Ứng dụng BIM hỗ trợ thẩm định: Từ yêu cầu dữ liệu đến công cụ và kinh nghiệm dự án

Đưa BIM vào thẩm định đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Thái Bình, Tổng biên tập Tạp chí Xây dựng cho biết, việc đưa BIM (mô hình thông tin công trình) vào thẩm định đòi hỏi sự chuẩn bị từ yêu cầu thông tin đến chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng.

Mô hình cần phản ánh đúng phương án thiết kế, thống nhất với hồ sơ liên quan và có thể kiểm tra, đối chiếu. Trách nhiệm của bên tạo lập, bên bàn giao và bên khai thác phải được xác định rõ.

Kinh nghiệm dự án cho thấy, những sai khác về tọa độ, thuộc tính, phiên bản hay lỗi trong giao nhận có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sử dụng dữ liệu. Vì vậy, dữ liệu cần được kiểm tra trên chính các tệp và bộ hồ sơ thực tế bàn giao.

Kết quả kiểm tra cũng cần có căn cứ để người sử dụng xem xét, giải trình và chịu trách nhiệm trong phạm vi công việc của mình.

Đây là những vấn đề cần sự trao đổi giữa các bên. Yêu cầu quản lý cần được cụ thể hóa thành thông tin có thể kiểm tra. Giải pháp công nghệ cần được đánh giá bằng khả năng đáp ứng nghiệp vụ.

Kinh nghiệm quốc tế cần được xem xét cùng điều kiện về nhân lực, hạ tầng và cách tổ chức thực hiện tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Thái Bình đánh giá, hội thảo hôm nay là cơ hội để chia sẻ những tình huống cụ thể, trao đổi những điểm còn khác nhau và điều kiện áp dụng của từng giải pháp.

Giá trị của cuộc trao đổi nằm ở việc giúp mỗi bên hiểu rõ hơn công việc, trách nhiệm của mình và xác định được những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu.

Tạp chí Xây dựng sẽ tiếp tục dành sự quan tâm cho những vấn đề chuyên môn được đặt ra hôm nay thông qua việc công bố kết quả nghiên cứu và trao đổi thực tiễn.

Cần làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn

Dưới sự điều phối của ông Phan Hữu Duy Quốc, thành viên Hội đồng khoa học Tạp chí Xây dựng, các diễn giả tham gia hội thảo đã trình bày những yêu cầu quản lý và tình huống kỹ thuật cụ thể trong quá trình chuẩn bị, khai thác dữ liệu BIM.

Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) trình bày yêu cầu sử dụng dữ liệu BIM hỗ trợ thẩm định theo khoản 5 Điều 8 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP.

Nội dung bài trình bày tập trung vào việc làm rõ phạm vi áp dụng, xác định mục đích sử dụng trước khi đặt yêu cầu tạo lập dữ liệu; làm rõ nội dung cần kiểm tra, thông tin có thể khai thác từ mô hình và hồ sơ dùng để đối chiếu.

Mô hình cần phản ánh đúng phương án thiết kế trình thẩm định, có thông tin đầy đủ cho nội dung xem xét, chính xác và thống nhất với bản vẽ, thuyết minh, bảng tính cùng hồ sơ liên quan. Phạm vi mô hình, yêu cầu thông tin đầu ra, phiên bản và trạng thái phát hành phải được xác định rõ.

Theo ông Dưỡng, cần phân định trách nhiệm của chủ đầu tư trong tổ chức tạo lập, kiểm soát, cung cấp dữ liệu và phạm vi khai thác của cơ quan chuyên môn.

BIM có thể hỗ trợ xem xét vị trí, hình khối, kích thước chủ yếu, tổ chức không gian và phối hợp hệ thống kỹ thuật.

Đánh giá an toàn kết cấu vẫn cần hồ sơ tính toán và các căn cứ tương ứng. Việc sử dụng mô hình không làm thay đổi trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn đối với chất lượng hồ sơ.

Đẩy mạnh ứng dụng BIM và chuyển đổi số trong ngành Xây dựng

Trao đổi về năng lực chuẩn bị và quản lý dữ liệu của doanh nghiệp, ông Lê Phan Long, chuyên gia công nghệ xây dựng (Autodesk Việt Nam) đã chia sẻ việc ứng dụng BIM và chuyển đổi số trong ngành Xây dựng từ nghiên cứu của Deloitte Access Economics.

Theo kết quả khảo sát tại Việt Nam, 27% doanh nghiệp thuộc nhóm năng lực số đang phát triển, 57% ở mức trung cấp và 16% ở mức nâng cao.

Điểm chiến lược và quản trị đạt 69/100; công cụ và giải pháp, dữ liệu và hạ tầng cùng đạt 57/100; mức độ sử dụng và kỹ năng nhân lực đạt 52/100.

Chi phí công nghệ là rào cản được 39% doanh nghiệp nêu ra; 36% đề cập tình trạng nhân viên thiếu kỹ năng số.

Khi vận hành nhiều môi trường dữ liệu, những khó khăn được ghi nhận gồm rủi ro sai lệch dữ liệu 51%, đào tạo nhân sự sử dụng nhiều hệ thống 50% và khó kiểm soát phiên bản 45%.

Trao đổi về công việc chuẩn bị hồ sơ, ông Trần Văn Tâm, Tổng giám đốc Công ty cổ phần IDECO Việt Nam đã chia sẻ cách chuẩn hóa hồ sơ BIM từ thiết kế đến trình thẩm định, thông qua các ví dụ về dự án đường sắt.

Tham luận của ông Trần Văn Tâm tập trung vào việc kiểm tra chính tệp trao đổi IFC sau khi xuất và gói hồ sơ thực tế bàn giao. IDECO đã giới thiệu bảy lớp kiểm tra, gồm: Tệp và lược đồ; đơn vị, định vị; cấu trúc, phân lớp; định danh; yêu cầu thông tin; phiên bản, phối hợp; đối chiếu hồ sơ; minh họa cách kiểm tra yêu cầu thông tin bằng IDS, đối chiếu khối lượng trong IFC với kết quả tính từ hình học và bảng Excel.

IDECO đề xuất hồ sơ bàn giao có danh mục tệp, phiên bản, kích thước, mã băm kiểm tra tính toàn vẹn và báo cáo chất lượng dữ liệu, gắn với trách nhiệm tự kiểm của tư vấn.

Trong phiên thảo luận thứ nhất, các đại biểu đã trao đổi kỹ hơn về nội dung chuẩn bị và bàn giao dữ liệu BIM phục vụ thẩm định, bao gồm yêu cầu hồ sơ, cách xử lý sai khác và trách nhiệm kiểm tra, giải trình, cập nhật.

Tiếp nhận, quản lý hồ sơ BIM trên môi trường dữ liệu chung

Sau khâu chuẩn bị và bàn giao là khâu tiếp nhận và quản lý hồ sơ BIM. Chia sẻ tại hội thảo, ông Tường Thế Biên, Trưởng phòng Quản lý dự án (Công ty TNHH Công nghệ cao Hài Hòa) đã trình bày cách tiếp nhận, quản lý hồ sơ BIM trên môi trường dữ liệu chung (CDE).

Quy trình tiếp nhận, quản lý hồ sơ trên CDE gồm tám bước: Khởi tạo, chia sẻ, đệ trình, kiểm tra, xác nhận, thẩm định, thông báo và lưu trữ.

Mỗi lần nộp được ghi nhận bằng mã đệ trình, tên dự án, thời điểm, đơn vị, người nộp, số tệp và trạng thái xử lý. Yêu cầu bổ sung được gắn với đúng phiên bản, hồ sơ tham chiếu hoặc vị trí cần xem xét; có người xử lý, thời hạn và bằng chứng phản hồi.

Trên cơ sở dữ liệu đã được tổ chức, quản lý, ông Lý Sơn Thiện, chuyên gia công nghệ Xây dựng (Autodesk Việt Nam) đã giới thiệu công cụ và kinh nghiệm quốc tế, phân biệt các mức hỗ trợ từ đọc tệp, kiểm tra chất lượng dữ liệu đến đối chiếu mô hình và kiểm tra theo quy tắc.

Trong bài trình bày, ông Thiện giới thiệu ba lớp kiểm tra của CORENET X Model Checker, bao gồm: Cấu trúc IFC, chất lượng mô hình và tuân thủ một số yêu cầu quy chuẩn được lựa chọn.

Ông cũng phân biệt chức năng có sẵn trong sản phẩm với phần cần cấu hình, tích hợp hoặc phát triển riêng. Kiểm tra theo quy tắc cần tiêu chí phù hợp nghiệp vụ, dữ liệu đầu vào đáp ứng và cơ chế cập nhật khi căn cứ áp dụng thay đổi.

Kết luận về phương án thiết kế vẫn cần người có chuyên môn xem xét căn cứ và nội dung thuộc trách nhiệm của mình.

Trong phiên thảo luận thứ hai, các diễn giả đã trao đổi về điều kiện triển khai dữ liệu và công cụ BIM tại cơ quan thẩm định, gồm khả năng trao đổi dữ liệu, nhân lực, hạ tầng kỹ thuật, lưu trữ và bảo mật.