Tạo cơ sở pháp lý đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù

Sáng 10/01, tại trụ sở Thành ủy Hà Nội, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã thăm và làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về đề xuất xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm gắn với hoàn thiện thể chế, đổi mới mô hình phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Tạo cơ chế đặc thù, phát huy tính chủ động để Hà Nội phát triển bền vững

Tại cuộc làm việc, đại diện các bộ, ngành trung ương đánh giá cao kết quả Hà Nội đạt được trong năm 2025. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhận định, Thủ đô có nhiều đổi mới mang tính đột phá, chiến lược về tư duy và cách làm; việc triển khai các nhiệm vụ chính trị mang tính hành động cao, hiệu quả.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh, Hà Nội đang triển khai đồng bộ ba nhiệm vụ lớn gồm: xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW; sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024. Đây là ba nhiệm vụ có mối liên hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau cho sự phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho biết, Bộ Tư pháp đang phối hợp với Hà Nội xây dựng dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại kỳ họp đầu tiên. Luật được thiết kế theo hướng tăng thẩm quyền cho Hà Nội chủ động quyết định các vấn đề lớn, bảo đảm tính khả thi, sớm đi vào cuộc sống, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Luật cũng bổ sung các cơ chế, chính sách lớn, giải quyết phát triển liên vùng, trong đó Hà Nội giữ vai trò tổ trưởng, đồng thời gắn phân quyền với cơ chế kiểm soát, giám sát quyền lực.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đánh giá, năm 2025 Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực, nhiều chỉ tiêu kinh tế - xã hội ở mức cao nhất trong nhiều năm, đặc biệt là tăng trưởng kinh tế, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của cả nước. Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng 11%, xác định khoa học - công nghệ là động lực phát triển. Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Bộ trưởng đề nghị cần đặc biệt quan tâm đến kết nối giao thông trong mô hình cấu trúc không gian đô thị.

Hà Nội phát huy tính chủ động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì mục tiêu chung

Phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản của Thành ủy Hà Nội; ghi nhận tư duy, tầm nhìn phát triển trung và dài hạn của Thủ đô, với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Hà Nội làm rõ các động lực tăng trưởng chủ yếu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển phải gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Về hoàn thiện thể chế, Chủ tịch Quốc hội khẳng định việc sửa đổi Luật Thủ đô và ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội là yêu cầu tất yếu; việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ sẽ tạo điều kiện để Hà Nội phát huy tính chủ động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì mục tiêu chung. Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, cần tiếp cận dài hạn, khoa học, ổn định; làm nổi bật giá trị văn hóa, lịch sử nghìn năm, định hình không gian phát triển phù hợp, học tập kinh nghiệm quốc tế, thuê tư vấn quốc tế để nâng cao chất lượng quy hoạch.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; chú trọng các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ chất lượng cao. Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng Hà Nội sẽ tiếp tục bứt phá mạnh mẽ, xứng đáng là trung tâm chính trị, văn hóa và trái tim của cả nước.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính biểu dương Thành phố Hà Nội đã chuẩn bị kỹ lưỡng nội dung, chủ động xin ý kiến lãnh đạo Đảng, Nhà nước về các định hướng lớn phát triển Thủ đô; đặc biệt là việc đề xuất và được Quốc hội thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án lớn, quan trọng. Thủ tướng khẳng định Hà Nội đã thực hiện các nhiệm vụ “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái” rất nhanh, bài bản và hiệu quả; biểu dương công tác giải phóng mặt bằng các dự án Vành đai 1, Vành đai 4 - Vùng Thủ đô.

Thủ tướng nhấn mạnh 3 định hướng lớn của Thủ đô gồm: Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW; sửa đổi Luật Thủ đô, đây là những vấn đề quan trọng, có quan hệ chặt chẽ với nhau. Theo Thủ tướng, Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô thời gian qua đã tạo đà cho Hà Nội phát triển, song trong bối cảnh mới cần được sửa đổi, thay thế cho phù hợp.

Về Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thủ tướng yêu cầu phải được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn, bám sát các nghị quyết chiến lược của Đảng và tình hình phát triển Thủ đô. Về sửa đổi Luật Thủ đô, Thủ tướng tán thành hướng phân quyền triệt để cho Hà Nội, mở rộng không gian sáng tạo, coi thể chế là yếu tố cạnh tranh quốc gia và quốc tế.

Đối với Quy hoạch Thủ đô, Thủ tướng yêu cầu tư duy và tầm nhìn dài hạn, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế khác biệt của Hà Nội; bảo đảm phát triển trên cơ sở bảo tồn, đột phá, toàn diện và bao trùm; quan tâm xu hướng “xanh” và “số”, khai thác hiệu quả không gian trên cao, không gian ngầm; đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về giao thông, đô thị, môi trường, kết nối vùng và quốc tế, phát triển công nghiệp, dịch vụ, văn hóa, giáo dục, nguồn nhân lực và nguồn lực tài chính.

“Trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn” cho Hà Nội

Phát biểu Kết luận tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận và đánh giá cao những kết quả phát triển toàn diện mà Hà Nội đã đạt được trong năm 2025; đánh giá cao việc Thành ủy Hà Nội tập trung chỉ đạo trực diện các vấn đề bức xúc, kéo dài của Thủ đô; những chuyển biến mới rất mạnh mẽ trên địa bàn Hà Nội trong thời gian gần đây, một khí thế mới, tinh thần mới, cường độ làm việc mới đang lan toả trong hệ thống chính trị Thủ đô, kết quả đạt được trên các lĩnh vực là rất tích cực. Những chuyển biến này cho thấy Hà Nội đang hình thành phương thức lãnh đạo, điều hành dựa trên kỷ cương, kiểm đếm và hiệu quả thực chất.  Những cách làm đã có chuyển biến cần tiếp tục được đẩy mạnh, nâng tầm và chuyển hóa thành kết quả cụ thể, kiểm chứng được, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới và đóng góp thiết thực cho sự chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng.

Tổng Bí thư Tô Lâm hoan nghênh và đánh giá cao Thành phố Hà Nội đã rất chủ động trong đề xuất xây dựng quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, gắn với hoàn thiện thể chế, giải quyết các điểm nghẽn, khơi thông các nguồn lực, xác lập mô hình tăng trưởng mới để Hà Nội đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Thực tiễn sống động của Hà Nội sẽ cung cấp các luận cứ để Trung ương hoàn thiện các Nghị quyết quan trọng; đồng thời, cũng là tấm gương để các Thành phố khác học tập.

Tổng Bí thư đánh giá cao các ý kiến phát biểu tại cuộc làm việc, đồng thời thống nhất với ý kiến đánh giá và chỉ đạo đồng chí Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Chủ tịch Quốc hội.

Liên quan tới các nội dung thảo luận tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư định hướng, gợi mở thêm một số nội dung để Thành phố Hà Nội và các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu thực hiện.

Về quy hoạch Thủ đô, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm phải là công trình kết tinh trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng phát triển; quy hoạch hôm nay sẽ quyết định vị thế Hà Nội sau 50 năm, 100 năm trong khu vực và thế giới. Tổng Bí thư cơ bản thống nhất với các định hướng lớn của quy hoạch tổng thể, trong đó có đề xuất chuyển từ mô hình “05 vùng - 05 trục - 05 khu vực - đô thị vệ tinh” sang mô hình “Đa cực - đa trung tâm, đa tầng - đa lớp”, xác định Sông Hồng là trục cảnh quan chủ đạo, trục động lực phát triển mới, đồng thời yêu cầu tiếp thu ý kiến tại cuộc họp để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy hoạch.

Tổng Bí thư yêu cầu quy hoạch Thủ đô bám sát 7 định hướng lớn: đặt Hà Nội trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia; lấy con người và chất lượng sống làm trung tâm; phát triển hài hòa giữa hiện đại và truyền thống; có tầm nhìn dài hạn, đi trước một bước và đủ dư địa cho tương lai; xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo, tri thức, đổi mới của quốc gia; bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội trong mọi tình huống; tổ chức lập quy hoạch khoa học, dân chủ, công khai, minh bạch, kiên định, không để chi phối bởi lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm hay tư duy nhiệm kỳ.

Về thể chế phát triển Thủ đô, Tổng Bí thư đánh giá cao sự chủ động của Hà Nội trong đề xuất Nghị quyết mới của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô. Tổng Bí thư nhấn mạnh: xây dựng và hoàn thiện thể chế là khâu đột phá then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng và tốc độ phát triển lâu dài của Thủ đô; không có thể chế phù hợp thì không thể có quy hoạch tốt, không có thể chế vượt trội thì không thể tạo không gian phát triển vượt trội.

Tổng Bí thư nêu rõ, việc sửa đổi Luật Thủ đô phải được tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn, tạo cơ sở pháp lý đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, thí điểm mô hình mới, cách làm mới, đồng thời bảo đảm kỷ cương, kỷ luật, minh bạch và lợi ích chung. Tinh thần xuyên suốt là “Trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”, đúng với yêu cầu “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Tổng Bí thư nêu rõ, sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là việc riêng của Hà Nội mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong việc tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo không gian phát triển cho Thủ đô phát huy vai trò trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Thủ đô và cả nước.

Tổng Bí thư đề nghị Thành uỷ Hà Nội và các cơ quan Trung ương phối hợp chặt chẽ hoàn thiện các văn bản quan trọng này; trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về phát triển Thủ đô; trình Quốc hội 3 nội dung: Nghị quyết 15 mới, Luật Thủ đô sửa đổi và Quy hoạch tổng thể Thủ đô.

Về xác lập mô hình tăng trưởng mới và mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Tổng Bí thư nêu rõ, đây là nhiệm vụ rất khó khăn, nhưng buộc phải thực hiện, không còn con đường nào khác. Tổng Bí thư đánh giá cao Hà Nội là địa phương đầu tiên đề xuất nội dung này, thể hiện tinh thần gương mẫu đi đầu của Thủ đô trong phát triển đất nước. Tổng Bí thư đề nghị, Hà Nội cần khai mở động lực mới, quyết tâm kiên định mục tiêu tăng trưởng liên tục 2 con số liên tục, trước mắt phải hoàn thành bằng được mục tiêu tăng trưởng ít nhất 11% trong năm 2026 như đã đề ra. Để đạt được mục tiêu này, theo Tổng Bí thư, điều cốt lõi không nằm ở mở rộng quy mô bằng mọi giá, mà quan trọng là ở việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, dựa chủ yếu vào tăng năng xuất lao động bằng tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực. Mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô phải gắn chặt với cải cách thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút và trọng dụng nhân tài, hình thành các cực tăng trưởng, không gian sáng tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó tạo động lực phát triển bền vững, đủ sức dẫn dắt Thủ đô và đóng góp xứng đáng cho tăng trưởng của cả nước.

Ủng hộ những giải pháp của Hà Nội về đẩy mạnh phân cấp ủy quyền và giải quyết 5 điểm nghẽn, Tổng Bí thư yêu cầu cần nghiên cứu giao thẩm quyền tối đa cho Hà Nội để tự giải quyết, thay vì chờ phê duyệt nhiều tầng nấc; tháo gỡ 7 nhóm điểm nghẽn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và những khó khăn vướng mắc để giải quyết 5 điểm nghẽn cụ thể của Thủ đô. “Hà Nội phải làm thì làm ngay, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả và làm đến cùng, với tinh thần “Đã nói là làm, đã làm là phải xong, đã làm là phải có hiệu quả”- Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư nêu rõ Hà Nội không chỉ làm nhiệm vụ địa phương mà thực hiện sứ mệnh dân tộc, dẫn dắt vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước trong kỷ nguyên vươn mình. Với truyền thống nghìn năm văn hiến, đội ngũ cán bộ tâm huyết, bản lĩnh, và sự đồng lòng của Nhân dân, Tổng Bí thư tin tưởng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô sẽ vượt qua mọi thách thức, đạt nhiều thành tựu to lớn hơn, xứng đáng vị thế “Thủ đô anh hùng”, “Thành phố vì hòa bình”, “Thành phố sáng tạo”./.