và tạo sinh kế cho người dân.

Tuy vậy, theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới không chỉ là mở rộng diện tích cây xanh mà còn là nâng cao chất lượng rừng và hiệu quả kinh tế. Rừng cần được nhìn nhận không chỉ như “lá phổi xanh” mà còn là một nguồn lực phát triển.

Trong bối cảnh dân số già hóa, người cao tuổi được xác định là lực lượng có khả năng lan tỏa mạnh mẽ các giá trị này. Với uy tín và kinh nghiệm, họ không chỉ trực tiếp trồng và chăm sóc cây mà còn vận động gia đình, dòng họ và cộng đồng tham gia. Vai trò này mang tính bền bỉ, giúp phong trào không bị đứt quãng sau các đợt phát động.

Một hướng đi được Thứ trưởng nhấn mạnh, là đưa hoạt động trồng cây và phát triển rừng vào chuỗi giá trị kinh tế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý rừng, xây dựng cơ sở dữ liệu số về cây xanh và phát triển thị trường tín chỉ carbon nhằm nâng cao giá trị kinh tế của rừng. Khi đó, mỗi diện tích rừng không chỉ có ý nghĩa môi trường mà còn tạo ra lợi ích cụ thể.

Cùng với đó, yêu cầu về trách nhiệm sau trồng cũng được đặt ra rõ hơn. Việc kêu gọi mỗi người dân trồng ít nhất 1 cây xanh mỗi năm chỉ có ý nghĩa khi cây được chăm sóc và phát triển lâu dài, thay vì dừng lại ở khâu trồng ban đầu.

Phong trào trồng cây những năm gần đây không còn dừng ở các đợt phát động theo mùa, mà đang dịch chuyển về quy mô cộng đồng, bắt đầu từ từng gia đình. Trong đó, người cao tuổi được xác định là lực lượng giữ vai trò nòng cốt, vừa trực tiếp tham gia, vừa dẫn dắt sự thay đổi trong nhận thức và hành vi.

Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình cho rằng, đây là dịp để lực lượng gần 17 triệu người thể hiện trách nhiệm và vai trò nêu gương trong quá trình chuyển đổi xanh, góp phần phát triển đất nước bền vững.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường gia tăng, việc trồng cây và bảo vệ rừng được nhìn nhận như một giải pháp mang tính dài hạn. Theo ông Bình, mỗi cây xanh không chỉ có giá trị môi trường mà còn là biểu tượng của sự tiếp nối giữa các thế hệ, gắn trách nhiệm của hiện tại với tương lai.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận phong trào theo hướng “từ dưới lên”. Thay vì dừng ở các chỉ tiêu tổng thể, Hội Người cao tuổi đặt trọng tâm vào từng hộ gia đình, với mục tiêu mỗi gia đình hội viên trồng và chăm sóc ít nhất 1 cây xanh mỗi năm, gắn với yêu cầu cây phải được duy trì và phát triển lâu dài.

Cùng với đó, các công cụ quản lý mới như ứng dụng “Bản đồ xanh - GREENMAP” được đưa vào sử dụng nhằm theo dõi, giám sát sự phát triển của cây xanh theo từng địa chỉ cụ thể. Cách làm này cho thấy xu hướng số hóa trong quản lý môi trường, đồng thời tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia giám sát.

Phong trào trồng cây cũng được lồng ghép với các tiêu chí xây dựng đời sống văn hóa, từ gia đình đến khu dân cư, nông thôn mới và đô thị văn minh. Người cao tuổi không chỉ trồng cây mà còn tham gia giáo dục con cháu về phân loại rác, tiết kiệm tài nguyên, hạn chế rác thải nhựa và bảo vệ nguồn nước.

Một điểm nhấn khác là vai trò giám sát cộng đồng. Người cao tuổi được khuyến khích tham gia phát hiện, phản ánh các hành vi gây ô nhiễm môi trường, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên tại địa phương.

Từ thực tiễn triển khai, một số địa phương phía Bắc đã đăng ký trồng gần 3 triệu cây xanh trong năm 2026, cho thấy quy mô và mức độ hưởng ứng ngày càng lớn của phong trào.

"Điều quan trọng là phải tránh hình thức, bảo đảm trồng cây đi đôi với chăm sóc và bảo vệ lâu dài", ông Bình nhấn mạnh và tin, rằng khi phong trào được duy trì bền bỉ trong từng gia đình và khu dân cư, việc trồng cây mới có thể tạo ra thay đổi thực chất, thay vì chỉ mang tính thời điểm.

Là một trong những trung tâm công nghiệp, dịch vụ tại phía Bắc, Bắc Ninh duy trì tốc độ tăng trưởng cao, thu hút đầu tư mạnh và phát triển hạ tầng đồng bộ. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh cũng kéo theo những thách thức về môi trường, đặc biệt là thiếu hụt không gian xanh và áp lực lên chất lượng sống.

Trong bối cảnh đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi nhìn nhận, trồng cây không còn là hoạt động mang tính phong trào, mà trở thành một phần trong giải pháp tổng thể để cân bằng giữa phát triển và bảo vệ môi trường.

Ngay từ đầu năm 2026, tỉnh đã triển khai Tết trồng cây theo hướng thiết thực, tập trung vào cây xanh đô thị, khu công nghiệp, khu dân cư và nông thôn, với sự tham gia của nhiều lực lượng trong xã hội.

Trong số đó, người cao tuổi là lực lượng tích cực. Theo Phó Chủ tịch tỉnh, ngoài trực tiếp tham gia trồng và chăm sóc cây, người cao tuổi còn vận động con cháu và người dân cùng thực hiện, góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường rộng khắp.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều mô hình trồng cây gắn với xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh đã được hình thành, tạo chuyển biến về nhận thức và hành động. 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các đô thị phát triển nhanh, không gian xanh không trở thành một phần của chất lượng sống. Khi phong trào trồng cây được triển khai theo hướng thực chất, gắn với quy hoạch và quản lý lâu dài, đây có thể trở thành một trong những công cụ giúp Bắc Ninh nói riêng và các đô thị khác trên cả nước cân bằng giữa tăng trưởng và phát triển bền vững.