Đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi thực chất cho doanh nghiệp

Đảng ủy Cục Hải quan xác định cải cách thủ tục hành chính (TTHC), cắt giảm điều kiện kinh doanh (ĐKKD), tạo thuận lợi thương mại là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, có ý nghĩa trực tiếp đối với việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Quan điểm xuyên suốt là lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; lấy sự hài lòng, mức độ thuận lợi và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách.

Công chức Hải quan cửa khẩu quốc tế Cha Lo (Chi cục Hải quan khu vực IX) thường xuyên túc trực giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.

Thời gian qua, toàn Ngành đã có nhiều nỗ lực trong rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Cục Hải quan đã trình Bộ Tài chính ban hành các quyết định công bố sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ TTHC lĩnh vực hải quan, trong đó có 1 TTHC công bố mới, 66 TTHC được sửa đổi, bổ sung và 47 TTHC được bãi bỏ. Riêng lĩnh vực giám sát quản lý về hải quan, qua rà soát 165 TTHC, đã đề xuất bãi bỏ 35 TTHC, đơn giản hóa 40 TTHC, chuyển 1 TTHC sang đơn vị khác, đưa tổng số TTHC còn lại xuống 129. Đối với 29 ĐKKD thuộc 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện do cơ quan Hải quan quản lý, đã rà soát, đề xuất bãi bỏ 16 điều kiện, đạt tỷ lệ 55,2%.

Ghi nhận những kết quả trên, Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, thủ trưởng đơn vị tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần cải cách không phải là việc làm theo phong trào, mà là yêu cầu bắt buộc trong đổi mới phương thức quản lý hải quan. Mỗi TTHC được giữ lại phải thực sự cần thiết, có cơ sở pháp lý rõ ràng, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước; những quy định không còn phù hợp, chồng chéo, phát sinh chi phí và thời gian không cần thiết cho doanh nghiệp phải được chủ động nhận diện, đề xuất sửa đổi hoặc bãi bỏ.

Đảng ủy Cục yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát thực chất, không làm hình thức, tập trung vào những khâu doanh nghiệp phải thực hiện nhiều lần, phải cung cấp nhiều loại hồ sơ, chứng từ hoặc phải tương tác với nhiều cơ quan, đơn vị. Cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý những gì doanh nghiệp được làm” sang “quản lý những gì cần thiết để bảo đảm an toàn, an ninh và tuân thủ pháp luật”. Đồng thời, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát; xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng đơn vị, từng cán bộ trong giải quyết TTHC, không để xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, yêu cầu thêm hồ sơ ngoài quy định hoặc kéo dài thời gian xử lý.

Đặc biệt, cắt giảm TTHC phải gắn chặt với chuyển đổi số. Mục tiêu không chỉ là giảm số lượng thủ tục trên giấy tờ mà phải tiến tới giảm thực chất số lần doanh nghiệp phải khai báo, số hồ sơ phải cung cấp, số lần phải đi lại và thời gian chờ đợi. Các quy trình sau khi được đơn giản hóa phải được thiết kế lại theo hướng số hóa, tự động hóa, khai thác dữ liệu đã có, thực hiện nguyên tắc “một lần khai báo, sử dụng nhiều lần”, hạn chế tối đa việc doanh nghiệp phải cung cấp lại thông tin mà cơ quan quản lý nhà nước đã có khả năng khai thác.

Đảng ủy Cục cũng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các quy định pháp luật thuộc lĩnh vực hải quan theo đúng tinh thần cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD. Việc xây dựng các nghị định thay thế các quy định hiện hành về điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế, kho bãi, địa điểm làm thủ tục hải quan phải bảo đảm tính minh bạch, khả thi, ổn định và phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Quá trình xây dựng chính sách cần tăng cường tham vấn doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các đối tượng chịu tác động để chính sách khi ban hành có tính thực tiễn cao, hạn chế phát sinh thủ tục mới.

Cùng với cải cách thể chế, Đảng ủy Cục yêu cầu tăng cường đối thoại, lắng nghe và tiếp nhận phản hồi của cộng đồng doanh nghiệp. Mọi phản ánh về thủ tục bất hợp lý, quy định chồng chéo, cách thức thực hiện chưa thống nhất phải được tiếp nhận, phân loại và xử lý kịp thời. Các đơn vị phải coi phản ánh của doanh nghiệp là một nguồn dữ liệu quan trọng để tiếp tục cải cách. Những mô hình, sáng kiến tốt trong cải cách TTHC phải được đánh giá, nhân rộng trong toàn Ngành.

Đảng ủy Cục Hải quan xác định, thước đo cuối cùng của cải cách không phải là đã cắt giảm bao nhiêu thủ tục, mà là doanh nghiệp thực tế được thuận lợi hơn bao nhiêu, tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, chi phí và nguồn lực. Vì vậy, các cấp ủy, lãnh đạo đơn vị phải đưa kết quả cải cách TTHC, ĐKKD, mức độ hài lòng của doanh nghiệp và chất lượng phục vụ vào đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ; đồng thời đề cao trách nhiệm người đứng đầu.

Qua đó, xây dựng nền hành chính hải quan chuyên nghiệp, minh bạch, hiện đại, phục vụ, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm phù hợp với mức độ tuân thủ và rủi ro; từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu; từ yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ sang đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh, góp phần tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của Đất nước trong giai đoạn mới.

PV.