Dân vận khéo gỡ nút thắt ở Sơn Lương
Ở xã miền núi Sơn Lương, giải phóng mặt bằng (GPMB) không đơn thuần là việc đo đạc, kiểm đếm, lập phương án bồi thường rồi bàn giao đất cho đơn vị thi công. Sau mỗi diện tích đất bị thu hồi là sinh kế, tài sản tích lũy và sự gắn bó của người dân với nơi ở lâu đời. Bởi vậy, để một dự án đi qua địa bàn thuận lợi, chính quyền không chỉ cần những thủ tục đúng quy định mà còn phải tạo dựng được sự tin tưởng, đồng thuận trong cộng đồng.
Năm 2026, hai dự án trọng điểm là Dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc, đoạn Tỉnh lộ 175 và Dự án di dân khẩn cấp thôn Nà Nọi đặt ra những yêu cầu cấp thiết đối với công tác GPMB của xã Sơn Lương.
Với Dự án Tỉnh lộ 175, tuyến đường dài hơn 12 km, tổng diện tích đất phải thu hồi là 35.833,7 m², liên quan đến 183 hộ dân, với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ hơn 53 tỷ đồng. Trong quá trình triển khai, việc chuyển giao nhiệm vụ chủ đầu tư vào tháng 6/2026 làm phát sinh những vướng mắc về bàn giao hồ sơ, tiếp nối thủ tục pháp lý, bố trí nguồn vốn. Một số hồ sơ trích đo, ranh giới thu hồi đất và phương án bồi thường phải rà soát, điều chỉnh, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.
Khó khăn càng rõ hơn ở Dự án di dân khẩn cấp thôn Nà Nọi. Đặc điểm địa hình đồi núi dốc khiến việc tìm quỹ đất bằng phẳng để bố trí tái định cư, bảo đảm các điều kiện thiết yếu về giao thông, điện, nước gặp nhiều trở ngại. Việc xác định nguồn gốc đất cũng không dễ dàng.
Với đồng bào miền núi, di chuyển khỏi nơi ở lâu đời còn gắn với tập quán sinh hoạt, quan hệ cộng đồng và tâm lý gìn giữ đất đai của gia đình, dòng họ. Nếu những băn khoăn về quyền lợi, nơi ở mới và cuộc sống sau di dời chưa được giải đáp thấu đáo, việc vận động sẽ khó đạt kết quả bền vững.
Xác định GPMB là khâu có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ dự án, Đảng ủy xã Sơn Lương chỉ đạo chính quyền phối hợp với Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, bí thư chi bộ, trưởng thôn và người có uy tín triển khai công tác dân vận theo hướng sát từng địa bàn, từng hộ gia đình.
Theo đó, thông tin về quy hoạch, diện tích đất thu hồi, từng loại đất và chính sách bồi thường, hỗ trợ được công khai để người dân nắm rõ. Các tổ công tác do lãnh đạo UBND xã trực tiếp phụ trách xuống cơ sở, cùng người dân rà soát nguồn gốc đất, đối chiếu hồ sơ, giải thích những nội dung chưa rõ và tiếp nhận kiến nghị ngay từ đầu.
Điểm đáng chú ý là phương thức vận động không dừng ở những cuộc họp chung, mà với các hộ có diện tích đất bị ảnh hưởng lớn, còn băn khoăn về quyền lợi, cán bộ cùng bí thư chi bộ, trưởng thôn và người có uy tín trực tiếp mang bản đồ quy hoạch đến từng nhà, xác định cụ thể ranh giới thu hồi, phân tích chính sách áp dụng đối với từng trường hợp.
Những trường hợp như gia đình ông Bùi Thanh Liêm ở thôn Bản Tủ; ông Đào Văn Tâm, Đào Văn Dương, Đặng Xuân Tuyền ở thôn Suối Quyền từng băn khoăn về diện tích đất bị thu hồi, mức bồi thường và việc mất lợi thế kinh doanh ven tuyến Tỉnh lộ 175 cũ. Trước những kiến nghị đó, cán bộ chuyên môn của xã phối hợp với trưởng thôn, người có uy tín trực tiếp đến từng gia đình, đối chiếu hồ sơ, giải thích chính sách và làm rõ những nội dung người dân chưa hiểu.
Ông Bùi Thanh Liêm, thôn Bản Tủ cho biết: “Ban đầu, gia đình tôi cũng lo lắng về diện tích đất bị thu hồi, mức bồi thường và việc ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc kinh doanh sau này. Được cán bộ xã trực tiếp đến nhà giải thích, đối chiếu từng phần diện tích và làm rõ các chính sách liên quan, gia đình hiểu rõ hơn quyền lợi của mình, từ đó yên tâm phối hợp thực hiện dự án”.
Từ những cuộc gặp gỡ trực tiếp như vậy, các băn khoăn của người dân được xem xét trên cơ sở hồ sơ và quy định cụ thể; những vấn đề vượt thẩm quyền được tổng hợp, chuyển cơ quan liên quan giải quyết. Cách làm sát dân, rõ việc, minh bạch thông tin không chỉ giúp người dân hiểu đúng chính sách mà còn góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận trong bàn giao mặt bằng.
Thời gian qua, xã Sơn Lương luôn xác định công khai, minh bạch và đối thoại trực tiếp là những yêu cầu xuyên suốt trong công tác dân vận. Khi người dân còn băn khoăn, cán bộ phải xuống cơ sở để lắng nghe, giải thích và tìm hướng tháo gỡ; không né tránh những vấn đề khó, không để kiến nghị kéo dài mà thiếu phản hồi..
Theo đồng chí Trịnh Xuân Thành, sự đồng thuận chỉ bền vững khi người dân hiểu rõ chủ trương, thấy được quyền lợi hợp pháp của mình được tôn trọng và tin tưởng vào trách nhiệm của chính quyền. Vì vậy, công tác vận động phải gắn với việc giải quyết thực chất những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.
Kết quả tại Dự án Tỉnh lộ 175 là minh chứng rõ nét cho cách làm này. Đến nay, toàn bộ 183/183 hộ bị ảnh hưởng đã đồng thuận nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện để chủ đầu tư triển khai thi công. Đáng chú ý, kết quả không chỉ nằm ở tỷ lệ bàn giao mặt bằng mà còn ở cách chính quyền tiếp cận những trường hợp còn băn khoăn. Khi quyền lợi được giải thích cụ thể, hồ sơ được đối chiếu rõ ràng và kiến nghị được tiếp nhận nghiêm túc, khoảng cách giữa chính sách với nhận thức của người dân từng bước được thu hẹp.
Tại Dự án di dân khẩn cấp thôn Nà Nọi, công tác tuyên truyền về tính cấp thiết của dự án đã giúp 15 hộ dân và một tổ chức đồng thuận nhận kinh phí bồi thường gần 3 tỷ đồng, tự nguyện bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.
Thực tiễn GPMB, Sơn Lương xác định công tác dân vận không chỉ phục vụ các dự án trọng điểm mà phải trở thành phương thức thường xuyên trong lãnh đạo, quản lý ở cơ sở, gắn với phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng hạ tầng và nông thôn mới.
Với địa bàn miền núi, nơi điều kiện kinh tế - xã hội và phong tục, tập quán giữa các thôn, bản còn những khác biệt, việc vận động cần linh hoạt, phù hợp với từng nhóm dân cư. Chủ trương, chính sách phải được giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với những vấn đề người dân quan tâm; phát huy vai trò của người có uy tín, trưởng dòng họ và các tổ chức đoàn thể, đồng thời bảo đảm mọi việc thực hiện đúng quy định pháp luật.
Quan trọng hơn, cán bộ nơi đây luôn sâu sát cơ sở, nắm chắc tình hình, tôn trọng ý kiến của người dân và kịp thời giải quyết những kiến nghị chính đáng, từ đó người dân hiểu rõ, quyền lợi được bảo đảm, vướng mắc được tháo gỡ và công việc chung được thực hiện trên cơ sở đồng thuận.
Đồng chí Trịnh Xuân Thành, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Lương nhấn mạnh: Để công tác dân vận phát huy hiệu quả, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền và đội ngũ cán bộ cơ sở phải nêu gương, sâu sát địa bàn, gần dân, hiểu dân, nói đi đôi với làm. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời biểu dương, nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả, tạo sức lan tỏa trong cộng đồng.
Từ công tác giải phóng mặt bằng ở Sơn Lương cho thấy, để mỗi dự án triển khai đúng tiến độ, bên cạnh việc tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, chính sách, điều quan trọng là tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân. Bằng cách làm gần dân, lắng nghe, đối thoại và giải quyết thấu đáo những kiến nghị chính đáng, công tác dân vận đã góp phần tháo gỡ những nút thắt từ cơ sở, củng cố niềm tin của người dân đối với cấp ủy, chính quyền.
