Không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển

Với riêng Thủ đô Hà Nội, thành phố tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong thực hiện phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau” với kết quả chỉ đến hết năm 2024 đã không còn hộ nghèo; năm 2025, số hộ cận nghèo giảm mạnh...

Chính sách an sinh xã hội đi vào chiều sâu

Thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, giai đoạn 2021-2025, hệ thống chính sách về giảm nghèo, trợ giúp xã hội, việc làm, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tiếp tục được hoàn thiện theo hướng toàn diện, bao trùm, lấy người dân làm trung tâm.

Ở tầm quốc gia, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 được triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp căn cơ, từ hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, đào tạo nghề, tín dụng ưu đãi đến tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, thông tin. Cách tiếp cận giảm nghèo đa chiều đã giúp phản ánh đầy đủ hơn mức sống của người dân, đồng thời khắc phục tư duy giảm nghèo đơn thuần dựa vào thu nhập.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động phức tạp, thiên tai, dịch bệnh diễn biến khó lường, đặc biệt là những tác động kéo dài của đại dịch Covid-19, các chính sách an sinh xã hội tiếp tục phát huy vai trò “trụ đỡ”, giúp người dân ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất, từng bước vươn lên.

Nhà nước không chỉ tập trung hỗ trợ trước mắt mà còn chú trọng các giải pháp dài hạn, phòng ngừa tái nghèo, phát sinh nghèo mới. Nhờ đó, kết quả giảm nghèo trên phạm vi cả nước đạt những dấu ấn rõ nét: Nếu như năm 2021, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn ở mức 4,4% thì đến năm 2025 đã giảm xuống khoảng 1,3%, bình quân mỗi năm giảm khoảng 0,6%.

Hàng triệu hộ nghèo, cận nghèo đã được hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, từng bước nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống. Đáng chú ý, nhiều địa phương không chỉ giảm nhanh số hộ nghèo mà còn tạo chuyển biến bền vững, hạn chế rõ rệt tình trạng tái nghèo.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khép lại năm 2025, cả nước đạt và vượt các chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo hằng năm do Quốc hội và Chính phủ giao, vượt 2/5 mục tiêu (tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều và tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện (cũ) nghèo); đạt 2/5 mục tiêu (tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số; xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo thoát khỏi tình trạng nghèo, đặc biệt khó khăn), 1/5 mục tiêu chưa đủ cơ sở đánh giá do chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã đầu tư xây dựng mới 2.616 công trình hạ tầng, duy tu bảo dưỡng 2.340 công trình tại các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo... Trong số đó có 1.465 công trình giao thông, 265 công trình thủy lợi, 472 công trình giáo dục, 41 công trình y tế, 96 công trình nước sạch… Những nỗ lực này giúp 19/54 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo... đạt chuẩn nông thôn mới, vượt chỉ tiêu 30% được giao (đạt 35,18%); đồng thời cải thiện đáng kể điều kiện sống, hỗ trợ sản xuất, thương mại, lưu thông hàng hóa và cung cấp các dịch vụ xã hội cơ bản...

Chương trình cũng đã triển khai 10.587 mô hình, dự án giảm nghèo (9.816 mô hình nông nghiệp, 771 mô hình phi nông nghiệp), thu hút 205.585 hộ dân tham gia (trong đó có 110.098 hộ nghèo, 63.659 hộ cận nghèo, 31.828 hộ mới thoát nghèo). Các mô hình này không chỉ tạo sinh kế bền vững, tăng thu nhập mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động tại các địa phương nghèo, từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung gắn với chuỗi giá trị. Trong đó, 6.174 dự án hỗ trợ sản xuất nông nghiệp giúp 99.594 hộ cải thiện phương thức canh tác, áp dụng công nghệ cao, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm…

Hà Nội - điểm sáng về giảm nghèo bền vững

Trong kết quả chung của cả nước có phần đóng góp quan trọng của Thủ đô Hà Nội. Mặc dù so với nhiều địa phương khác, Hà Nội có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển hơn, tuy nhiên vẫn còn những khu vực khó khăn. Việc triển khai hiệu quả các chính sách giảm nghèo bền vững đã tạo chuyển biến rõ rệt, thực chất.

Thôn Đồng Chiêm (xã An Phú cũ, nay thuộc xã Mỹ Đức) từng được xem là “vùng trũng của vùng trũng” thuộc Thủ đô. Địa hình thấp, thường xuyên ngập úng khiến sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn, đời sống người dân nhiều năm liền ở mức thấp đến nay đã có rất nhiều đổi thay.

Theo Trưởng thôn Nguyễn Đình Liệu, thống kê từ đầu năm 2020, thôn còn khoảng 80 hộ nghèo. Để hỗ trợ người dân thoát nghèo bền vững, những năm qua, thành phố Hà Nội và huyện Mỹ Đức (cũ) rất quan tâm đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng, tạo điều kiện để người dân phát triển kinh tế, xã hội.

"Chúng tôi được đầu tư xây dựng nhà văn hóa thôn diện tích hơn 200m2 trong khuôn viên hơn 1.000m2 với kinh phí hơn 2 tỷ đồng. Thôn có 25 tuyến đường giao thông, đã được đầu tư bê tông 12 tuyến và hiện nay đang tiếp tục đầu tư 13 tuyến còn lại giúp nhân dân đi lại thuận lợi", ông Liệu phấn khởi cho biết.

Song song với đó là việc triển khai các chính sách hỗ trợ sản xuất, vốn vay ưu đãi, đào tạo nghề, tạo việc làm... Người dân đã chủ động tìm sinh kế mới như phát triển nông nghiệp, buôn bán nhỏ, làm dịch vụ và lao động tại khu vực nội thành. Đến cuối năm 2024, sau khi rà soát toàn bộ 560 hộ dân, Đồng Chiêm chính thức không còn hộ nghèo và duy trì kết quả này đến nay. Thống kê đến hết năm 2025, thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn thôn đạt 68 triệu đồng, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân tiếp tục được cải thiện.

Trường hợp bà Đinh Thị Lãm thuộc hộ nghèo nhiều năm là minh chứng rõ nét. Chồng mất sớm, kinh tế gia đình khó khăn, nhà ở xuống cấp, song nhờ chính sách hỗ trợ nhà ở và sự chung tay của cộng đồng, bà đã có căn nhà mới khang trang, từng bước ổn định cuộc sống...

Những đổi thay ở Đồng Chiêm không phải trường hợp cá biệt mà là lát cắt sinh động trong bức tranh chung về giảm nghèo bền vững của Hà Nội.

Theo số liệu thống kê, cuối năm 2021, Hà Nội còn 3.612 hộ nghèo, chiếm 0,16% tổng số hộ dân. Đến cuối năm 2022, con số này giảm còn 2.134 hộ (0,095%); cuối năm 2023 tiếp tục giảm còn 690 hộ (0,03%). Đến hết năm 2024, Hà Nội chính thức không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của thành phố.

Đặc biệt, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1-7-2025, thành phố có 126 xã, phường thì 100% đơn vị không còn hộ nghèo, trong đó, 43 xã, phường không còn hộ nghèo và hộ cận nghèo. Đến tháng 9-2025, các địa phương tiếp tục hỗ trợ giảm thêm 103 hộ cận nghèo, góp phần nâng cao đời sống người dân, nhất là khu vực nông thôn.

Kết quả này có được trước hết nhờ Hà Nội chủ động xây dựng chuẩn nghèo riêng, cao hơn khoảng 30% so với chuẩn quốc gia, thể hiện quyết tâm không chỉ “xóa nghèo” về mặt số liệu mà còn nâng cao thực chất mức sống của người dân.

Nghị quyết số 17/2021/NQ-HĐND của HĐND thành phố về chính sách đặc thù giảm nghèo bền vững giai đoạn 2022-2025 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng với nhiều chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân như trợ cấp hằng tháng, hỗ trợ bảo hiểm y tế, học phí, khuyến khích người dân tự nguyện đăng ký thoát nghèo, thoát cận nghèo.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 09/2021/NQ-HĐND về trợ giúp xã hội tiếp tục được triển khai hiệu quả, hỗ trợ các dự án đa dạng hóa sinh kế, nâng cao năng lực sản xuất, tạo việc làm bền vững cho người dân. Thành phố cũng ban hành Quyết định số 801/QĐ-UBND ngày 19-2-2025, đặt mục tiêu không phát sinh hộ nghèo mới, giảm 2.519 hộ cận nghèo trong năm 2025...

Thực tiễn triển khai Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng cho thấy, an sinh xã hội không chỉ là “lưới an toàn” mà còn là động lực thúc đẩy phát triển bền vững. Giảm nghèo gắn với nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, nhà ở, việc làm... giúp người dân có cơ hội vươn lên bằng nội lực của mình.

Tại Hà Nội, việc không còn hộ nghèo vào cuối năm 2025 là dấu mốc quan trọng, nhưng không phải là điểm dừng. Thành phố tiếp tục hướng tới nâng cao phúc lợi xã hội, giảm nghèo theo chuẩn cao hơn, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển.

Từ kết quả của cả nước và Hà Nội, có thể khẳng định, khi chủ trương đúng, chính sách trúng, cách làm linh hoạt, sáng tạo, tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau” trở thành hiện thực sinh động trong đời sống xã hội, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tiếp theo.