Công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo ở tỉnh Lào Cai – Từ thực tiễn năm 2025 đến định hướng giai đoạn mới

Trong tiến trình phát triển của đất nước nói chung và tỉnh Lào Cai nói riêng, công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là vấn đề chiến lược lâu dài, vừa là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Năm 2025, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, đan xen thời cơ và thách thức; trong nước triển khai mạnh mẽ công cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, tỉnh Lào Cai đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đồng bộ, toàn diện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới, có địa bàn rộng, địa hình phức tạp, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, với sự đa dạng về thành phần dân tộc, phong tục tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo. Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh, toàn tỉnh hiện có 1.029.896 người dân tộc thiểu số, chiếm 57,6% dân số, với 33 thành phần dân tộc cùng sinh sống; trong đó các dân tộc có số dân đông gồm Mông chiếm 36,8%, Tày 25,7%, Dao 21,2%, Nùng 5,0%, Thái 4,9%, Giáy 2,7%, Mường 1,1%, Phù Lá 0,8% và một số dân tộc khác. Việc hoàn thành phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2030 theo quy định của Chính phủ đã tạo cơ sở pháp lý và thực tiễn quan trọng để tỉnh xây dựng, triển khai các chính sách phát triển phù hợp, sát thực tiễn, bảo đảm tính bền vững lâu dài. Toàn tỉnh hiện có trên 1 triệu người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm hơn một nửa dân số, với 33 thành phần dân tộc cùng sinh sống đan xen. Đây vừa là tiềm năng to lớn về bản sắc văn hóa, nguồn lực con người, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích, tôn trọng sự đa dạng, tăng cường đoàn kết, thống nhất trong cộng đồng các dân tộc.

Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò đó, trong năm 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nghiêm túc, kịp thời các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời cụ thể hóa bằng nhiều chương trình, kế hoạch, đề án, chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của đồng bào các dân tộc và các tín đồ tôn giáo vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của chính quyền các cấp.

Trên lĩnh vực phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh đã tập trung huy động, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Nhiều dự án, tiểu dự án được triển khai đồng bộ, tập trung vào các nội dung then chốt như đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu, phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

Sản xuất nông, lâm nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng hàng hóa, hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chuỗi giá trị, phát huy lợi thế đặc thù của từng địa phương. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh đã xây dựng và duy trì ổn định 605 sản phẩm OCOP; tỷ lệ che phủ rừng đạt khoảng 61,5%, góp phần quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, phòng chống thiên tai và phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao. Hạ tầng thiết yếu vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được cải thiện rõ rệt, với 100% xã, phường có điện lưới hoặc nguồn điện phù hợp; 99,7% thôn, bản và 98,5% hộ dân được sử dụng điện, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất, kinh doanh và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đàn gia súc, gia cầm phát triển ổn định; công tác bảo vệ và phát triển rừng được chú trọng, tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 61%. Các chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được triển khai hiệu quả, với hàng trăm sản phẩm được công nhận và duy trì, góp phần nâng cao giá trị nông sản, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cùng với phát triển kinh tế, công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc được tỉnh đặc biệt quan tâm. Trong năm 2025, nhiều di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của các dân tộc trên địa bàn tỉnh đã được lập hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền ghi danh; hệ thống di tích lịch sử – văn hóa tiếp tục được bảo tồn, tu bổ, tôn tạo gắn với phát triển du lịch bền vững. Các lễ hội truyền thống như Gầu Tào, Nhảy lửa, Roóng Poọc, Lồng Tồng… được khôi phục, tổ chức trang trọng, an toàn, tiết kiệm, góp phần gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo điểm nhấn thu hút du khách, thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng.

Giáo dục và đào tạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục là điểm sáng. Mạng lưới trường, lớp được sắp xếp phù hợp, cơ sở vật chất được đầu tư theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa. Hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, phổ thông dân tộc bán trú được quan tâm phát triển, góp phần nâng cao tỷ lệ huy động học sinh ra lớp, giảm tỷ lệ bỏ học, duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, xóa mù chữ. Các mô hình giáo dục đặc thù, gắn học tập với thực tiễn sản xuất, văn hóa, du lịch địa phương được triển khai hiệu quả, tạo môi trường học tập thân thiện, toàn diện cho học sinh vùng cao.

Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, tiếp tục được chú trọng. Hệ thống y tế cơ sở từng bước được củng cố; nhiều trạm y tế, trung tâm y tế khu vực, bệnh viện được đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp. Các chương trình y tế – dân số được triển khai đồng bộ, hiệu quả; tỷ lệ xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế đạt trên 90%; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế ước đạt 95% vào cuối năm 2025. Công tác phòng, chống dịch bệnh được duy trì thường xuyên, không để xảy ra dịch lớn; hoạt động tiêm chủng mở rộng đạt tỷ lệ cao; công tác khám, chữa bệnh cho người nghèo, người dân tộc thiểu số được quan tâm, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và chỉ số phát triển con người.

Trên lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, tỉnh Lào Cai tiếp tục thực hiện nhất quán quan điểm của Đảng và Nhà nước về tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân. Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn tỉnh diễn ra ổn định, đúng quy định của pháp luật; các tổ chức tôn giáo, cơ sở thờ tự hoạt động theo hiến chương, điều lệ đã được Nhà nước công nhận, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động từ thiện, nhân đạo, góp phần lan tỏa tinh thần đoàn kết, nhân ái trong cộng đồng.

Công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo được tăng cường; việc đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung, cấp chứng nhận cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, bảo đảm công khai, minh bạch. Đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo các cấp được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Cùng với đó, tỉnh đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Hàng nghìn người có uy tín đã và đang là cầu nối quan trọng giữa Đảng, chính quyền với nhân dân; tích cực tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải cơ sở, xóa bỏ hủ tục lạc hậu, xây dựng đời sống văn hóa mới. Các chế độ, chính sách đối với người có uy tín được thực hiện đầy đủ, kịp thời, góp phần động viên, khích lệ tinh thần, trách nhiệm của lực lượng quan trọng này.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có đạo, cơ bản được giữ vững. Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” tiếp tục phát triển sâu rộng; công tác nắm tình hình cơ sở được tăng cường, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh, không để hình thành các “điểm nóng”. Toàn tỉnh hiện có 2.288 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần củng cố niềm tin và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Không để xảy ra “điểm nóng” phức tạp; các mâu thuẫn, vướng mắc phát sinh được nắm bắt, xử lý kịp thời ngay từ cơ sở. Khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được củng cố; niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương không ngừng được tăng cường.

Bước sang năm 2026, trong bối cảnh tỉnh Lào Cai tiếp tục triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn mới, yêu cầu đối với công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo đặt ra ngày càng cao. Tỉnh xác định tiếp tục thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó riêng năm 2025 tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt trên 2.492 tỷ đồng; Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững được bố trí gần 978,4 tỷ đồng, góp phần làm giảm tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh xuống còn khoảng 11,06% vào cuối năm 2025, trong đó tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số còn khoảng 9,59%. Đây là tiền đề quan trọng để tỉnh tiếp tục phấn đấu giảm nghèo bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, các dân tộc trong giai đoạn tiếp theo. Phát huy những kết quả đạt được, tỉnh xác định tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Trọng tâm là tiếp tục triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, tập trung vào giảm nghèo bền vững, nâng cao thu nhập, cải thiện toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số. Đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa, du lịch cộng đồng, kinh tế cửa khẩu; chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch bền vững. Nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm; quan tâm chăm lo các vấn đề xã hội, bảo đảm an sinh, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Đồng thời, tiếp tục tăng cường quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo; tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức tôn giáo hoạt động đúng pháp luật, đồng hành cùng chính quyền trong phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự. Phát huy hơn nữa vai trò của người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân các dân tộc, tin tưởng rằng công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo của tỉnh Lào Cai trong năm 2026 và những năm tiếp theo sẽ tiếp tục đạt được những kết quả toàn diện, vững chắc hơn, góp phần xây dựng tỉnh Lào Cai phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, xứng đáng là phên dậu vững chắc nơi biên cương của Tổ quốc.