Nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn

Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ từ nguồn chất thải chăn nuôi tại xã Xuân Lộc. Ảnh: Bình Nguyên

Là tỉnh công nghiệp hiện đại, từ rất sớm, các doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) và nông dân Đồng Nai đã bám sát các xu hướng phát triển này. Họ đã sử dụng, khai thác hiệu quả các nguồn lực về vốn, lao động, đất đai trong đầu tư phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn theo hướng bền vững, mang lại hiệu quả kinh tế cao và đáp ứng sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng.

Sản xuất không chất thải

Nông nghiệp tuần hoàn (NNTH) là mô hình tái sử dụng hiệu quả tài nguyên, biến chất thải thành đầu vào, giảm chi phí, tăng hiệu quả sản xuất, mở ra thị trường mới và hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân. Tỉnh Đồng Nai có nhiều lợi thế về tài nguyên nông nghiệp; đội ngũ doanh nhân, nông dân chuyên nghiệp, năng động, tiên phong phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, NNTH.

Về mặt cơ chế, chính sách, phát triển nông nghiệp hữu cơ, NNTH được xác định là một trong những nhiệm vụ đột phá của tỉnh trong nhiệm kỳ 2020-2025. Tỉnh đã triển khai hàng loạt cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích thu hút đầu tư. Đây được cho là “cú hích” tạo sự đột phá trong phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh, tuần hoàn.

Về lĩnh vực trồng trọt, Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức (ở xã Phú Hòa) tiên phong làm NNTH. DN đã đầu tư Dự án Cánh đồng lớn ca cao với quy mô cả ngàn hécta gắn với đầu tư nhà máy chế biến sâu. Nhằm xử lý nguồn phế, phụ phẩm nông nghiệp sau chế biến, nhất là hàng ngàn tấn vỏ trái ca cao, Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức đang hợp tác với Công ty Tromso (Nhật Bản) triển khai dự án sử dụng vỏ quả ca cao, cành nhánh cây ca cao vốn bị bỏ đi để đốt thành biochar (than sinh học).

Ông Đặng Tường Khanh, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức cho biết: Biochar là sản phẩm có giá trị cao, góp phần vào việc bảo vệ môi trường và tối ưu hóa tài nguyên. Biochar chủ yếu được sử dụng để bón vào đất giúp cải thiện khả năng cung cấp dinh dưỡng, làm xốp đất... Thực hiện dự án, cả ngàn nông dân được hưởng lợi khi sử dụng nguồn than sinh học này chăm sóc cho cây trồng theo hướng hữu cơ. Mục đích của dự án là hướng tới xây dựng mô hình NNTH, không phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính, đồng thời giúp nông dân tăng thu nhập - duy trì nền nông nghiệp bền vững.

HTX Thanh Bình (xã Bàu Hàm) làm tốt mô hình NNTH khi không chỉ xuất khẩu khoảng 600 tấn chuối tươi đi thị trường các nước mà còn tận dụng nguồn chuối dạt sau xuất khẩu để chế biến thành bột chuối và các sản phẩm chế biến khác xuất khẩu mang lại giá trị kinh tế cao. Đặc biệt, HTX còn tận dụng thân cây chuối để làm ra sản phẩm bẹ chuối khô xuất khẩu làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm thủ công thân thiện với môi trường...

Nhiều năm gắn bó với cây sầu riêng, ông Trần Văn Đương (ngụ phường Phước Long) đã quen với việc sản xuất xanh, hướng đến sự bền vững. Trên diện tích đất trồng sầu riêng của gia đình, ông Đương đã kết hợp hài hòa giữa hệ thống phân bón hữu cơ cùng với sự chăm sóc bài bản, tạo nên vườn cây xanh tốt.

Ông Đương bày tỏ: “Hiện nay, thị trường cạnh tranh rất khắt khe nên người trồng phải chú trọng chất lượng sản phẩm, phải sản xuất ra những sản phẩm sạch, xanh, thân thiện môi trường - đó là hướng bền vững và lâu dài”.

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, tổng sản lượng phụ phẩm từ trồng trọt, sơ chế từ sản phẩm trồng trọt trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 1,5 triệu tấn/năm. Trong đó có khoảng 551 ngàn tấn (chiếm tỷ trọng 39%) được thu gom, xử lý thành phân bón hữu cơ và các nguyên liệu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Hơn 90% khối lượng chất thải rắn trong chăn nuôi trên địa bàn tỉnh như: phân, chất độn chuồng trong chăn nuôi gia súc, gia cầm được thu gom, ủ thành phân bón cho cây trồng.

Xanh hóa chăn nuôi

Là “thủ phủ” chăn nuôi của cả nước, từ rất sớm, ngành chăn nuôi của tỉnh đã phát triển theo quy mô công nghiệp, hàng hóa lớn. Trong đó, nhiều DN, HTX và các chủ trang trại đều quan tâm ứng dụng công nghệ cao theo chuỗi khép kín, tuần hoàn đạt chuẩn xuất khẩu.

Công ty TNHH Trịnh Đăng Khôi (ở xã Tân An) đầu tư 7 nhà nuôi gà khép kín, đồng bộ ứng dụng công nghệ cao, cung cấp ra thị trường khoảng 600 ngàn trứng/ngày. Quy trình chăn nuôi của DN theo chuỗi khép kín, tuần hoàn từ khâu con giống, quy trình nuôi, xử lý, đóng gói trứng đến khâu xử lý phân, chất thải làm nguyên liệu sản xuất phân bón hữu cơ. Các khâu sản xuất của DN đều ứng dụng các dây chuyền, máy móc tự động, góp phần giảm chi phí sản xuất, cho sản phẩm đạt chất lượng cao.

Ông Nguyễn Hồng Lam, Chủ tịch Hội NNTH Việt Nam cho biết: Tình trạng khai thác đất đai, nguồn tài nguyên bất chấp, quá mức, đặc biệt là khai thác bằng hóa chất, ngày càng gây ra nhiều hệ lụy về môi trường. Chính vì vậy, chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, tuần hoàn là yêu cầu cấp bách hiện nay. Về mặt cơ chế, chính sách, chưa có lúc nào mà cơ hội làm nông nghiệp hữu cơ, NNTH lớn như lúc này vì Đảng và Nhà nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đều rất ủng hộ. Tại Đồng Nai, chính quyền từ tỉnh đến các địa phương đều thực sự đồng hành cùng DN và nông dân trong phát triển nông nghiệp xanh, NNTH.

Ông Nguyễn Trường Giang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Đồng Nai cho biết: Theo quy hoạch, phía Bắc tỉnh Đồng Nai (tỉnh Bình Phước trước đây) còn gần 10 ngàn hécta đất để phát triển chăn nuôi. Tỉnh còn nhiều dư địa để phát triển chăn nuôi và đang tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Đặc biệt, tỉnh khuyến khích nhân rộng mô hình chăn nuôi gắn với trồng trọt theo hướng hữu cơ, tuần hoàn. Trong đó, nông dân tận dụng chất thải chăn nuôi, phế phụ phẩm trong sản xuất nông nghiệp sử dụng men vi sinh ủ thành phân bón hữu cơ phục vụ cho trồng trọt.

Giai đoạn 2025-2030, một trong những định hướng phát triển lĩnh vực nông nghiệp của tỉnh Đồng Nai là: “Phát triển nông thôn văn minh, nhân văn, gắn kết và hạnh phúc; hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp an toàn, công nghệ cao, xanh, sạch”. Bên cạnh các giải pháp thực hiện của tỉnh, để đạt mục tiêu này còn có vai trò chủ thể của người nông dân trong tiến trình sản xuất, kinh doanh, họ nỗ lực tạo ra những nông sản xanh, chất lượng.

Mô hình sản xuất xanh đang lan tỏa, bắt đầu từ sự thay đổi của chính người nông dân. Họ cho rằng: Nông nghiệp xanh, sạch, an toàn, tuần hoàn không chỉ là hướng đi phù hợp mà còn là xu hướng phát triển bền vững, mang lại nhiều giá trị về mặt kinh tế và xã hội.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thị Ánh Tuyết cho biết: Tỉnh Đồng Nai đang nhân rộng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tuần hoàn cả ở lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi. Trong đó, rất nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã áp dụng tuần hoàn. Chính quyền tỉnh nói chung, ngành nông nghiệp nói riêng sẽ đồng hành cùng các HTX, DN, bà con nông dân trong xây dựng nông nghiệp công nghệ cao, NNTH để đảm bảo tính bền vững cũng như bảo vệ môi trường.

Bình Nguyên - Anh Ngọc