Đại biểu Quốc hội đồng tình việc áp thuế suất 0,2% với đất bỏ hoang để hạn chế đầu cơ

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 6/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Cần cụ thể hóa trách nhiệm kiểm chứng hiệu quả chính sách

Liên quan chính sách miễn thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn tại cơ sở giáo dục, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ đồng tình và cho rằng, đây không chỉ là ưu đãi đối với doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh mà còn là giải pháp góp phần bảo đảm bữa ăn dinh dưỡng và điều kiện học tập cho học sinh, nhất là học sinh bán trú ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân (Đoàn Đắk Lắk) dẫn thực tế ở địa phương cho biết, nhiều trường phải mua thực phẩm trực tiếp từ hộ sản xuất, các cá nhân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ; việc lập hóa đơn chứng từ và xác minh nguồn gốc thực phẩm còn khó khăn; nguồn cung cấp và giá cả vận chuyển tại địa bàn xa trung tâm, các xã biên giới thì thiếu ổn định.

Bên cạnh đó, nhiều trường tiểu học chưa có vị trí việc làm nhân viên nấu ăn; một số trường mầm non, trường tiểu học còn thiếu bếp ăn, nhà ăn, kho bảo quản và thiết bị chế biến. Những khó khăn này cho thấy việc tổ chức bữa ăn bán trú an toàn, ổn định đòi hỏi nguồn lực cho cả quá trình, từ cung ứng, chế biến, bảo quản và nhân lực.

Từ phân tích nêu trên, đại biểu nhấn mạnh miễn thuế thu nhập đối với doanh nghiệp và cá nhân cung cấp suất ăn là cần thiết, góp phần giảm nghĩa vụ thuế, khuyến khích các đơn vị tham gia cung ứng, đầu tư dinh dưỡng và duy trì nguồn thực phẩm ổn định.

Tuy nhiên, theo đại biểu Thanh Xuân, miễn thuế cho đơn vị cung cấp không mặc nhiên đồng nghĩa với giá suất ăn sẽ giảm hoặc chất lượng bữa ăn được nâng lên. Đại biểu đề nghị có cơ chế giám sát giá thành, định lượng khẩu phần, chất lượng và nguồn thực phẩm; đồng thời làm rõ trách nhiệm của đơn vị cung cấp và nhà trường trong việc tổ chức, kiểm soát bữa ăn và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Cùng với đó, cần hướng dẫn thống nhất hồ sơ, hóa đơn, chứng từ khi nhà trường mua thực phẩm từ hộ sản xuất, cá nhân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ; phân định rõ trường hợp phải lập hóa đơn, trường hợp được sử dụng bảng kê; đặc biệt cần hướng dẫn rõ nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng, bởi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thuế thu nhập cá nhân không đồng nghĩa với miễn thuế giá trị gia tăng.

Mặt khác, đại biểu cho rằng chính sách miễn thuế cần được triển khai đồng bộ với việc rà soát định mức vị trí việc làm nhân viên cấp dưỡng và ưu tiên đầu tư bếp ăn, nhà ăn, kho bảo quản cho những trường còn thiếu điều kiện.

Có chung mối quan tâm, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cũng đồng tình với báo cáo giải trình xác định miễn thuế là giải pháp hỗ trợ từ phía cung, khuyến khích nhà cung cấp đầu tư, nâng cao năng lực, tăng cạnh tranh; qua đó tạo điều kiện giảm giá, cải thiện chất lượng bữa ăn.

Theo đại biểu, không nên yêu cầu toàn bộ số thuế được miễn phải chuyển ngay thành giảm giá từng suất ăn. Nguồn lực giữ lại có thể được sử dụng để đầu tư thiết bị, đào tạo nhân lực, cải thiện điều kiện chế biến; những kết quả này cần thời gian để thể hiện. Tuy nhiên, chính vì tác động có thể gián tiếp và xuất hiện sau một thời gian, trách nhiệm theo dõi, đánh giá càng cần cụ thể.

"Chẳng hạn, với hợp đồng đã ký trước khi luật có hiệu lực, giá và khẩu phần không thay đổi, cần có cách xác định nguồn lực từ ưu đãi đã góp phần cải thiện chất lượng, điều kiện cung ứng hoặc lợi ích nào cho người sử dụng. Số thuế được miễn và số đơn vị thụ hưởng phản ánh quy mô hỗ trợ, chưa đủ để kết luận chính sách đạt hiệu quả", đại biểu Việt Nga phân tích.

Dẫn báo cáo giải trình đã tiếp thu việc phối hợp nghiên cứu quy định về lựa chọn nhà cung cấp, công khai giá, nguồn gốc nguyên liệu, giám sát và đánh giá định kỳ, song đại biểu đề nghị cụ thể hóa cam kết này bằng việc xác định cơ quan chịu trách nhiệm, tiến độ ban hành hướng dẫn và cơ chế phối hợp giữa tài chính, giáo dục, y tế.

Các yêu cầu về tổ chức bữa ăn, chất lượng và giám sát cần được thực hiện trong cơ chế quản lý chuyên ngành, hợp đồng và dữ liệu sẵn có. Không nên đặt thêm thủ tục xác nhận rằng nhà cung cấp đã giảm giá hoặc tăng khẩu phần mới được miễn thuế; cũng không giao cơ quan thuế đánh giá chất lượng từng bữa ăn.

Đồng thời, đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội trong thời hạn ba năm kể từ khi chính sách được áp dụng, có thể lồng ghép trong báo cáo phù hợp. Nội dung đánh giá cần bao gồm đầu tư của nhà cung cấp, giá, chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng tiếp cận của người học, người bệnh tại các địa bàn khác nhau.

"Đây là thời hạn kiểm chứng hiệu quả chính sách, không phải thời hạn chấm dứt ưu đãi. Kết quả đánh giá sẽ giúp Quốc hội có căn cứ xem xét việc tiếp tục hoặc điều chỉnh chính sách", Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng nêu rõ.

Ủng hộ sử dụng công cụ thuế để khắc phục tình trạng đất bỏ hoang

Góp ý kiến về quy định áp thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) ủng hộ việc sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng này.

Tuy nhiên, khái niệm đất bỏ hoang, thời hạn xác định và các trường hợp loại trừ phụ thuộc lớn vào pháp luật đất đai. Nếu tiêu chí chưa thống nhất, người sử dụng đất có thể bị áp dụng khác nhau giữa các địa phương; đặc biệt, có thể bị tính thuế dù việc chậm trễ xuất phát từ giải phóng mặt bằng, bàn giao đất, thủ tục của cơ quan nhà nước, điều chỉnh quy hoạch hoặc bất khả kháng.

Do đó, đại biểu đề nghị quy định việc áp dụng thuế suất 0,2% chỉ thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền về đất đai xác định bằng văn bản tình trạng và thời gian không đưa đất vào sử dụng, thông báo cho người sử dụng đất và cho phép giải trình. Cần loại trừ hoặc có cơ chế xử lý phù hợp với nguyên nhân khách quan không do lỗi của người sử dụng đất.

Liên quan nội dung này, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) cho rằng cần định rõ việc xác định diện tích chịu thuế suất 0,2% trong trường hợp một thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau.

Theo đại biểu, thực tế có những thửa đất diện tích lớn, trong đó một phần đã được đưa vào sử dụng, một phần chưa sử dụng hoặc dự án đã triển khai theo từng giai đoạn, có hạng mục đã hoàn thành, có hạng mục đang tiếp tục thực hiện.

"Nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc dự án để áp dụng thuế suất 0,2%, có thể dẫn đến việc đánh thuế cả phần diện tích đã được sử dụng đúng mục đích, và điều này thì không hợp lý", đại biểu phân tích.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc: Trường hợp thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau thì thuế suất 0,2% chỉ áp dụng đối với phần diện tích thực tế thuộc trường hợp bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng; phần diện tích đã được đưa vào sử dụng hợp pháp được áp dụng mức thuế suất tương ứng theo quy định của luật này.

Quy định như vậy vừa bảo đảm được mục tiêu chống lãng phí đất đai, vừa tránh đánh đồng diện tích sử dụng hiệu quả với diện tích đất bị bỏ hoang.

Làm rõ phạm vi diện tích đất được miễn thuế đối với mục đích giáo dục và đào tạo

Đối với chính sách miễn thuế đối với đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo, đa số ý kiến đại biểu Quốc hội bày tỏ đồng tình và cho rằng đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực, góp phần giảm chi phí đầu tư, vận hành cơ sở giáo dục và khuyến khích xã hội hóa giáo dục.

Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Văn Huy, hoạt động giáo dục không chỉ diễn ra trong phòng học mà còn cần các công trình hạ tầng phục vụ trực tiếp như thư viện, phòng thí nghiệm, khu thực hành, sân chơi, bãi tập, ký túc xá và các công trình phụ trợ khác. Nếu chỉ hiểu đất sử dụng vào mục đích giáo dục theo nghĩa hẹp là diện tích xây dựng phòng học thì có thể bỏ sót nhiều diện tích thiết yếu trực tiếp phục vụ cho hoạt động giáo dục và đào tạo.

Do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định theo hướng: Đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo bao gồm cả diện tích xây dựng công trình giảng dạy, học tập, nghiên cứu, thực hành, thư viện, sân chơi, bãi tập, ký túc xá và các công trình phụ trợ phục vụ trực tiếp hoạt động giáo dục, đào tạo theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, cần phân định rõ diện tích phục vụ giáo dục với diện tích sử dụng vào mục đích kinh doanh độc lập để bảo đảm ưu đãi đúng đối tượng, đúng mục đích, không tạo kẽ hở để lợi dụng chính sách.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân (Đoàn Đắk Lắk) dẫn dự thảo Nghị định quy định phạm vi thu nhập được miễn thuế bao gồm: Thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, dịch vụ phục vụ hỗ trợ giáo dục và tiền lãi gửi ngân hàng.

Đại biểu đề nghị cần hướng dẫn rõ ranh giới giữa dịch vụ phục vụ hỗ trợ giáo dục với các hoạt động kinh doanh độc lập; tăng cường kiểm tra việc sử dụng khoản thu nhập được miễn thuế, bảo đảm nguồn lực này thực sự được đầu tư cho giáo dục. Đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, cần giám sát thực chất việc không chia lợi tức, không rút vốn và sử dụng phần tích lũy để phát triển nhà trường.

Nhất trí việc miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với đất sử dụng cho mục đích giáo dục và đào tạo, song đại biểu Thanh Xuân nêu rõ, ưu đãi thuế không đồng nghĩa với việc đã giải quyết được bài toán quỹ đất trường học. Thực tiễn cho thấy các địa phương hiện nay đang tập trung rà soát, bảo đảm quỹ đất trường học, nhất là tại khu vực đô thị, khu công nghiệp, nơi có dân số tăng cơ học và các xã biên giới; đồng thời xem xét bổ sung vị trí quỹ đất, trụ sở công, nhà đất dôi dư sau sắp xếp cho mục đích giáo dục.

Đại biểu đề nghị triển khai chính sách miễn thuế cần đồng bộ với quy hoạch và bố trí quỹ đất trường học. Đối với đất sử dụng hỗn hợp, vừa phục vụ giáo dục vừa có hoạt động thương mại dịch vụ, cần hướng dẫn một cách cụ thể cách xác định diện tích được miễn thuế, bảo đảm minh bạch và tránh lợi dụng chính sách.