Kinh tế nhà nước tiên phong kiến tạo phát triển đất nước thịnh vượng

Với vai trò chủ đạo được tái khẳng định, kinh tế nhà nước sẽ tiên phong kiến tạo phát triển, trở thành lực đẩy trọng yếu giúp đất nước tự tin vững bước trong kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.

1. Thực tế trong 40 năm đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã hình thành nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế và loại hình doanh nghiệp, tổ chức sản xuất, kinh doanh. Các chủ thể kinh tế tự do sản xuất, kinh doanh, có đóng góp vào sự phát triển và khẳng định vai trò của mình trong nền kinh tế quốc dân. Trong đó, với vai trò đã được hiến định, kinh tế nhà nước luôn phát huy vai trò chủ đạo, thực hiện tốt chức năng định hướng, dẫn dắt, điều tiết các hoạt động kinh tế của đất nước trong mọi hoàn cảnh khác nhau.

Bước vào kỷ nguyên mới, Đảng ta tiếp tục xác định rõ nhận thức “Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” trong nền kinh tế quốc dân. Bằng tầm nhìn chiến lược và kiên định, kinh tế nhà nước sẽ tiếp tục phát huy năng lực và sứ mệnh bảo vệ chủ quyền kinh tế của đất nước, dẫn dắt mô hình tăng trưởng mới và kiến tạo thị trường cạnh tranh lành mạnh, phát triển.

Tinh thần nhất quán này được thể hiện rất rõ trong quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị nêu tại Nghị quyết số 79-NQ/TƯ, đó là: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế, định hướng chiến lược phát triển, giữ vững quốc phòng, an ninh; góp phần phát huy giá trị văn hóa và tiến bộ, công bằng, an sinh xã hội; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh.

Nội hàm của kinh tế nhà nước được nêu rất rõ, bao gồm: Đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm, các công trình kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư xây dựng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, đơn vị sự nghiệp công lập...

Trong 40 năm đổi mới đất nước, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một trong những trụ cột nền tảng của mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam. Vì vậy, việc tái khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một định hướng chính trị chiến lược, thể hiện sự lựa chọn mô hình phát triển kinh tế mang bản sắc định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam.

2.Nghị quyết số 79-NQ/TƯ khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trở thành điều kiện tiên quyết trong nền kinh tế quốc dân.

Thể hiện vai trò chủ đạo của nền kinh tế đất nước trong kỷ nguyên mới, kinh tế nhà nước sẽ tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để thực hiện được sứ mệnh và làm tốt vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân, Đảng ta sẽ tăng cường vai trò lãnh đạo và nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với kinh tế nhà nước, nhất là trong định hướng sử dụng nguồn lực và tổ chức thực hiện. Kinh tế nhà nước bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Kinh tế nhà nước được tiếp cận công bằng, công khai, minh bạch các nguồn lực, thị trường và cơ hội phát triển.

Đặc biệt, cùng với các thành phần kinh tế trong nước, kinh tế nhà nước xây dựng nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường, bảo đảm an ninh kinh tế, thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả. Các nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, gắn với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Trong Nghị quyết số 79-NQ/TƯ, Bộ Chính trị đã đặt ra những mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp rất cụ thể, trong đó có một số nội dung đáng chú ý về lĩnh vực đất đai và tài nguyên. Cụ thể, Bộ Chính trị đặt mục tiêu phấn đấu đến hết năm 2026 hoàn thiện việc đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch hệ thống dữ liệu đất đai trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ liên thông với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác. Cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý đất đai, trước mắt trong năm 2026 hoàn thành việc xây dựng và ban hành Luật Đất đai sửa đổi và các văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý đất đai, khơi thông nguồn lực từ đất đai.

Bộ Chính trị cũng lưu ý có cơ chế, chính sách bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trong tiếp cận đất đai; ưu tiên bố trí quỹ đất cho phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng, công nghiệp, dịch vụ, phát triển đô thị, nhà ở xã hội; làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và cương quyết thu hồi đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích, lãng phí. Bên cạnh đó, điều tra, thăm dò, thống kê đầy đủ các nguồn tài nguyên, khoáng sản để thống nhất quản lý, sử dụng có hiệu quả...

Bộ Chính trị cũng nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp như: Có cơ chế quản lý tập trung, liên ngành, bảo đảm khai thác hiệu quả, bền vững tài nguyên biển, đảo; hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác và bảo vệ vùng trời, khu nhận diện phòng không và hiện đại hóa hệ thống quản lý bay, bảo đảm an toàn, an ninh không phận; tập trung xây dựng và hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm; hoàn thiện đồng bộ khung pháp luật về quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên số và tài nguyên viễn thông để phát triển thị trường dữ liệu, sàn giao dịch dữ liệu và kinh tế dữ liệu.

Đối với tài sản kết cấu hạ tầng, thông tin đáng chú ý là Bộ Chính trị khuyến khích mở rộng việc áp dụng các hình thức đầu tư theo phương thức công - tư như “đầu tư công - quản trị tư”, “đầu tư tư - sử dụng công” và các hình thức hợp tác công tư khác để xây dựng và quản lý, vận hành hiệu quả nhất các công trình kết cấu hạ tầng.

Nhóm mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp liên quan đến doanh nghiệp nhà nước, Bộ Chính trị đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 đến 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Bộ Chính trị yêu cầu tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế như: Quốc phòng, an ninh; năng lượng; vận tải, logistics; tài chính - ngân hàng…

Để tăng cường đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống quản trị doanh nghiệp, Bộ Chính trị lưu ý nhiều nội dung quan trọng. Trong đó, Bộ Chính trị yêu cầu thí điểm cơ chế đặc thù về thuê, tuyển dụng, bổ nhiệm giám đốc, tổng giám đốc tại một số doanh nghiệp nhà nước. Cùng với đó, khẩn trương rà soát, xử lý các dự án đầu tư yếu kém, doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, xác định rõ và xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định...

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, Bộ Chính trị chỉ đạo rà soát, sắp xếp danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước; sắp xếp, tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Đồng thời, khuyến khích tư nhân và các tổ chức xã hội tham gia cung ứng dịch vụ sự nghiệp công; xây dựng cơ chế, chính sách chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập trong những ngành, lĩnh vực phù hợp thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ...

3. Có thể thấy, với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nước ta đã, đang phát huy đầy đủ chức năng, vai trò của các khu vực và thành phần kinh tế. Thể hiện rõ thêm quan điểm này, trong dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng xác định: Phát triển kinh tế nhà nước hiệu quả, thật sự giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm các cân đối lớn, dẫn dắt và định hướng chiến lược; phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; kinh tế hợp tác, kinh tế tập thể, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và các loại hình kinh tế khác giữ vai trò quan trọng.

Như vậy, cùng với phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất, các thành phần kinh tế khác giữ vai trò quan trọng, thì kinh tế nhà nước được Đảng, Nhà nước luôn tin tưởng trao trọng trách giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong giai đoạn cách mạng mới, sứ mệnh của kinh tế nhà nước được thể hiện rõ qua vai trò chủ đạo chiến lược trong dẫn dắt, định hướng, kiến tạo phát triển; bảo đảm an ninh kinh tế đất nước và góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh, cạnh tranh công bằng.