Chuyển đổi số mở hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Thời gian qua, bà con nhân dân ở nhiều vùng chè trong tỉnh chú trọng đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, phát triển sản xuất hàng hóa gắn với kinh tế số nông nghiệp. Ảnh: T.L

Công nghệ số đi vào từng khâu sản xuất

Nghị quyết số 01-NQ/TU ngày 31/12/2020 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về Chương trình chuyển đổi số (CĐS) tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030 được ban hành trong bối cảnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu quả quản lý ngày càng rõ nét. Sau 5 năm triển khai, chương trình CĐS của tỉnh đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực, trong đó nông nghiệp là ngành có sự chuyển biến khá rõ cả về nhận thức và hành động.

Từ định hướng của tỉnh, cùng sự vào cuộc của các cấp, ngành, địa phương và người dân, CĐS trong nông nghiệp từng bước đi vào chiều sâu, gắn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ nông sản. Việc ứng dụng công nghệ số được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng, giá trị nông sản, mở rộng thị trường, thúc đẩy chuyển dịch từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, tạo nền tảng cho tái cơ cấu ngành theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Một trong những dấu ấn rõ nét của CĐS nông nghiệp tại Thái Nguyên thời gian qua là việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc. Nhiều hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác và hộ sản xuất chủ động tiếp cận, sử dụng các nền tảng số, phần mềm quản lý trong hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Thành viên HTX Trà an toàn Phú Đô (xã Vô Tranh) chụp ảnh minh chứng về quy trình sản xuất chè an toàn, ứng dụng phần mềm nhật ký sản xuất điện tử FaceFarm trong quá trình chăm sóc, thu hái, chế biến chè.

Tiêu biểu là HTX Trà an toàn Phú Đô, xã Vô Tranh. Năm 2024, đơn vị này được Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn trao tặng danh hiệu “Vua CĐS nông nghiệp lần thứ nhất năm 2024”, ghi nhận sự tiên phong trong ứng dụng công nghệ số vào sản xuất chè - sản phẩm nông nghiệp chủ lực của địa phương.

Hiện nay, HTX Trà an toàn Phú Đô có 15ha chè, trong đó 10ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Ngay từ những ngày đầu thành lập, HTX đã đưa vào sử dụng nhật ký sản xuất điện tử Facefarm, nền tảng giúp quản lý toàn bộ quy trình từ chăm sóc, thu hái đến chế biến, đồng thời hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm nhanh chóng, chính xác và minh bạch.

Việc ứng dụng nhật ký điện tử giúp HTX kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đồng thời từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người lao động theo hướng có kế hoạch, có dữ liệu và có kiểm soát.

HTX Yến Dương phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát xây dựng chỉ dẫn địa lý cho cây lúa nếp Tài ở xã Thượng Minh.

Nhiều HTX và doanh nghiệp nông nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đang tích cực ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng nguyên liệu, theo dõi sinh trưởng cây trồng, vật nuôi, từng bước hình thành nền sản xuất nông nghiệp thông minh, phù hợp với yêu cầu của kinh tế số.

Ông Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc HTX Trà an toàn Phú Đô cho biết: Nhật ký sản xuất điện tử giúp HTX quản lý chặt chẽ quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và minh bạch thông tin truy xuất nguồn gốc. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm chè và đáp ứng yêu cầu của thị trường, người tiêu dùng...

Đưa nông sản đến gần người tiêu dùng

Song song với CĐS trong sản xuất, Thái Nguyên chú trọng thúc đẩy CĐS trong khâu tiêu thụ nông sản. Các HTX và doanh nghiệp nông nghiệp được hỗ trợ xây dựng website, fanpage, gian hàng số, tham gia các sàn thương mại điện tử như buudien.vn, Vỏ Sò, đồng thời đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội.

Trong bối cảnh thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ, nông dân Thái Nguyên từng bước tiếp cận, nắm bắt và tiêu thụ nông sản trên môi trường mạng. Ảnh: T.L

Nhờ đó, khả năng tiếp cận thị trường của các đơn vị sản xuất nông nghiệp được mở rộng rõ rệt, từ thị trường địa phương đến thị trường trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu. Thực tế cho thấy, doanh số bán hàng của nhiều HTX sau khi ứng dụng thương mại điện tử tăng từ 30-50%, trong đó doanh thu từ các kênh trực tuyến chiếm khoảng 40% tổng doanh thu.

Anh Man Văn Tiến, đại diện HTX Nông sản MTQ, xã Đồng Hỷ, cho biết: Việc tham gia các sàn thương mại điện tử giúp HTX tiếp cận ổn định hơn với người tiêu dùng, đồng thời nâng cao kỹ năng quảng bá và bán hàng trong môi trường số.

Còn anh Phạm Văn Thái, Giám đốc HTX Trà xanh Thái Nguyên cũng khẳng định: CĐS đã giúp sản phẩm chè mở rộng thị trường, tiếp cận thêm nhiều nhóm khách hàng mới.

Việc đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử giúp rút ngắn khâu trung gian, nâng cao giá trị cho người sản xuất, đồng thời tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm nông nghiệp an toàn, có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm soát chất lượng.

Nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực trên địa bàn tỉnh được dán tem để người tiêu dùng sử dụng điện thoại thông minh truy xuất nguồn gốc. Ảnh: T.L

Đến nay, riêng trên 2 sàn buudien.vn và Vỏ Sò, toàn tỉnh đã có gần 190 nghìn hộ sản xuất nông nghiệp được tạo tài khoản bán hàng. Đặc biệt, 100% doanh nghiệp và HTX có sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên đều thực hiện quảng bá và bán sản phẩm trên các nền tảng số và mạng xã hội.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh hướng dẫn, quản lý và giám sát mã số vùng trồng phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu thị trường. Hiện Thái Nguyên đang quản lý, giám sát 151 mã vùng trồng, với dữ liệu được cập nhật đầy đủ trên các ứng dụng số, bao gồm thông tin định vị vùng trồng, diện tích, hộ tham gia và quy trình canh tác.

Xây dựng hệ sinh thái số trong nông nghiệp

Sau một nhiệm kỳ triển khai Nghị quyết số 01-NQ/TU, có thể khẳng định CĐS đã trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế số nông nghiệp tại Thái Nguyên. Quá trình này góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, HTX và doanh nghiệp, hướng tới sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị, lấy thị trường làm trung tâm.

Đơn vị chuyên môn sử dụng thiết bị bay không người lái để phun phân bón lá hữu cơ cho cánh đồng lúa nếp Thầu dầu ở xã Phú Bình. Ảnh: T.L

Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh, CĐS giữ vai trò then chốt trong xây dựng hệ sinh thái số nông nghiệp, giúp nông sản của tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng.

"CĐS đang trở thành giải pháp quan trọng nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp. Thông qua ứng dụng công nghệ số, các HTX từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững. Đây cũng là hướng đi giúp ngành nông nghiệp thích ứng với yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư", ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch Liên minh HTX Thái Nguyên, khẳng định.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên xác định tiếp tục đẩy mạnh CĐS nông nghiệp theo hướng thực chất, hiệu quả, lấy người nông dân và HTX làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng số phục vụ nông nghiệp, mở rộng ứng dụng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương mại điện tử nông sản, gắn CĐS với xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông thôn...

Với những kết quả đạt được sau một nhiệm kỳ và định hướng rõ ràng trong giai đoạn tiếp theo, kinh tế số đang và sẽ tiếp tục là động lực quan trọng, góp phần nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập cho người dân, thúc đẩy nông nghiệp Thái Nguyên phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.