Pháp luật đến với người dân từ việc đời thường

Trong một buổi họp tổ dân cư ở xóm tôi, câu chuyện xoay quanh việc nhắc bà con không lấn chiếm lòng lề đường, giữ thông thoáng lối đi chung, bỏ rác đúng nơi quy định. Không cần đọc văn bản pháp luật, không nói những điều cao siêu, cán bộ ấp dự họp chỉ nhẹ nhàng phân tích: “Làm vậy để bảo đảm an toàn giao thông, để xóm, ấp sạch đẹp và quan trọng hơn là để mỗi người không vi phạm pháp luật”. Nghe đơn giản vậy, nhưng sau buổi họp nhiều người đã tự giác dọn dẹp, trả lại lối đi chung.

Học sinh Trường Trung học cơ sở An Thới 2, đặc khu Phú Quốc trải nghiệm lái xe an toàn trên thiết bị mô phỏng tại buổi tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông do Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh tổ chức ngày 29/12/2025. Ảnh: NGUYỄN HƯNG

Ở nông thôn hay thành thị, hình ảnh cán bộ tư pháp, công an xã, tổ hòa giải đến nhà dân để nắm tình hình, giải quyết mâu thuẫn trở nên quen thuộc. Khi có chuyện tranh chấp ranh đất, lối đi hay xích mích trong gia đình, họ không vội áp đặt đúng - sai mà lắng nghe, phân tích thấu đáo, từ đó giải thích cho người dân hiểu quy định của pháp luật. Có những mâu thuẫn tưởng chừng rất khó giải quyết nhưng nhờ cách nói chuyện chân tình, mềm mỏng, cuối cùng cũng được tháo gỡ, giữ được tình làng, nghĩa xóm.

Pháp luật còn đến với người dân qua những việc rất bình thường như đội nón bảo hiểm khi ngồi trên xe máy, không uống rượu, bia khi lái xe, hay chấp hành tín hiệu đèn giao thông. Trước đây, không ít người vẫn nghĩ đi gần nhà thì khỏi cần nón bảo hiểm, đường quê vắng thì chạy xe sao cũng được. Nhưng dần dần, nhờ được nhắc nhở thường xuyên, thấy hậu quả thực tế từ tai nạn giao thông, nhiều người đã thay đổi. Việc chấp hành pháp luật giao thông giờ đây không chỉ vì sợ bị xử phạt mà vì hiểu đó là cách tự bảo vệ bản thân và gia đình.

Có lần đưa con đến trường, tôi có dịp dự buổi tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông do Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh phối hợp trường tổ chức. Không khí buổi tuyên truyền diễn ra gần gũi, sinh động, với nhiều hình ảnh trực quan, những câu chuyện, tình huống quen thuộc hằng ngày, qua đó, giúp học sinh dần hình thành ý thức chấp hành pháp luật giao thông, biết tự nhắc mình và cả người lớn xung quanh khi tham gia giao thông. Có lẽ, gieo “hạt mầm pháp luật” từ sớm chính là cách tuyên truyền theo kiểu mưa dầm, thấm lâu.

Trong đời sống gia đình, pháp luật len lỏi vào từng nếp nghĩ, nếp sinh hoạt. Qua buổi tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình, bình đẳng giới, nhiều người nhận ra rằng những hành vi tưởng là chuyện trong nhà thực chất đã vi phạm pháp luật. Có mâu thuẫn vợ chồng, cha mẹ, con cái được phát hiện và can thiệp kịp thời ngay từ cơ sở, tránh để sự việc đi quá xa. Khi người dân hiểu pháp luật đứng về phía lẽ phải và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, họ sẽ biết kiềm chế, biết chọn cách đối thoại thay vì nóng giận.

Đối với nông dân, pháp luật không còn xa lạ khi gắn liền với sản xuất hằng ngày. Từ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, không xả rác xuống kênh, rạch, đến chuyện buôn bán, vận chuyển hàng hóa, tất cả đều liên quan trực tiếp đến pháp luật. Qua các buổi tập huấn, tuyên truyền lồng ghép, bà con dần hiểu rằng làm đúng luật vừa tránh bị xử phạt vừa để bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe và sinh kế lâu dài.

Từ những quan sát trong đời sống, tôi nhận thấy rằng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở An Giang thực hiện thường xuyên bằng nhiều hình thức như qua báo, đài, loa truyền thanh cơ sở, băng rôn, banner, áp phích, hội nghị, các buổi họp dân, sinh hoạt đoàn thể, qua cán bộ, tổ hòa giải và những câu chuyện đời thường trong xóm, ấp. Chính sự kiên trì ấy đã giúp pháp luật dần đi vào nhận thức của người dân một cách tự nhiên, ngày càng thấm sâu vào đời sống.

Khi pháp luật được nói bằng ngôn ngữ giản dị, gắn với những việc cụ thể mà người dân gặp mỗi ngày, việc chấp hành cũng trở nên nhẹ nhàng hơn. Pháp luật lúc này không còn là “cây gậy” để răn đe mà là “thước đo” giúp mỗi người tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với cộng đồng.

Để pháp luật thực sự thấm sâu hơn nữa vào đời sống, công tác tuyên truyền vẫn cần duy trì thường xuyên và đổi mới cả nội dung, hình thức, nhất là ở cơ sở. Khi pháp luật được hiểu đúng và thực hiện nghiêm, xã hội sẽ ngày càng kỷ cương, xóm, ấp thêm bình yên và mỗi người dân cũng thêm yên tâm khi sống và làm việc trên quê hương mình.

TRẦN QUAN