Quốc hội thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán
Trình bày Tờ trình của Chính phủ trước Quốc hội chiều ngày 17/10 về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự án Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán và hoàn thiện quy định về tổ chức thị trường.
Bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: quochoi.vn
Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.
Dự thảo Luật được xây dựng với trọng tâm là tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Đồng thời, các quy định mới hướng tới đáp ứng yêu cầu ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và triển khai các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán.
Theo Bộ trưởng, dự thảo gồm 3 điều, trong đó sửa đổi 44 điều, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 91 điều của Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15.
Về cải cách thủ tục hành chính, dự thảo tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến chào bán chứng khoán, đăng ký công ty đại chúng, đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán và các thủ tục khác thuộc lĩnh vực quản lý. Việc cắt giảm, đơn giản hóa được thực hiện gắn với yêu cầu xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử, tăng cường kiểm tra, giám sát và quản trị rủi ro, bảo đảm thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng không làm giảm yêu cầu an toàn của thị trường.
Một nội dung mới đáng chú ý là bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc thử nghiệm các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong phạm vi xác định, trước khi xem xét triển khai trên diện rộng. Các tổ chức tham gia phải đáp ứng điều kiện theo quy định, hoạt động trong giới hạn được cấp phép và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Dự thảo đồng thời hoàn thiện các quy định về giao dịch điện tử, hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, người hành nghề chứng khoán và quỹ đầu tư chứng khoán; điều chỉnh một số nội dung liên quan đến dịch vụ, nghiệp vụ chứng khoán nhằm phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển của thị trường.
Đối với tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán, dự thảo sửa đổi các quy định liên quan đến mô hình hoạt động của các sở giao dịch, tạo cơ sở để nghiên cứu, lựa chọn phương án tổ chức phù hợp, hướng tới nâng cao hiệu quả vận hành và tinh gọn bộ máy. Các quy định chuyển tiếp được thiết kế nhằm duy trì hoạt động bình thường của thị trường trong quá trình triển khai phương án mới. Theo dự thảo, Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Làm rõ cơ chế giám sát, bảo vệ nhà đầu tư
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: quochoi.vn
Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ khó khăn, đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện phát triển các mô hình thử nghiệm có kiểm soát và ứng dụng công nghệ trong hoạt động chứng khoán.
Tuy nhiên, quá trình hoàn thiện dự thảo cần tiếp tục xem xét thận trọng những nội dung có tác động trực tiếp đến an toàn thị trường và quyền lợi của nhà đầu tư. Theo đó, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh cần đi kèm với cơ chế giám sát phù hợp, đặc biệt đối với hoạt động lưu ký chứng khoán của ngân hàng. Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ các điều kiện về năng lực tài chính, an toàn vốn cũng như phương án xử lý chứng khoán, tiền và dữ liệu của khách hàng trong trường hợp tổ chức cung cấp dịch vụ không thể tiếp tục hoạt động.
Đối với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và công nghệ mới, Ủy ban đề nghị quy định rõ giới hạn thử nghiệm, trách nhiệm của các bên tham gia, yêu cầu cảnh báo rủi ro, bảo vệ dữ liệu và tách biệt tài sản của khách hàng. Các quy định về xử lý sự cố, trách nhiệm bồi thường và kiểm soát rủi ro từ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán cũng cần được nghiên cứu để bảo đảm thống nhất với pháp luật có liên quan.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra lưu ý cần tiếp tục rà soát quy định về hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán, người hành nghề và quỹ đầu tư; làm rõ trách nhiệm của các bên trong cung cấp dịch vụ, kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ tài sản của nhà đầu tư.
Về mô hình tổ chức các sở giao dịch chứng khoán, Ủy ban cơ bản tán thành việc lựa chọn mô hình phù hợp với từng giai đoạn, đồng thời đề nghị bảo đảm các nguyên tắc minh bạch, an toàn, hiệu quả, phân định rõ trách nhiệm và duy trì cơ chế giám sát phù hợp. Những nội dung cần đánh giá tác động toàn diện hơn cũng được đề nghị tiếp tục nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện chính sách.
Đại biểu Quốc hội góp ý hoàn thiện cơ chế thử nghiệm, phát triển thị trường vốn
Toàn cảnh thảo luận tại tổ
Thảo luận về dự án Luật, các đại biểu Quốc hội cơ bản đồng tình với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán. Nhiều ý kiến tập trung vào việc bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo với kiểm soát rủi ro, đồng thời mở rộng khả năng huy động vốn và nâng cao chất lượng hoạt động của thị trường.
Đại biểu Trần Văn Khải, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, cho rằng việc triển khai các mô hình công nghệ tài chính mới cần đặt quyền lợi của nhà đầu tư ở vị trí quan trọng. Đại biểu đề nghị quy định chặt chẽ hơn về điều kiện miễn, loại trừ trách nhiệm trong quá trình thử nghiệm, không áp dụng đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc trường hợp tổ chức tham gia đã nhận biết nguy cơ nhưng không thực hiện biện pháp phòng ngừa, cảnh báo cần thiết.
Quan tâm đến khả năng huy động vốn của nền kinh tế, đại biểu Nguyễn Hải Nam, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế, nhận định thị trường vốn cần tiếp tục được phát triển để bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho doanh nghiệp, giảm sự phụ thuộc vào nguồn tín dụng ngân hàng. Đại biểu đề nghị bên cạnh việc cải cách thủ tục, cần tạo điều kiện để tăng nguồn cung hàng hóa cho thị trường, mở rộng cơ hội phát hành cổ phiếu và niêm yết đối với các doanh nghiệp đáp ứng điều kiện.
Đại biểu đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, chủ động phát hiện nguy cơ thao túng và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Đối với việc tổ chức các sở giao dịch chứng khoán, đại biểu ủng hộ phương án linh hoạt, phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Tại phiên thảo luận tổ, một số đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung khuôn khổ pháp lý cho chứng khoán hóa các khoản nợ nhằm đa dạng hóa công cụ huy động vốn, hỗ trợ xử lý nợ xấu và nâng cao thanh khoản của tài sản tài chính. Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai, cho rằng nội dung này cần được xem xét trên cơ sở nhu cầu phát triển của thị trường vốn và định hướng mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực của khu vực kinh tế tư nhân.
Đối với trái phiếu doanh nghiệp xanh, đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc khuyến khích phát triển các công cụ huy động vốn phục vụ chuyển đổi xanh, đồng thời nghiên cứu chính sách phù hợp với yêu cầu về môi trường, công bố thông tin và quản lý sử dụng vốn. Theo ý kiến đại biểu, việc thúc đẩy loại hình công cụ này có thể góp phần đa dạng hóa nguồn vốn trung và dài hạn, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
Dự thảo luật dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, đồng thời quy định một số nội dung chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính khả thi và phù hợp trong quá trình triển khai
Lam Anh
