Xác lập vị thế văn hóa trong chiến lược phát triển

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định phát triển nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh, gắn với xây dựng và phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm là một trong ba khâu đột phá và một trong năm nhiệm vụ trọng tâm. Đây là tiền đề quan trọng để tỉnh tiếp tục phát huy chiều sâu các giá trị văn hóa, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.

Tạo bứt phá từ công nghiệp văn hóa

Thực tiễn cho thấy, Quảng Ninh đang từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch, đặc biệt thông qua các sự kiện văn hóa nghệ thuật quy mô lớn, có sức lan tỏa xã hội mạnh mẽ. Ngay trong đêm cuối cùng của năm 2025, chương trình Countdown chào năm mới 2026 tổ chức tại Quảng trường 30/10 đã thu hút gần 50.000 người dân và du khách. Đại nhạc hội với chủ đề “Kỷ luật - Đồng tâm kiến tạo tương lai”, kéo dài 180 phút, kết hợp biểu diễn nghệ thuật, âm nhạc điện tử, công nghệ trình chiếu hiện đại và pháo hoa tầm cao, đã tạo điểm nhấn ấn tượng, góp phần làm sôi động không gian văn hóa, du lịch của tỉnh.

50.000 người dân và du khách đã cùng nhau hoà trong một không gian âm nhạc bùng nổ cảm xúc cùng concert countdown 2026 "Quảng Ninh - Chào năm mới 2026". Ảnh: Minh Hà

Trước đó, 2 concert lớn “Hạ Long Concert 2025” (tháng 10) và “Quảng Ninh - Đất Mỏ anh hùng” (tháng 11) đã tạo được sức hút và dư âm lớn, thu hút tổng trên 60.000 khán giả trực tiếp, mang lại hiệu quả rõ nét về nghệ thuật, truyền thông và lan tỏa xã hội. Hàng loạt sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao, du lịch như: Carnaval Hạ Long, “Vịnh pháo hoa”, nhạc nước “Halo Bay Show”; Liên hoan ẩm thực, Hội chợ OCOP; Giải Marathon quốc tế Di sản Hạ Long; Lễ hội mùa thu Yên Tử, Hội mùa vàng, Hội hoa Sở… tiếp tục được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp. Các chương trình đều kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị di sản với sáng tạo, ứng dụng công nghệ số, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gắn với du lịch.

Đánh giá về hướng đi này, Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Tạ Quang Đông nhận định: Quảng Ninh có lợi thế đặc biệt về di sản và hạ tầng; việc mạnh dạn đầu tư các sự kiện văn hóa lớn như concert là hướng đi đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay. Không chỉ tạo động lực mới cho kinh tế đêm, các sản phẩm này còn nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của người dân. Đặc biệt, công tác tuyên truyền, quảng bá được triển khai rầm rộ, bài bản, tạo khí thế lan tỏa, thu hút đông đảo người dân và du khách, trở thành “cú hích” kích cầu du lịch, nhất là trong mùa du lịch thu đông.

Festival Yên Tử “Hành trình di sản - Tinh hoa thế giới” với chuỗi hoạt động trải nghiệm văn hóa, du lịch đặc sắc tổ chức tháng 12/2025 tại Khu di tích và danh thắng Yên Tử.

Cùng với đa dạng hóa sản phẩm, Quảng Ninh xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản là hướng đi then chốt để công nghiệp văn hóa phát triển bền vững, tạo sức hấp dẫn lâu dài. Việc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới đã mở ra cơ hội đặc biệt để di sản của tỉnh được thế giới biết đến, tôn vinh và bảo vệ. Từ đó, Quảng Ninh có thêm điều kiện phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa - tâm linh, du lịch trải nghiệm gắn với bảo tồn bền vững.

Quảng Ninh huy động hiệu quả nguồn lực xã hội hóa tạo động lực quan trọng trong phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, du lịch của tỉnh. Hơn 500 công trình với tổng trị giá trên 10.000 tỷ đồng do doanh nghiệp và người dân đầu tư, tiêu biểu như các sân golf, khu vui chơi nghỉ dưỡng, khách sạn cao cấp, hệ thống du thuyền... đã góp phần làm phong phú không gian văn hóa, giải trí, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của cộng đồng và du khách.

Du khách chơi golf tại sân golf Silk Path Đông Triều (phường An Sinh). Ảnh: Minh Yến

Trên cơ sở phát triển công nghiệp văn hóa gắn với phát huy giá trị các di sản văn hóa, Quảng Ninh từng bước hình thành hệ thống sản phẩm du lịch văn hóa ngày càng đa dạng, chất lượng dịch vụ được nâng cao, không ngừng gia tăng sức cạnh tranh và khả năng thu hút du khách.

Những định hướng đúng đắn và bước đi chắc chắn này đang tạo nền tảng quan trọng để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch cấp vùng, điểm đến hấp dẫn hàng đầu về du lịch di sản, văn hóa của khu vực châu Á và thế giới. Dự kiến năm 2026, tổng lượng khách du lịch đạt 22 triệu lượt, trong đó có 5 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu du lịch đạt 65.000 tỷ đồng.

Động lực tăng trưởng nhanh, bền vững

Mặc dù đã đạt được một số kết quả quan trọng, song việc phát triển công nghiệp văn hóa tại tỉnh vẫn còn không ít khó khăn, hạn chế. Việc khai thác giá trị di sản để phát triển du lịch, hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa mang bản sắc Quảng Ninh còn manh mún, thiếu liên kết với thị trường, thiếu cơ chế, chính sách đặc thù để khuyến khích phát triển; chưa xác định được sản phẩm, dịch vụ trọng tâm, chủ lực, chưa xây dựng được “thương hiệu văn hóa” nổi bật, riêng biệt. Việc đầu tư công cho phát triển văn hóa tuy đã gia tăng nhưng còn thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng nhu cầu xã hội và mức hưởng thụ văn hóa của người dân. Chính sách đãi ngộ đối với người làm văn hóa, nghệ thuật chưa có tính đột phá để có thể thu hút nguồn nhân lực sáng tạo văn hoá và nghệ thuật tới hoạt động tại địa phương....

50.000 người dân và du khách đã cùng nhau hoà trong một không gian âm nhạc bùng nổ cảm xúc cùng concert countdown 2026 "Quảng Ninh - Chào năm mới 2026". Ảnh: Minh Hà

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cách tiếp cận văn hóa như một ngành kinh tế mới của đất nước. Từ đây, mở ra cơ hội lớn để các địa phương, trong đó có Quảng Ninh, tập trung thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, sáng tạo và dịch vụ văn hóa.

Trên cơ sở đó, tỉnh tiếp tục dành nguồn lực thỏa đáng cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa; đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng và ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, AR/VR trong số hóa và tái hiện di sản nhằm mở ra cách tiếp cận mới, mang đến trải nghiệm văn hóa, du lịch độc đáo, khác biệt. Đồng thời, khuyến khích xã hội hóa, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, nghệ sĩ, cộng đồng tham gia sáng tạo, khai thác công nghiệp văn hóa; hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa mang thương hiệu “Quảng Ninh”...

Show diễn thực cảnh "Đi tìm dấu ngọc" tại phường Cẩm Phả thu hút đông du khách, nhất là khách nước ngoài.

Cụ thể, tiếp tục nghiên cứu, tham mưu xây dựng Đề án phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm văn hóa - nghệ thuật cấp vùng, phù hợp với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đồng thời, xây dựng, nâng tầm giá trị Vịnh Hạ Long, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; phát triển du lịch Vịnh Bái Tử Long, Trà Cổ; xây dựng Vân Đồn - Cô Tô trở thành khu du lịch hàng đầu quốc gia; tập trung quy hoạch, triển khai đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng chất lượng cao, đồng bộ phục vụ phát triển dịch vụ văn hóa, nhất là công nghiệp văn hóa và tổ chức các sự kiện đẳng cấp quốc tế trên địa bàn đặc khu Vân Đồn và khu vực Hạ Long.

Những nỗ lực trong phát triển văn hóa nói chung và công nghiệp văn hóa nói riêng đã và đang khẳng định vai trò của văn hóa như một “sức mạnh mềm”, động lực quan trọng thúc đẩy Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững, vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.