Thủ đô Hà Nội - Vị thế trung tâm và sứ mệnh dẫn dắt

Vai trò càng rõ nét khi thành phố Hà Nội đang cụ thể hóa vai trò tiên phong, gương mẫu và hiện thực sứ mệnh dẫn dắt, lan tỏa trong triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố, các nghị quyết chiến lược của Trung ương và mới nhất là Nghị quyết số 02-NQ/TƯ của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

1. Thủ đô Hà Nội đang khẳng định nhất quán tinh thần tiên phong, gương mẫu trong thực hiện chủ trương, quyết sách của Trung ương, thường xuyên là của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, nhất là những vấn đề mang tính trụ cột để đột phá phát triển Thủ đô và đất nước.

Tinh thần tiếp tục được nhấn mạnh rất rõ trong Nghị quyết số 02-NQ/TƯ ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Đó là: “Thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước; trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của vùng và cực tăng trưởng của cả nước; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực về một số lĩnh vực: Giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới là thành phố kết nối toàn cầu”.

Khẳng định vai trò hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển, việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố và các nghị quyết chiến lược của Trung ương trong thời gian qua đã thể hiện đậm nét tinh thần tiên phong, gương mẫu, chủ động “đi trước một bước” và làm hiệu quả, làm đến cùng của Đảng bộ, chính quyền Thủ đô.

Trước hết, phương thức lãnh đạo và tổ chức thực thi của Đảng bộ, chính quyền Thủ đô đang có những chuyển động mạnh mẽ để hiện thực hóa trách nhiệm đi đầu trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên mới. Đó là chuyển từ lãnh đạo bằng mệnh lệnh hành chính sang mô hình lãnh đạo hiện đại: “Đảng bộ số - Chính quyền kiến tạo - Doanh nghiệp tiên phong - Xã hội đồng thuận” - một mô hình lãnh đạo mới, phù hợp với đặc thù Thủ đô và có khả năng lan tỏa ra cả nước. Cụ thể, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức Đảng thành phố dựa trên tầm nhìn chiến lược, kỷ cương, nêu gương và trách nhiệm. Mọi nghị quyết đều hướng tới đo lường được kết quả, đánh giá được hiệu quả và được điều chỉnh kịp thời.

Đặc biệt, hệ thống chính quyền thành phố chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ và kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng sống của nhân dân và năng lực cạnh tranh của thành phố không chỉ là trong nước, mà phải là cạnh tranh quốc tế, làm thước đo.

Với việc đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, Đảng bộ Thủ đô quyết tâm trở thành hình mẫu về Đảng cầm quyền hiện đại, liêm chính, hành động, kiến tạo phát triển, xứng đáng là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước.

Thứ hai, Thủ đô Hà Nội sẵn sàng là nơi thử nghiệm có kiểm soát các mô hình mới về quản trị, thể chế, tổ chức bộ máy, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, phục vụ tổng kết thực tiễn cho Trung ương.

Bước đi cụ thể là thành phố từng bước hoàn thiện chiến lược phát triển Thủ đô trên ba trụ cột: Quy hoạch - Thể chế - Mô hình phát triển của Thủ đô trong giai đoạn cách mạng mới.

Về thể chế phát triển Thủ đô, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TƯ về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã xác lập tầm nhìn chiến lược của Đảng ta đối với công cuộc phát triển Thủ đô. Nghị quyết nhấn mạnh, Thủ đô Hà Nội là “trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của vùng và cực tăng trưởng của cả nước; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực”. Vì vậy, nhiệm vụ xây dựng và phát triển Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, trực tiếp và thường xuyên là Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô.

Đáng chú ý, thời gian vừa qua, Hà Nội đã vận dụng tối đa cơ chế, chính sách tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11-12-2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Thành phố đã khởi công nhiều dự án theo tinh thần của Nghị quyết, đó là: “Trao quyền mạnh hơn - Phân cấp, phân quyền toàn diện, triệt để hơn - Trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn", đúng với yêu cầu “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm” bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Về quy hoạch, Hà Nội đang tập trung hoàn thiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đáng chú ý là việc xây dựng quy hoạch theo hướng “Đa cực - Đa trung tâm - Đa tầng - Đa lớp” sẽ định hình Hà Nội sau 50 năm, 100 năm tới là một Thủ đô phát triển, văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc trong khu vực và trên thế giới. Quy hoạch tổng thể Thủ đô được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, gắn chặt với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng. Quan điểm xuyên suốt của quy hoạch là Hà Nội không phát triển theo cách tập trung hút nguồn lực, mà được định vị là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa và điều phối phát triển của cả vùng.

Hà Nội cũng định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, là căn cốt hình thành bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh của Hà Nội để xây dựng Hà Nội trở thành “đại đô thị sáng tạo, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu”.

Về xác lập mô hình tăng trưởng mới và mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Hà Nội là địa phương đi đầu trong việc đề xuất mô hình tăng trưởng mới với tinh thần gương mẫu trong phát triển đất nước. Thành phố xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa chủ yếu vào tăng năng suất lao động bằng tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực. Mô hình tăng trưởng mới này hướng đến bảo đảm tính bền vững trong dài hạn và gắn chặt với cải cách thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút và trọng dụng nhân tài, hình thành các cực tăng trưởng, không gian sáng tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Qua đó, Hà Nội tạo nền tảng và động lực phát triển nhanh, bền vững, đủ sức dẫn dắt vùng Thủ đô và đóng góp xứng đáng vào tăng trưởng của cả nước.

Thứ ba, Đảng bộ, chính quyền Hà Nội chịu trách nhiệm chính trị cao nhất trước Đảng, trước nhân dân về kết quả thực hiện các nhiệm vụ chính trị; kiên quyết khắc phục tư tưởng né tránh, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm và làm những việc mới, việc khó, việc chưa có tiền lệ theo tinh thần “6 dám”: Dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu khó khăn để hành động, quyết tâm đạt kết quả cao nhất và phục vụ tốt nhất người dân và doanh nghiệp.

Nổi bật là thành phố đang tập trung mọi nguồn lực xử lý 5 điểm nghẽn là ùn tắc giao thông, ngập úng, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm. Hà Nội xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phải quyết tâm giải quyết bằng được các điểm nghẽn này, tạo chuyển biến rõ nét, cảm nhận được trong đời sống hằng ngày của nhân dân.

Công tác giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn Thủ đô cũng là một nhiệm vụ được thành phố triển khai thực hiện quyết liệt và hiệu quả thời gian qua. Nhiều dự án tồn đọng trong nhiều năm, điển hình như dự án đường Vành đai 1, cũng như các dự án có quy mô lớn hàng trăm hécta đang được các cơ quan, đơn vị, địa phương phối hợp đồng bộ, triển khai đúng tiến độ đề ra.

2. Nghị quyết số 02-NQ/TƯ ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị đã xác lập Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới phải tiếp tục làm tốt vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với đất nước, đó là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia. Bên cạnh đó, Nghị quyết định hình Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến phải trở thành nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước.

Đặc biệt, khẳng định và phát huy vai trò, trách nhiệm tiên phong, gương mẫu của Thủ đô - trái tim của cả nước, Hà Nội phải trở thành trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của vùng và cực tăng trưởng của cả nước; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực về một số lĩnh vực.

Khẳng định và phát huy vai trò, trách nhiệm tiên phong của Thủ đô - trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, y tế và là đô thị kết nối toàn cầu, Đảng bộ, chính quyền Thủ đô sẽ đi đầu trong đổi mới tư duy phát triển, nâng cao năng lực quản trị và tổ chức thực thi. Hệ thống chính trị thành phố cũng tiếp tục hành động chủ động, sáng tạo, có trọng tâm, trọng điểm, tạo lan tỏa tích cực, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của cả nước; thể hiện quyết tâm của Hà Nội chung sức, đồng lòng, tự chủ, tự cường, tự tin phát triển, đi trước, nêu gương, làm ngay, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng, lấy kết quả cụ thể thực hiện mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Trên hết, việc hiện thực hóa Nghị quyết số 02-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, nghị quyết đại hội Đảng các cấp và các nghị quyết chiến lược của Trung ương, Đảng bộ, chính quyền Thủ đô lấy sự hài lòng, niềm tin và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo cao nhất đối với hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị.