Đầu tư, khai thác thiết chế văn hóa, thể thao, đáp ứng nhu cầu của người dân
Nghị quyết (NQ) số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Trong đó, bảo đảm đầy đủ và phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao, đáp ứng nhu cầu thụ hưởng của người dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm gắn với yêu cầu phát triển văn hóa cơ sở phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Phát triển văn hóa cơ sở phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp
NQ số 80-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa quốc gia, bảo đảm 100% chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng vũ trang có thiết chế văn hóa đáp ứng được nhu cầu sáng tạo, thụ hưởng của người dân ở cơ sở và cán bộ, chiến sĩ; 90% thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả.
Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh tham gia nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh (Trong ảnh: Một chương trình nghệ thuật giao lưu văn hóa giữa tỉnh Tây Ninh (Việt Nam) với các tỉnh giáp biên thuộc Vương quốc Campuchia)
Về nguồn lực, NQ số 80-NQ/TW yêu cầu bảo đảm tương xứng cho phát triển văn hóa; bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Thực hiện chủ trương xã hội hóa văn hóa đúng hướng, hiệu quả; đấu tranh khắc phục khuynh hướng “thương mại hóa”, chỉ coi trọng, đề cao một chiều lợi ích kinh tế trong hoạt động văn hóa, coi nhẹ lợi ích xã hội, nhân văn.
Một điểm đáng chú ý của NQ là yêu cầu phát triển văn hóa cơ sở phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp; lấy khu dân cư là hạt nhân của môi trường văn hóa, người dân làm chủ thể và trung tâm. Gắn kết xây dựng văn hóa với tôn trọng, bảo vệ môi trường sinh thái; phát huy tính tự quản của cộng đồng, truyền thống gia đình, dòng họ; phát huy hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư; bảo đảm đầy đủ và phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao; phát huy nhân tố tích cực của văn hóa tôn giáo, tín ngưỡng; bảo tồn lễ hội truyền thống và định hướng phát triển các lễ hội mới nhằm phát huy bản sắc văn hóa, gắn với du lịch và phát triển kinh tế.
Quán triệt tinh thần NQ số 80-NQ/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động số 39-CTr/TU, ngày 05/3/2026, trên cơ sở đó, UBND tỉnh cũng đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện. Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Lê Thị Hồng Kết, với vai trò cơ quan tham mưu UBND tỉnh về lĩnh vực VHTT&DL, Sở kịp thời ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc UBND các xã, phường tập trung triển khai công tác quy hoạch, tăng cường công tác quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao các cấp, đặc biệt là cấp xã và nhà văn hóa ấp, nhà văn hóa dân tộc trên địa bàn sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Năm 2025, Sở VHTT&DL phối hợp các sở, ngành tỉnh tham mưu UBND tỉnh thành lập đoàn kiểm tra tình hình, kết quả thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa lồng ghép với việc kiểm tra các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở trên địa bàn tỉnh đối với 15 xã, phường. Năm 2026, Sở tiếp tục phối hợp các sở, ngành tỉnh kiểm tra việc quản lý khai thác, sử dụng, chất lượng hoạt động các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đối với 13 xã, phường.
Không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo, chùa Khedol (tọa lạc phường Bình Minh) còn là nơi sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và gắn kết cộng đồng người Khmer
Sở cũng phối hợp thẩm định, làm việc với UBND các xã về tình hình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đối với tiêu chí văn hóa. Đồng thời, chủ động tăng cường công tác phối hợp thường xuyên giữa các sở, ngành, UBMTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, chính quyền địa phương trong việc quy hoạch, đầu tư và vận động xã hội hóa đầu tư xây dựng, duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất; mua sắm trang thiết bị hoạt động; củng cố, ổn định bộ máy tổ chức và liên kết tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao. Qua đó nhằm tập trung xây dựng, phát triển hoàn thiện và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn tỉnh, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân.
Từng bước hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao
Bà Lê Thị Hồng Kết thông tin, thời gian qua, Sở VHTT&DL tập trung tham mưu UBND tỉnh rà soát tổng thể hiện trạng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao và trong vòng 1 năm qua chủ yếu thực hiện cải tạo, sửa chữa các thiết chế văn hóa, thể thao hiện có từ nguồn ngân sách. Nhìn chung, sau thời gian triển khai thực hiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn tỉnh cơ bản được duy trì ổn định, đáp ứng yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chính trị, phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục - thể thao của Nhân dân, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục triển khai các mục tiêu phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao theo định hướng đến năm 2030, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Các thiết chế văn hóa, thể thao được quan tâm đầu tư đáp ứng nhu cầu hưởng thụ, sáng tạo văn hóa của người dân trên địa bàn tỉnh
Qua rà soát, toàn tỉnh hiện có 1.380 thiết chế văn hóa, thể thao các cấp, gồm 5 thiết chế cấp tỉnh, 96 Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cấp xã và 1.279 thiết chế tại ấp, khu phố. Trong số này, có 703 thiết chế đã hoàn thành việc triển khai quy hoạch, đáp ứng các tiêu chí để tích hợp vào quy hoạch chung. Công tác quản lý, sắp xếp cơ sở vật chất sau hợp nhất cũng được triển khai, với 1.355 cơ sở vật chất đã được chuyển giao, tiếp nhận; việc kiểm kê, bố trí, quản lý và xử lý tài sản dôi dư được thực hiện gắn với yêu cầu của mô hình tổ chức mới.
Hệ thống thiết chế cấp tỉnh tiếp tục thực hiện chức năng chuyên ngành về văn hóa, nghệ thuật, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, phát triển văn hóa đọc, huấn luyện và thi đấu thể thao; trong khi các thiết chế tại cơ sở tiếp tục là địa điểm phục vụ sinh hoạt cộng đồng, hội họp, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục - thể thao và tuyên truyền nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Phó Chủ tịch UBND xã Đức Huệ Nguyễn Văn Phú cho biết, sau hợp nhất xã, hệ thống thiết chế và đời sống văn hóa cơ sở được đầu tư, nâng chất. Trong đó, Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã đạt chuẩn; 100% các ấp có địa điểm sinh hoạt văn hóa, thể dục - thể thao kiên cố. Các câu lạc bộ văn hóa, đờn ca tài tử, thể thao hoạt động sôi nổi, đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần của Nhân dân.
Còn tại địa bàn phường Tân Ninh, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao được thừa hưởng từ TP.Tây Ninh trước hợp nhất và nay tiếp tục được quan tâm đầu tư ngày càng khang trang, hiện đại. Ông Nguyễn Quốc Anh (ngụ phường Tân Ninh) phấn khởi nói: “Một điểm nhấn của phường phải kể đến Quảng trường Tô Quyền. Sau khi được tỉnh và địa phương quan tâm đầu tư cải tạo, chuyển đổi công năng từ Sân vận động Tây Ninh cũ, cùng với việc chỉnh trang công viên Xuân Hồng đã trở thành một tổ hợp không gian công cộng khang trang, hiện đại. Không chỉ người dân phường Tân Ninh mà còn rất nhiều người dân ở các khu vực lân cận cũng thường xuyên đến đây vui chơi, tập thể dục, thư giãn mỗi ngày. Đặc biệt ở đây, trẻ em có không gian vui chơi rất thoải mái và hoàn toàn miễn phí”.
Các hoạt động thể dục - thể thao được xã Đức Huệ tổ chức
Bên cạnh những địa bàn có điều kiện thuận lợi, thiết chế văn hóa, thể thao được quan tâm đầu tư tương đối đồng bộ thì trên địa bàn tỉnh vẫn còn những địa phương còn khó khăn, thiếu thốn cả về cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị, phương tiện chuyên dùng, quỹ đất hạn hẹp, nhất là khi địa bàn, dân số, phạm vi phục vụ có sự thay đổi sau sắp xếp đơn vị hành chính. Vì vậy, việc hoàn thiện quy hoạch và quan tâm đầu tư, cải tạo, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên phạm vi toàn tỉnh thời gian tới cần tiếp tục được triển khai đồng bộ, gắn quy hoạch với quỹ đất, nguồn lực đầu tư, nhân lực quản lý và nhu cầu sử dụng thực tế của người dân./.
