Tham vấn chính sách sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo

Sáng 11/3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách của dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Tham dự hội nghị có đại diện lãnh đạo một số Ủy ban của Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương ven biển, cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh, việc xây dựng chính sách của dự án Luật có ý nghĩa quan trọng nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển, đồng thời tạo nền tảng thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những chuyển biến mạnh mẽ liên quan đến không gian đại dương, các ngành kinh tế biển truyền thống như vận tải biển, thủy sản, du lịch, dầu khí tiếp tục phát triển, đồng thời xuất hiện nhiều lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao và công nghệ sinh học biển. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những thách thức lớn như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, ô nhiễm môi trường biển, suy giảm đa dạng sinh học và rác thải nhựa đại dương.

Đối với Việt Nam, biển và hải đảo có vị trí đặc biệt quan trọng trong phát triển KT-XH, gắn với bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Việt Nam có bờ biển dài hơn 3.260 km, vùng biển rộng trên 1 triệu km² với hệ sinh thái phong phú và tiềm năng lớn cho phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, không gian biển cũng đang chịu sức ép ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và xung đột trong khai thác, sử dụng tài nguyên.

Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo được Quốc hội thông qua năm 2015 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển. Tuy nhiên, sau gần 10 năm triển khai, một số quy định đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu phát triển và sự thay đổi của hệ thống pháp luật.

Trên cơ sở tổng kết thi hành Luật, rà soát pháp luật hiện hành và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng hồ sơ chính sách của dự án Luật với 5 nhóm chính sách lớn, gồm: tăng cường quản lý, sử dụng không gian biển theo hướng thống nhất, minh bạch; hoàn thiện chính sách bảo vệ tài nguyên, môi trường vùng bờ và các hệ sinh thái nhạy cảm; tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường biển, nhất là rác thải nhựa; thúc đẩy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý biển; hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển bền vững kinh tế biển theo hướng xanh, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Tại hội nghị, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết phải sửa đổi Luật và 5 nhóm chính sách lớn do Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất, cho rằng các chính sách đã thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước trong quản lý tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Ở góc độ chuyên gia, tiến sĩ Phạm Ngọc Sơn, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho rằng chính sách thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển theo hướng xanh, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển là cần thiết, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát để tránh chồng chéo với các luật khác; đồng thời đa dạng hóa các hình thức giao khu vực biển như đấu giá, cho thuê để thu hút nguồn lực đầu tư và thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu về biển và hải đảo.

Dưới góc độ doanh nghiệp, đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam cho rằng nhiều khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận diện trong các nhóm chính sách. Tuy nhiên, cần nghiên cứu cơ chế quản lý hài hòa đối với các hoạt động cùng tồn tại trên một khu vực biển nhằm bảo đảm an toàn, đặc biệt đối với hoạt động dầu khí; đồng thời hoàn thiện quy định về bảo vệ môi trường biển phù hợp đặc thù hoạt động trên biển.

Ở góc độ quản lý địa phương, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng đề nghị làm rõ ranh giới hành chính trên biển giữa các địa phương, xác định rõ khu vực áp dụng pháp luật về giao khu vực biển và khu vực áp dụng pháp luật đất đai đối với các công trình như cầu, cảng. Đồng thời, cần ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu biển phục vụ công tác quản lý nhà nước và xem xét cơ chế cho phép doanh nghiệp thế chấp khu vực biển được giao.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Thị Mai Phương cho rằng dự án Luật có mối quan hệ với nhiều luật khác, do đó cần làm rõ phạm vi sửa đổi và đề xuất cụ thể những quy định liên quan cần điều chỉnh để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Đồng thời, cần tiếp tục rà soát, bổ sung các chủ trương của Đảng có liên quan và đánh giá tác động của các chính sách, trong đó có đề xuất cấp giấy chứng nhận khu vực biển.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp tại hội nghị để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách, làm cơ sở xây dựng dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), bảo đảm chất lượng, tính khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.