Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai góp ý hoàn thiện các quy định về an ninh dữ liệu, định danh điện tử và xử lý vi phạm hành chính

Đồng chí Giàng Thị Dung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai chủ trì phiên thảo luận tại tổ

Tham gia góp ý vào dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Tráng A Dương cơ bản nhất trí với các nội dung của dự thảo luật, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là các nhóm đối tượng yếu thế, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Tráng A Dương phát biểu thảo luận tại tổ

Đối với quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu đề nghị bổ sung, làm rõ một số nội dung để phân biệt hành vi vi phạm pháp luật với các hoạt động hợp pháp trong môi trường điện tử. Trong đó, cần bổ sung cụm từ “trái pháp luật” đối với một số hành vi nhằm tránh ảnh hưởng đến quyền điều chỉnh, cập nhật thông tin của tổ chức, cá nhân.

Đặc biệt, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), đại biểu đề nghị bổ sung hành vi sử dụng “giọng nói” giả tạo bằng công nghệ vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm khi thực hiện định danh và xác thực điện tử trái pháp luật. Quy định này sẽ góp phần phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi giả mạo danh tính, gian lận bằng công nghệ mới, đồng thời không làm ảnh hưởng đến việc ứng dụng khoa học, công nghệ hợp pháp.

Liên quan đến Điều 10 về đăng ký định danh điện tử, đại biểu Tráng A Dương nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm khả năng tiếp cận của mọi người dân, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo đại biểu, thực tế tại nhiều địa bàn miền núi, điều kiện kết nối internet, hạ tầng công nghệ và kỹ năng số của người dân còn hạn chế. Vì vậy, nếu chỉ chú trọng phương thức đăng ký trực tuyến sẽ gây khó khăn cho một bộ phận người dân khi thực hiện thủ tục.

Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ người dân trong quá trình đăng ký định danh điện tử; đồng thời quy định việc lựa chọn phương thức đăng ký phải phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng tiếp cận của từng nhóm đối tượng. Các cơ quan có trách nhiệm cần công khai, cập nhật đầy đủ, kịp thời về điều kiện, trình tự, thủ tục và tăng cường hỗ trợ người dân thực hiện.

Đối với Điều 43 về trách nhiệm triển khai, sử dụng trí tuệ nhân tạo trong xác lập định danh và xác thực điện tử, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm khắc phục sai sót của tổ chức, cá nhân quản lý hệ thống AI trong phạm vi trách nhiệm của mình, qua đó bảo đảm tính chính xác, an toàn, minh bạch trong quá trình thực hiện.

Đại biểu Tráng A Dương nhấn mạnh, việc hoàn thiện dự thảo luật cần theo hướng lấy người dân làm trung tâm, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; bảo đảm các quy định không chỉ phù hợp về mặt pháp lý mà còn thuận lợi, khả thi khi triển khai trong thực tiễn.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh phát biểu thảo luận tại tổ

Góp ý vào dự án Luật An ninh dữ liệu và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai Sùng A Lềnh tập trung phân tích những vấn đề liên quan đến cơ chế thẩm định an ninh dữ liệu, chuyển dữ liệu xuyên biên giới, kiểm soát nguy cơ từ trí tuệ nhân tạo và những vướng mắc trong xử lý vi phạm hành chính.

Đối với dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế thẩm định an ninh dữ liệu tại Điều 11, nhất là đối với các hệ thống thuộc diện thẩm định an ninh dữ liệu nhưng không thuộc diện thẩm định an ninh mạng.

Theo đại biểu, dự thảo quy định việc thẩm định được thực hiện đồng thời với thẩm định an ninh mạng nhằm giảm trùng lặp thủ tục, song chưa làm rõ quy trình áp dụng đối với trường hợp chỉ phải thẩm định an ninh dữ liệu.

Vì vậy, cần bổ sung quy định về đầu mối tiếp nhận hồ sơ, thời điểm xác định hồ sơ đầy đủ, thời hạn giải quyết tối đa và trách nhiệm trả lời bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, làm rõ phạm vi thẩm định khi hệ thống có thay đổi để tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Liên quan đến Điều 19 về chuyển, xử lý dữ liệu xuyên biên giới, đại biểu đề nghị làm rõ điều kiện miễn thủ tục hành chính, đặc biệt đối với dữ liệu cấp độ 3, cấp độ 4 được lưu trữ ở nước ngoài nhưng đã mã hóa và do chủ quản tại Việt Nam kiểm soát.

Đại biểu cho rằng, cần có cơ chế kiểm chứng để bảo đảm bên nước ngoài thực sự không thể tiếp cận nội dung dữ liệu, kể cả thông qua tài khoản quản trị hoặc cơ chế khôi phục. Đồng thời, việc miễn thủ tục trong quan hệ lao động hoặc hợp đồng chỉ nên áp dụng đối với những dữ liệu trực tiếp liên quan, ở mức tối thiểu cần thiết và không làm giảm nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu.

Đối với quy định xử lý hệ thống trí tuệ nhân tạo bị đầu độc dữ liệu, đại biểu đề nghị phải có căn cứ kỹ thuật đủ tin cậy, không coi đầu ra sai lệch là căn cứ duy nhất để kết luận hệ thống bị đầu độc dữ liệu.

Đặc biệt, cần phân biệt việc xử lý nguy cơ tức thời với quá trình khắc phục toàn bộ hệ thống. Trong thời hạn 72 giờ, cần ưu tiên cô lập nguồn dữ liệu bị tác động, ngăn chặn nguy cơ tiếp diễn và báo cáo ban đầu; việc sửa chữa hoặc huấn luyện lại mô hình phải căn cứ vào mức độ phức tạp, bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.

Các Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai tham dự phiên thảo luận

Đối với dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị bổ sung quy định về thời hiệu xử phạt đối với trường hợp cá nhân, tổ chức cố tình che giấu, tẩu tán tang vật, phương tiện vi phạm nhằm trốn tránh trách nhiệm.

Theo đại biểu, thực tế có những đối tượng vi phạm cố tình di chuyển hàng hóa, máy móc, tài sản để phi tang chứng cứ hoặc kéo dài thời gian nhằm chờ hết thời hiệu xử phạt. Do đó, cần quy định rõ thời hiệu xử phạt được tính lại kể từ thời điểm hành vi che giấu, tẩu tán bị phát hiện hoặc chấm dứt, tạo cơ sở pháp lý để cơ quan chức năng xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm.

Liên quan đến Điều 56 về lập biên bản vi phạm hành chính, đại biểu đề nghị làm rõ hậu quả pháp lý đối với trường hợp biên bản được lập quá thời hạn, nhất là việc biên bản này có được sử dụng làm căn cứ ban hành quyết định xử phạt hay không. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của người có thẩm quyền khi không thực hiện đúng thời hạn lập biên bản.

Về xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính tại Điều 60, đại biểu cho rằng quy định lấy giá thị trường tại địa phương làm căn cứ định giá còn gặp khó khăn đối với hàng nhập lậu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng không có nhãn mác hoặc nhãn mác bằng tiếng nước ngoài.

Đại biểu đề nghị cho phép sử dụng giá của hàng hóa có cùng tính năng, công dụng, thông số kỹ thuật tương đương trên thị trường địa phương; đồng thời nghiên cứu bổ sung việc khảo sát giá trên các website thương mại điện tử để có thêm căn cứ xác định giá trị tang vật vi phạm.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm chi trả các khoản chi phí liên quan đến tạm giữ, định giá, thuê tổ chức thẩm định giá khi xác định có hành vi vi phạm; nghiên cứu cơ chế gia hạn có kiểm soát đối với trường hợp định giá tang vật phức tạp, cần thuê đơn vị thẩm định hoặc lấy ý kiến chuyên môn sâu, bảo đảm đủ thời gian xử lý nhưng không kéo dài việc tạm giữ không cần thiết.