Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển bền vững
Chiều 17/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI, thừa uỷ quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Tờ trình về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất ban hành luật mới thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển bền vững.
Kết quả và sự trưởng thành của doanh nghiệp làm thước đo
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, có vai trò quan trọng trong tạo việc làm, huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp. Ảnh: Đức Thanh
Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai các chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, sau gần 10 năm thực hiện, một số nội dung, chính sách đã không còn phù hợp. Nguồn lực hỗ trợ còn phân tán, việc đánh giá tác động chưa rõ, chính sách chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế, kết quả đầu ra và năng lực phát triển dài hạn của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và thị trường. Năng lực quản trị còn hạn chế, khả năng tham gia chuỗi giá trị chưa cao. Vì vậy, cần có các chính sách phù hợp hơn đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, doanh nghiệp kinh doanh bền vững và doanh nghiệp có định hướng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Chính phủ đề xuất chuyển từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo môi trường và hệ sinh thái phát triển, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và kết nối nguồn lực; đồng thời huy động sự tham gia của khu vực tư nhân, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, hiệp hội, doanh nghiệp lớn và các đơn vị cung cấp dịch vụ.
Theo Bộ trưởng, việc đổi tên luật thể hiện sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách, từ hỗ trợ đơn lẻ sang tạo lập môi trường thuận lợi; từ chương trình do Nhà nước cung cấp sang đáp ứng nhu cầu phát triển của doanh nghiệp; từ chú trọng kinh phí đầu tư sang lấy kết quả và sự trưởng thành của doanh nghiệp làm thước đo.
Chính phủ đề xuất ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật năm 2017 để tiếp tục hoàn thiện khuôn pháp lý, kết nối nguồn lực công - tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi và lấy sự phát triển thực chất của doanh nghiệp làm thước đo, chuyển từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo môi trường, hệ sinh thái phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển theo hướng bền vững. Các định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 66 về đổi mới xây dựng và thực thi pháp luật của Bộ Chính trị” - Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ.
05 nhóm chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm 4 chương, 35 điều, tập trung vào 5 nhóm chính sách.
Dự thảo hướng đến phát triển chung và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Các chính sách hướng tới cải thiện khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường; hỗ trợ tư vấn, đào tạo, kế toán, pháp lý; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, mua sắm công; nâng cao năng lực quản trị và chất lượng nhân lực.
Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Đức Thanh
Dự thảo định hướng khuyến khích đa dạng hóa nguồn tài chính, đánh giá tín dụng dựa trên dòng tiền, dữ liệu và khả năng tạo doanh thu, thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm. Đồng thời, việc hỗ trợ cần gắn với yêu cầu giảm thủ tục, chi phí tuân thủ và bảo đảm tính minh bạch.
Thứ hai, là phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thông qua kết nối với chuyên gia, nhà khoa học, quỹ đầu tư, trung tâm đổi mới sáng tạo và các đơn vị tư vấn. Trọng tâm là hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tiếp cận nhà đầu tư và ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh.
Thứ ba, Chính phủ cũng đề xuất nhóm chính sách phát triển doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, nhất là doanh nghiệp một người, thông qua tạo thuận lợi cho quá trình chuyển đổi, cắt giảm thủ tục và hỗ trợ tư vấn, đào tạo, kế toán, pháp lý. Chính sách hướng tới nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm tuân thủ, tăng tính minh bạch, ổn định hoạt động, nâng cao năng suất và mở rộng quy mô doanh nghiệp.
Bên cạnh đó là các chính sách phát triển doanh nghiệp kinh doanh bền vững, khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và đáp ứng các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị. Dự thảo cũng quan tâm đến doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động thuộc các nhóm này và doanh nghiệp tại vùng miền núi, biên giới, hải đảo.
Nhóm chính sách phát triển doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và kinh doanh quốc tế: Các chính sách tập trung nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, chất lượng sản phẩm; kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), nhà phân phối và đối tác quốc tế. Qua đó, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ, tăng năng suất và nâng cao giá trị tạo ra trong nước.
Về tổ chức thực hiện và đảm bảo hiệu quả chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, dự thảo chuyển sang kiến tạo hệ sinh thái, kết nối nguồn lực công tư và để doanh nghiệp chủ động chọn dịch vụ, việc thực hiện đẩy mạnh số hóa, liên thông dữ liệu, đơn giản thủ tục, tăng hậu kiểm, trách nhiệm giải trình, doanh nghiệp không phải nộp lại giấy tờ, thông tin cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể kê khai, có thể khai thác theo quy định. Về quy định nguyên tắc, định hướng và cơ chế ổn định, Chính phủ quy định chi tiết các nội dung và linh hoạt khi thực hiện. Luật góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng doanh nghiệp đổi mới, phát triển bền vững, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Trần Nam
