Chuyển hóa nhận thức thành năng lực phòng ngừa, ứng phó các đe dọa an ninh phi truyền thống thực tế của quốc gia

Sáng 28/10, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm triển khai Nghị quyết số 147/NQ-CP (Nghị quyết 147) ngày 22/5/2025 của Chính phủ ban hành Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an.

Dự hội nghị còn có lãnh đạo các bộ, cơ quan ngang bộ; Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Báo Nhân Dân, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh: Trong tổng thể tư duy nhận thức về an ninh quốc gia và bảo vệ an ninh quốc gia, Đảng ta đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo các chủ trương, giải pháp phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng năm 2011 lần đầu tiên chính thức xác định nhiệm vụ chủ động ứng phó với các nguy cơ đe dọa an ninh phi truyền thống và tiếp tục được Đảng ta nhấn mạnh trong các kỳ đại hội tiếp theo. Nghị quyết số 147/NQ-CP của Chính phủ về chiến lược an ninh phi truyền thống đặt dấu mốc có ý nghĩa lịch sử khi Việt Nam lần đầu tiên ban hành một chiến lược hoàn chỉnh về vấn đề này.

Kịch bản ứng phó phải chuyển từ “xây dựng” sang “vận hành được"

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 147 đã đạt được một số kết quả bước đầu quan trọng trong việc thống nhất, nâng cao nhận thức của cả hệ thống chính trị, toàn dân về phòng ngừa, ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống; hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành các kịch bản khung, phương án cụ thể.

Bộ trưởng nhấn mạnh: Hội nghị hôm nay là dấu mốc chuyển mạnh từ tuyên truyền, quán triệt triển khai xây dựng kịch bản sang tổ chức thực hiện với kết quả đo đếm được. Ngoài các quan điểm, mục tiêu, giải pháp đã xác định trong Nghị quyết 147 cần bổ sung, tập trung thực hiện các mục tiêu, giải pháp cụ thể, trách nhiệm cụ thể để quản trị các điều kiện sản sinh nguy cơ, nhất là các vấn đề mới trong kỷ nguyên số như: an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh nhận thức.

Phát biểu chỉ đạo, thay mặt Chính phủ, đồng chí Phạm Gia Túc đánh giá cao và biểu dương vai trò thường trực của Bộ Công an đã chủ động tham mưu tổ chức triển khai, hướng dẫn, đôn đốc và gương mẫu trong thực hiện các nhiệm vụ khó, chưa có tiền lệ; biểu dương sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương trong triển khai Nghị quyết số 147 hơn một năm qua.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng chỉ ra: Hơn một năm triển khai Nghị quyết 147 vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc như nhận thức và hành động chưa đồng bộ, vẫn xem đây là việc riêng của lực lượng Công an. Nhiệm vụ xây dựng kịch bản khung còn chậm tiến độ.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu cần nâng cao nhận thức về tính cấp thiết của việc chủ động phòng ngừa, ứng phó với an ninh phi truyền thống, đồng thời hoàn thiện cơ chế để chuyển hóa nhận thức thành năng lực thực tế của quốc gia.

Về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, đồng chí Phạm Gia Túc nhấn mạnh 08 nhiệm vụ. Trong đó: Về tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế điều hành, phối hợp, Phó Thủ tướng Thường trực Bộ Công an chủ trì, phối hợp Bộ Nội vụ, các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, rà soát, tham mưu kiện toàn tổ chức phối hợp liên ngành phù hợp làm nhiệm vụ chỉ đạo công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Bảo đảm không làm phát sinh tổ chức nhưng phải rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ quy trình.

Nhấn mạnh việc xây dựng các kịch bản ứng phó phải chuyển từ “xây dựng” sang “vận hành được”, đồng chí Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẩn trương hoàn thành các kịch bản khung còn thiếu.

Trong đó, kịch bản phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: dấu hiệu nào thì kích hoạt; ai quyết định; ai chỉ huy; lực lượng nào tham gia; phối hợp giữa các ngành, địa phương như thế nào; nguồn lực ở đâu; thông tin được chia sẻ ra sao; khi tình huống chuyển cấp độ thì xử lý thế nào. Đồng chí Phạm Gia Túc lưu ý, việc xây dựng kịch bản không chạy theo tiến độ mà làm hình thức. Sau khi hoàn thành phải tổ chức tập huấn, diễn tập phù hợp.

Nhằm tạo chuyển biến thực chất về năng lực dự báo, cảnh báo sớm, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công an tiếp tục chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, cơ quan, địa phương nghiên cứu tham mưu, xây dựng, hoàn thiện Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an ninh phi truyền thống.

Trong đó nghiên cứu, làm rõ tiêu chí xác định các đe dọa an ninh phi truyền thống, chỉ tiêu đối với từng lĩnh vực để thống nhất được cấu trúc dữ liệu, tiêu chuẩn kết nối, cơ chế chia sẻ, trách nhiệm cập nhật, quyền khai thác; trách nhiệm tham mưu, xử lý khi có cảnh báo về nguy cơ và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu; khẩn trương phối hợp các bộ ngành, địa phương triển khai Đề án “Hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống”.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Công an tổng hợp những vấn đề có tính liên ngành, báo cáo Chính phủ để chỉ đạo thống nhất. Các bộ, ngành rà soát lại các quy định thuộc lĩnh vực mình phụ trách, nhất là những vấn đề có tính liên ngành, liên vùng; xác định khoảng trống pháp lý, những nội dung chồng chéo, chưa rõ thẩm quyền. Rà soát lại toàn bộ nhiệm vụ trong Kế hoạch triển khai, bảo đảm thực chất và khả thi, có đề xuất điều chỉnh những nhiệm vụ thật sự cần thiết.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tài chính chủ trì rà soát việc tổ chức các quỹ theo hướng tập trung, thống nhất và tổ chức bộ máy quản lý Quỹ phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống ở Trung ương. Các bộ, ngành, địa phương phải xác định những nguy cơ lớn nhất, địa bàn trọng điểm, lĩnh vực dễ bị tổn thương để ưu tiên nguồn lực.

Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và đội ngũ thực hiện

Nhấn mạnh nhiệm vụ đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống, đồng chí Phạm Gia Túc giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp Bộ Công an và các bộ, ngành, địa phương đặt hàng, tổ chức hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, thử nghiệm, ứng dụng kết quả nghiên cứu; khuyến khích doanh nghiệp đóng góp về khoa học, công nghệ trong phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống.

Về nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và chất lượng đội ngũ, Phó Thủ tướng Thường trực Gia Túc lưu ý: Người đứng đầu phải biết địa phương, ngành mình đang đối mặt với những nguy cơ gì; phương án ở đâu; lực lượng nào thực hiện; nguồn lực nào được huy động; phối hợp cơ quan nào. Cùng với đó là xây dựng đội ngũ có khả năng làm việc liên ngành, phân tích dữ liệu, dự báo và xử lý tình huống.

Với tinh thần thẳng thắn, tâm huyết, trách nhiệm cao, các đại biểu dự hội nghị đã tập trung thảo luận, khẳng định, sau 1 năm triển khai, Chiến lược tổng thể đã từng bước đi vào cuộc sống, mang lại những kết quả bước đầu rất quan trọng, khẳng định tính đúng đắn, kịp thời trong tư duy chiến lược của Đảng, Nhà nước khi chủ động ban hành một chiến lược tổng thể, tiên phong ở tầm quốc gia về an ninh phi truyền thống.

Nhận thức về vị trí, vai trò của công tác phòng ngừa, ứng phó với đe dọa an ninh phi truyền thống trong toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội đã có chuyển biến căn bản; các bộ, ngành, địa phương đã chủ động cụ thể hóa Nghị quyết bằng kế hoạch, chương trình hành động sát thực tiễn; cơ chế phối hợp liên ngành bước đầu phát huy hiệu quả trong một số lĩnh vực trọng điểm, cấp bách, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Đồng thời, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục, nhất là về thể chế, cơ chế phối hợp, để Chiến lược không chỉ dừng ở kế hoạch mà thực sự trở thành năng lực ứng phó trên thực tế. Các đại biểu đã đề xuất đúng, trúng các giải pháp sau 1 năm thực hiện Nghị quyết 147, đưa chiến lược an ninh phi truyền thống vào thực tiễn, góp phần củng cố an ninh bền vững, tạo nền tảng thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược 100 năm mà Đảng đã xác định.