Cao Bằng kiến tạo không gian văn hoá Hồ Chí Minh
Việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là cách tiếp cận văn hóa hiện đại, đặt trọng tâm vào chuyển hóa giá trị thay vì trưng bày tĩnh, để tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành nguồn lực tinh thần, nền tảng cho phát triển bền vững.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong Đề án tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 85 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (28/1/1941 – 28/1/2026) được tỉnh Cao Bằng xác định là xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại xã Trường Hà, tiến tới nhân rộng trên địa bàn toàn tỉnh. Đây được coi là hướng đi chiến lược, mang tầm nhìn lâu dài nhằm phát huy giá trị di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời đổi mới phương thức giáo dục truyền thống trong giai đoạn mới.
Học tập kinh nghiệm của Thành phố Hồ Chí Minh trong xây dựng và phát triển mô hình “không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, tỉnh Cao Bằng xác định đây không đơn thuần là một sáng kiến văn hóa, mà là một cách tiếp cận mang chiều sâu chính trị - xã hội. Đó là đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành môi trường sống, môi trường làm việc và môi trường giáo dục. Việc tôn vinh hành trình cách mạng của Người được gắn chặt với xây dựng các thiết chế văn hóa hiện đại, có khả năng lan tỏa giá trị lịch sử và tinh thần Hồ Chí Minh tới cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Ông Dương Mạc Kiên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trường Hà, khẳng định việc xây dựng Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại địa phương mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, tạo ra ba giá trị cốt lõi.
Ông Dương Mạc Kiên nói: “Về giá trị lịch sử và giáo dục, Trường Hà là vùng cội nguồn cách mạng, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, gắn liền với nhiều dấu mốc quan trọng của cách mạng Việt Nam. Không gian văn hóa tại đây góp phần biến lịch sử thành những bài học sinh động, dễ tiếp cận, có ý nghĩa đặc biệt trong công tác giáo dục chính trị, giáo dục truyền thống.
Về giá trị văn hóa và đạo đức, đây là yếu tố cốt lõi mang ý nghĩa lâu dài, góp phần khơi dậy và bồi đắp những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của dân tộc và con người Cao Bằng – những giá trị đã tạo nên sức mạnh bền bỉ của cách mạng Việt Nam.
Về giá trị tạo động lực cho phát triển, khi văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, người dân có thêm niềm tin và khát vọng vươn lên; với thế hệ trẻ, đó là cách bồi dưỡng lý tưởng và bản lĩnh, giúp họ biết trân trọng quá khứ, sống có trách nhiệm với hiện tại và chung tay xây dựng tương lai”.
Trên cơ sở phối hợp với Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Cao Bằng định hướng xây dựng Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh gắn với đồng bào các dân tộc vùng đất cách mạng tại xã Trường Hà, từng bước mở rộng ra các địa phương khác. Mô hình này kế thừa kinh nghiệm tổ chức của Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời được điều chỉnh phù hợp với đặc thù lịch sử, văn hóa và không gian của vùng Pác Bó, mốc 108, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc năm 1941.
Ông Nguyễn Quốc Trung, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng cho biết, việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ phục vụ cho dịp kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước, mà còn là hướng đi chiến lược lâu dài nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đổi mới giáo dục truyền thống, thúc đẩy phát triển du lịch, văn hóa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế của Cao Bằng trong hệ thống không gian văn hóa Hồ Chí Minh của cả nước.
Ông Nguyễn Quốc Trung nói: “Để mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng, chúng ta cần tiếp tục ôn lại truyền thống lịch sử, ghi nhớ những cống hiến và hy sinh to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam; qua đó tăng cường giáo dục tư tưởng, bồi đắp lý tưởng cho thế hệ thanh thiếu niên.
Cùng với đó, địa phương sẽ xây dựng các tuyến “du lịch đỏ”, đa dạng hóa sản phẩm du lịch gắn với truyền thống cách mạng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm cho người dân, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, di sản quý báu về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cao Bằng”.
Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng được định hướng trở thành trung tâm kết nối di sản, giáo dục truyền thống và lan tỏa giá trị Hồ Chí Minh tới đồng bào các dân tộc trong tỉnh và vùng Việt Bắc. Trọng tâm triển khai gồm: trưng bày tư liệu, hình ảnh, hiện vật về hành trình Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về nước qua Tịnh Tây, Long Châu, mốc 108, Pác Bó; ứng dụng công nghệ số, công nghệ VR/AR, không gian tương tác, bản đồ số di sản và thuyết minh đa phương tiện; tổ chức các hoạt động giáo dục, trải nghiệm cho học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang và du khách; kết nối chương trình “Theo chân Bác”, liên kết du lịch vùng Việt Bắc và khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó; tổ chức các sự kiện thường niên gắn với ngày lễ lớn.
Ông Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban Quản lý các Khu di tích quốc gia đặc biệt tỉnh Cao Bằng cho biết: “Không gian văn hóa Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cao Bằng là cách làm mới, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh. Trên cơ sở học tập kinh nghiệm từ Thành phố Hồ Chí Minh, Cao Bằng xây dựng kế hoạch lồng ghép không gian văn hóa vào các chuỗi hoạt động thường xuyên, phối hợp với các cơ sở giáo dục, lực lượng vũ trang tổ chức cho học sinh, sinh viên tham quan, học tập, trải nghiệm tại các điểm di tích; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để lan tỏa giá trị di sản tới đông đảo nhân dân và du khách”.
Một điểm nhấn quan trọng của không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Cao Bằng là việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số gồm mô phỏng trải nghiệm nhập vai bằng VR; xây dựng AR tại các điểm thực địa tái hiện bối cảnh lịch sử; mô hình 3D về nhân vật, trang phục, không gian; hệ thống hướng dẫn viên ảo bằng giọng nói; không gian tương tác với bản đồ hành trình cứu nước và các trò chơi nhận diện sự kiện lịch sử.
PGS.TS Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng khoa học đào tạo, Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định: “Việc khai thác các giá trị di tích lịch sử cách mạng thông qua các nền tảng số như AR, VR là hướng đi rất phù hợp, nhất là với giới trẻ và du khách quốc tế. Công nghệ giúp thông tin lịch sử trở nên dễ tiếp cận, sinh động hơn. Nếu Cao Bằng kết hợp hiệu quả giữa công nghệ hiện đại và các dấu tích gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời nhân rộng mô hình này trên địa bàn tỉnh, đó sẽ là cú hích quan trọng cho du lịch lịch sử cách mạng Cao Bằng trong thời gian tới”.
Việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là cách tiếp cận văn hóa hiện đại, đặt trọng tâm vào chuyển hóa giá trị thay vì trưng bày tĩnh, để tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành nguồn lực tinh thần, nền tảng cho phát triển bền vững. Đây là bước đi quan trọng nhằm đưa Cao Bằng trở thành trung tâm giáo dục, văn hóa và trải nghiệm di sản Hồ Chí Minh của vùng Việt Bắc, đồng thời là sự cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
