Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế

PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật; TS. Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; TS. Đinh Thị Mai, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có đại diện các cơ quan Trung ương, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo cùng các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và những người hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực văn hóa.

Hội thảo diễn ra trong thời điểm Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIV của Đảng và triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững; đồng thời đặt ra yêu cầu xử lý hài hòa các quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế, bảo tồn và phát triển, đời sống thực và không gian số.

Phát biểu chào mừng và khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm khẳng định, vấn đề bản sắc văn hóa ngày nay không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn di sản hay gìn giữ những giá trị truyền thống, mà còn là thước đo năng lực phát triển của quốc gia. Đó là bài toán biến những giá trị đã được hun đúc qua lịch sử trở thành phẩm chất của con người Việt Nam hiện tại; thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo; thành sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh; thành sức hấp dẫn của hình ảnh quốc gia; và sâu xa hơn, thành sức mạnh nội sinh giúp đất nước phát triển nhanh nhưng vẫn bền vững, hiện đại, mà không đánh mất bản sắc của chính mình.

Theo PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, tự chủ văn hóa không đồng nghĩa với tự cô lập hay từ chối giá trị bên ngoài. Đó là bản lĩnh nhận diện giá trị cốt lõi để gìn giữ, chọn lọc tinh hoa để tiếp nhận và chủ động sáng tạo những giá trị mới. Dưới góc nhìn của ngành xuất bản, tư duy này đòi hỏi không chỉ lưu giữ tri thức và ký ức lịch sử, văn hóa, mà còn phải làm cho các giá trị Việt Nam có sức sống mới, tiếp cận các đối tượng công chúng đa dạng và khẳng định vị thế trên bản đồ văn hóa quốc tế.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ nhiều vấn đề về giải pháp cân bằng giữa nhiệm vụ chính trị, giữ gìn bản sắc và mục tiêu kinh tế; xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong xã hội 5.0; nghệ thuật biểu diễn dân gian và sứ mệnh giữ gìn bản sắc dân tộc trong hội nhập quốc tế; nhận diện bản sắc văn hóa qua không gian nghệ thuật Việt Nam đương đại; phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội; phát huy vai trò của báo chí trong lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam;...

Nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, nghệ nhân và thế hệ trẻ trong thực hành, trao truyền và làm giàu bản sắc văn hóa. Trong bối cảnh chuyển đổi số, các đại biểu cho rằng cần quan tâm không chỉ đến số hóa di sản mà còn xây dựng năng lực văn hóa số của quốc gia, quảng bá câu chuyện và hình ảnh Việt Nam, bảo vệ bản quyền, nâng cao sức cạnh tranh của nội dung văn hóa Việt Nam; đồng thời chủ động ứng phó với các nguy cơ xuyên tạc lịch sử, nội dung độc hại và tác động từ các nền tảng xuyên biên giới.

Các ý kiến tại Hội thảo cũng đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho phát triển văn hóa; đặt cộng đồng, nghệ nhân và thanh niên ở trung tâm của bảo tồn và sáng tạo; phát triển nguồn nhân lực có khả năng kết hợp tri thức văn hóa với công nghệ, kỹ năng số; thúc đẩy chuyển đổi số có trách nhiệm, gắn với bảo vệ an ninh và chủ quyền văn hóa số; phát triển sản phẩm, dịch vụ và câu chuyện văn hóa Việt Nam có chất lượng, khả năng cạnh tranh và sức lan tỏa quốc tế.

Với gần 80 bài tham luận, Hội thảo góp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế; đề xuất các giải pháp phục vụ nghiên cứu, hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách văn hóa, góp phần thiết thực vào sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.