Tạo sinh kế bền vững cho người khuyết tật

Trong bối cảnh nhiều người khuyết tật còn gặp rào cản về sức khỏe, trình độ và cơ hội việc làm, việc xây dựng các mô hình sinh kế gắn với đào tạo nghề đang trở thành hướng đi thiết thực. Không chỉ giúp cải thiện thu nhập, các mô hình này còn tạo cơ hội để người khuyết tật tự tin hòa nhập cộng đồng, từng bước sống độc lập và có ích.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 24.567 người khuyết tật, trong đó 22.300 người thuộc diện nặng và đặc biệt nặng, chiếm tới 91%. Đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, thường gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm cũng như các dịch vụ xã hội cơ bản. Thực tế cho thấy, một bộ phận không nhỏ trong số họ vẫn đang sống trong điều kiện thiếu thốn, phụ thuộc vào gia đình hoặc trợ cấp xã hội, chưa có cơ hội tự lập.

Hội thảo khoa học các mô hình hỗ trợ phục hồi chức năng lao động cho người khuyết tật vận động, người khiếm thị và người khiếm thính tỉnh Quảng Ninh, năm 2025.

Những năm qua, cùng với chính sách của Nhà nước, nhiều tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh đã tích cực chung tay hỗ trợ từ vật chất đến tinh thần, góp phần giúp người khuyết tật cải thiện cuộc sống. Tuy nhiên, các hình thức trợ giúp mang tính ngắn hạn chưa thể giải quyết triệt để vấn đề cốt lõi là việc làm và thu nhập ổn định. Chính vì vậy, việc phát triển các mô hình sinh kế gắn với đào tạo nghề, tạo việc làm tại chỗ đang được xác định là giải pháp lâu dài và hiệu quả.

Thời gian qua, Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi (NKT-TMC) tỉnh đã triển khai thí điểm các mô hình hướng nghiệp cho thanh thiếu niên khuyết tật tại một số cơ sở ngoài công lập, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Tại Trung tâm Công tác xã hội Thành An (phường Hạ Long), mô hình đào tạo kết hợp học văn hóa và học nghề cho trẻ khiếm thính được triển khai theo phương thức “cầm tay chỉ việc”. Các nghề như giặt là, pha chế, chăm sóc cá nhân… có tính ứng dụng cao, giúp học viên sau đào tạo có thể làm việc ngay tại chỗ và tạo thu nhập ổn định.

Trong khi đó, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Hướng Dương (phường Mạo Khê) triển khai chương trình “Bếp chay yêu thương”, hướng dẫn thanh thiếu niên khuyết tật kỹ năng nấu ăn và phục vụ. Mô hình không chỉ giúp các em có nghề, mà còn rèn luyện sự tự tin, khả năng giao tiếp và làm việc nhóm.

Điểm chung của các mô hình này là chú trọng tính thực tiễn và khả năng duy trì lâu dài. Thay vì đào tạo dàn trải, các cơ sở tập trung vào những ngành nghề phù hợp với đặc điểm của người khuyết tật, đồng thời gắn đào tạo với nhu cầu thị trường. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm.

Sản phẩm chay của các em học sinh khuyết tật được hướng dẫn làm hoàn chỉnh tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Hướng Dương (phường Mạo Khê).

Để hỗ trợ các mô hình hoạt động hiệu quả, Hội Bảo trợ NKT-TMC tỉnh đã huy động nguồn lực tài chính, bước đầu hỗ trợ khoảng 150 triệu đồng cho các cơ sở triển khai hoạt động đào tạo nghề và tạo việc làm. Ngoài ra, trong năm 2026, Hội dự kiến tổ chức các lớp bồi dưỡng cho khoảng 400 người, bao gồm người khuyết tật, người thân và đội ngũ cộng tác viên xã hội ở cơ sở. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng chăm sóc, hỗ trợ, nâng cao nhận thức về hòa nhập cộng đồng.

Thực tiễn cho thấy, khi được tạo điều kiện phù hợp, người khuyết tật hoàn toàn có thể tham gia lao động, tự tạo thu nhập và đóng góp cho xã hội. Những mô hình sinh kế hiệu quả không chỉ giúp họ cải thiện đời sống, mà còn góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng, xóa bỏ định kiến và rào cản vô hình.

Để công tác chăm lo cũng như đảm bảo cuộc sống cho người khuyết tật, Hội Bảo trợ NKT-TMC tỉnh đã chủ động phối hợp các ngành chức năng tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 269/KH-UBND ngày 21/10/2025 về triển khai chương trình trợ giúp người khuyết tật trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu của chương trình là hỗ trợ và tạo điều kiện để người khuyết tật được tham gia bình đẳng vào các hoạt động xã hội, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, xây dựng môi trường sống không rào cản. Đặc biệt, chương trình nhấn mạnh việc hỗ trợ người khuyết tật sống độc lập, tự chủ và phát huy khả năng của bản thân.

Chủ tịch Hội Bảo trợ NKT-TMC tỉnh Lãnh Thế Vinh khẳng định: Việc đào tạo nghề và định hướng việc làm được xác định là yếu tố then chốt, thời gian tới, việc nhân rộng các mô hình này sẽ là hướng đi quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời phát huy tiềm năng của người khuyết tật. Bởi hơn ai hết, họ không chỉ cần sự trợ giúp, mà còn cần cơ hội để khẳng định giá trị bản thân và sống một cuộc đời độc lập, có ý nghĩa.