Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai kiến nghị tháo gỡ khó khăn về y tế cơ sở và đầu tư trường học vùng biên giới

Bảo đảm nguồn lực, tiến độ xây dựng trường học tại các xã biên giới

Liên quan đến tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, đại biểu Tráng A Dương - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đã có ý kiến đề xuất về việc cho phép chuyển nguồn ngân sách năm 2025 chưa sử dụng hết trong năm 2026 sang năm 2027 để tiếp tục đầu tư xây dựng các trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền.

Đại biểu Tráng A Dương phát biểu thảo luận tại tổ

Đại biểu Tráng A Dương bày tỏ sự thống nhất với chủ trương tiếp tục bố trí nguồn lực cho các dự án trường học vùng biên giới, đồng thời khẳng định đây là chính sách có ý nghĩa quan trọng, góp phần cải thiện điều kiện học tập, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo cơ hội phát triển cho con em đồng bào các dân tộc.

Tuy nhiên, để việc chuyển nguồn bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định và phát huy hiệu quả, đại biểu Tráng A Dương đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ pháp lý, sự cần thiết và tính phù hợp của phương án chuyển nguồn ngân sách, đảm bảo đúng quy định về quản lý ngân sách nhà nước.

Về tiến độ thực hiện và khả năng hoàn thành dự án, theo thông tin đại biểu nêu tại phiên thảo luận, đã có 108 trường đi vào hoạt động ở giai đoạn 1; còn 21 trường dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2 và 19 trường tiếp tục được triển khai theo kế hoạch tổng thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị Chính phủ báo cáo rõ tình hình giải ngân thực tế trong năm 2026, số vốn còn lại đề nghị chuyển nguồn, tiến độ thi công và khả năng hoàn thành từng điểm, từng nhóm trường. Đặc biệt, cần làm rõ khả năng hoàn thành, đưa các trường vào sử dụng phục vụ năm học 2027 - 2028 nếu được Quốc hội cho phép chuyển nguồn.

Về trách nhiệm và giải pháp tổ chức thực hiện, đại biểu Tráng A Dương, cũng đề nghị cần xác định rõ lộ trình giải ngân, tiến độ hoàn thành, thực hiện dự án; trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương. Đồng thời có giải pháp tháo gỡ khó khăn vướng mắc về chủ đầu tư, giải phóng mặt bằng, thi công và cung ứng thiết bị, tránh tình trạng được phép chuyển nguồn nhưng các dự án vẫn chậm tiến độ, kéo dài trong thời gian thực hiện và ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách khi đã được chuyển nguồn.

Đại biểu Tráng A Dương nhấn mạnh, việc bố trí chuyển nguồn vốn phải gắn với khả năng thực hiện, tiến độ hoàn thành và hiệu quả đầu tư thực chất. Chính phủ cần giải trình đầy đủ căn cứ pháp lý, số liệu giải ngân và phương án tổ chức thực hiện trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định, đảm bảo các trường đầu tư được thực chất và hoàn thành, đưa vào sử dụng đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu học tập của con em đồng bào tại các xã biên giới của các tỉnh biên giới.

Quan tâm đầu tư, nâng cao chất lượng y tế cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Phát biểu thảo luận về lĩnh vực y tế, đại biểu Lý Hương - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và những nỗ lực của Bộ Y tế trong tháo gỡ khó khăn về thể chế, bảo đảm nguồn cung thuốc, vật tư y tế và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho Nhân dân.

Đại biểu Lý Hương phát biểu thảo luận tại tổ

Đại biểu Lý Hương nhấn mạnh, chính sách y tế có mối quan hệ mật thiết với đời sống người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chính sách thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với sức khỏe và đời sống của nhân dân; đồng thời, nhu cầu và thực tiễn chăm sóc sức khỏe của nhân dân cũng là cơ sở để xây dựng, điều chỉnh và hoàn thiện chính sách y tế cho phù hợp.

Theo đại biểu, thời gian qua, việc ban hành và triển khai các chính sách mới, đặc biệt là Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị cùng các quy định về chế độ phụ cấp, hỗ trợ đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản, cô đỡ thôn, bản và viên chức y tế tuyến xã đã kịp thời động viên, tiếp thêm động lực cho lực lượng y tế công tác tại địa bàn khó khăn, biên giới. Bên cạnh đó, việc Quốc hội xem xét sửa đổi đồng bộ các luật trong lĩnh vực y tế hướng tới mở rộng quyền lợi khám bệnh bảo hiểm y tế tại cấp ban đầu đã khẳng định quyết tâm về thể chế hóa chủ trương chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở làm nền tảng cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của nhân dân.

Tuy nhiên, từ thực tiễn tiếp xúc cử tri tại địa phương, đại biểu cũng nêu ra một số bất cập cần sớm được giải quyết, đó là: Đối với hệ thống y tế cơ sở, nhiều địa bàn vùng cao hiện có các điểm trạm y tế tại thôn, bản xa trung tâm nhưng chưa có hướng dẫn đầy đủ về cơ cấu tổ chức, bộ máy và quy chế vận hành, gây khó khăn trong giao dự toán, bố trí nhân lực và tổ chức hoạt động.

Đại biểu kiến nghị Chính phủ, Bộ Y tế nghiên cứu đổi mới phương thức xác định biên chế đối với trạm y tế xã từ theo quy mô dân số sang theo diện tích, bán kính phục vụ và thời gian di chuyển; đồng thời, sớm có hướng dẫn quy chế vận hành riêng cho các điểm trạm y tế tại vùng sâu, vùng xa.

Về chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế và khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân, đại biểu Lý Hương cho biết: Thực hiện định hướng chuyển đổi số quốc gia nhiều địa phương, trong đó Lào Cai cũng đã chủ động triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí, lập hồ sơ sức khỏe điện tử và liên thông dữ liệu lên nền tảng VNeID. Tuy nhiên, việc triển khai đang gặp nhiều điểm nghẽn lớn về hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị và hệ thống mạng tại các trạm y tế khu vực biên giới còn thiếu, lạc hậu; việc chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tế đó, đại biểu Lý Hương đề nghị Chính phủ sớm chỉ đạo đẩy mạnh đầu tư hạ tầng đồng bộ cho trạm y tế xã, đặc biệt là những tỉnh miền núi khó khăn. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung quy định để bảo hiểm y tế chi trả chi phí khám sàng lọc, phát hiện sớm một số bệnh không lây nhiễm phổ biến tại tuyến y tế ban đầu; trước mắt ưu tiên người dân tại các vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn và biên giới nhằm nâng cao chất lượng khám sức khỏe và giảm gánh nặng chi ngân sách cho các địa phương còn nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, đại biểu Lý Hương cũng cho rằng: Chủ trương tự chủ tài chính đối với các bệnh viện, trung tâm y tế là đúng nhằm tăng tính chủ động. Tuy nhiên, việc áp dụng cơ chế tự chủ đối với các đơn vị y tế tại địa bàn vùng núi, vùng biên giới, nơi phần lớn các bệnh nhân là người nghèo, khám chữa bệnh chủ yếu bằng bảo hiểm y tế đang bộc lộ rất nhiều bất cập. Nhiều trung tâm y tế tại xã không đủ nguồn thu để tái đầu tư các trang thiết bị chuyên sâu, thu hút bác sĩ giỏi, dẫn đến nguy cơ chất lượng khám chữa bệnh tụt hậu so với tuyến trên, làm gia tăng tình trạng chuyển tuyến không cần thiết.

Đại biểu Lý Hương đề xuất Chính phủ nghiên cứu xem xét phân loại tiêu chí tự chủ tài chính linh hoạt hơn đối với khu vực miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; áp dụng hệ số ưu tiên đối với các đơn vị y tế tại địa bàn đặc biệt khó khăn; tiếp tục phát huy vai trò chủ đạo của ngân sách nhà nước trong đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật hiện đại và kinh phí hoạt động thường xuyên để bảo đảm quyền lợi tiếp cận y tế công bằng cho người dân vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số…