Tạo điều kiện để “3 Nhà” cùng tham gia nghiên cứu công nghệ chiến lược

Đồng chí Ngô Hải Phan, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số - Cơ yếu (Văn phòng Trung ương Đảng), Thường trực Tổ Giúp việc Ban Chỉ đạo chủ trì hội nghị.

Hội nghị được tổ chức nhằm trao đổi về các nội dung liên quan đến công nghệ chiến lược: 1) Đề xuất các giải pháp để hình thành chuỗi giá trị công nghệ chiến lược, từ nghiên cứu – phát triển, thử nghiệm - ứng dụng, đến sản xuất – thương mại hóa. Công nghệ chiến lược phải gắn với nhu cầu, thị trường, sản xuất, giải quyết các bài toán thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, đo lường được bằng năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng, góp phần vào tăng trưởng kinh tế hai con số. 2) Đề xuất những giải pháp để doanh nghiệp, viện, trường chủ động tham gia vào việc nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược.

Phát biểu đề dẫn Hội nghị, đồng chí Ngô Hải Phan nhấn mạnh, Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược đã ban hành được 9 tháng. Các nhà trường, doanh nghiệp cần rà soát, xem xét lại việc triển khai nội dung này xem có khó khăn, vướng mắc gì, có đề xuất gì để tạo thuận lợi cho hiện thực hóa các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Đồng chí đề nghị các đại biểu thẳng thắn trao đổi, thảo luận, trong đó chỉ rõ vai trò, trách nhiệm chủ trì Nhà nước (các bộ, ngành) trong triển khai thực hiện Danh mục này; định hướng nghiên cứu và ứng dụng như thế nào; phương pháp nào để triển khai hiệu quả. Đối với các vấn đề liên quan đến thực hiện công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, cần xem xét công tác bảo hộ, sở hữu trí tuệ có kiểm soát; vấn đề liên quan đến quản lý, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, giá trị sản phẩm sở hữu trí tuệ, thời hạn đăng ký bảo hộ; về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; về cơ chế kiến trúc sư trưởng; cơ chế tài chính cho phát triển công nghệ chiến lược; cơ chế đặt hàng giao nhiệm vụ, vấn đề hợp tác công - tư…

Nhà nước hỗ trợ xây dựng phòng thí nghiệm chia sẻ, dùng chung

Tại Hội nghị, đại diện các niện, trường, doanh nghiệp đã nêu nhiều ý kiến, đề xuất liên quan đến việc phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, về cơ chế tài chính, về chính sách đối với doanh nghiệp, về liên kết “3 Nhà”… Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Liêm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen Vinmec cho biết, hiện nay Viện đã nghiên cứu nhiều sản phẩm liên quan đến tế bào và gen phục vụ cho công tác chữa bệnh, thẩm mỹ. Tuy nhiên, hiện chưa có điều luật về công nghệ tế bào và công nghệ chỉnh sửa gen gây khó khăn cho việc triển khai thực hiện; đồng thời nhiều kết quả nghiên cứu về sử dụng công nghệ tế bào trong lĩnh vực thẩm mỹ không thể đưa vào thương mại hóa do quy định về thẩm mỹ của ta chưa cho phép. Ngoài ra, doanh nghiệp gặp khó khăn về đất đai, nguồn vốn nghiên cứu, phát triển, đề xuất Nhà nước hỗ trợ đất đai, kinh phí nghiên cứu do kinh phí nghiên cứu tế bào, gen rất tốn kém.

Về hợp tác “3 Nhà”, Bí thư Đảng ủy Đại học Đà Nẵng Phan Minh Đức cho rằng vẫn thiếu khung pháp lý và cần có hướng dẫn cụ thể về quản lý quỹ chung công - tư nhằm huy động vốn xã hội hóa cho các dự án nghiên cứu; hướng dẫn triển khai mô hình hợp tác công - tư; chính sách thuế chưa thực sự ưu đãi và hấp dẫn thu hút đầu tư nghiên cứu.

Đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội thì đề xuất cần có quy định về mua bán, tiếp nhận, tài trợ, sử dụng thiết bị công nghệ đã qua sử dụng để phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học do giá cả những thiết bị này vô cùng lớn, nhiều trường, viện khó có khả năng tiếp cận với thiết bị mới. Đồng thời, cần xem xét hỗ trợ xây dựng những phòng thí nghiệm chia sẻ, dùng chung để đảm bảo hiệu quả, tránh lãng phí. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có cơ chế đặc biệt với việc đấu thầu, lựa chọn nhà thầu với sản phẩm giá trị lớn, độc quyền, cho phép chỉ định thầu mua sắm sản phẩm đặc thù…

Mong muốn Nhà nước tin tưởng đặt hàng doanh nghiệp trong nước những nhiệm vụ lớn

PGS.TS Nguyễn Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Tập đoàn CMC, Hiệu trưởng Trường Đại học CMC cho rằng, Nhà nước cần xây dựng cơ chế ưu đãi trung – dài hạn cho doanh nghiệp xây dựng phòng thí nghiệm, đầu tư hạ tầng (đất đai, công nghệ máy móc); giao viện, trường là đơn vị chủ trì vận hành các sandbox; hỗ trợ về visa, chỗ ở đối với các chuyên gia người nước ngoài đến giúp Viện, trường đào tạo cán bộ, sinh viên…

Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng nêu ý kiến về vai trò dẫn dắt của Nhà nước; cơ chế điều hành Quỹ Khoa học công nghệ; tính kết nối giữa “3 Nhà”. Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, quy hoạch về thị trường, tạo hàng rào thuế quan bảo vệ doanh nghiệp trong nước. Đặc biệt, Nhà nước cần tin tưởng đặt hàng, giao cho doanh nghiệp những nhiệm vụ lớn, Nhà nước là bà đỡ cho doanh nghiệp ở những mặt hàng thay thế hàng nhập khẩu, thay thế hàng xuất khẩu, tạo công bằng về thuế cho các doanh nghiệp trong nước; đẩy mạnh chính sách “người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Kết luận Hội nghị, đồng chí Ngô Hải Phan nhấn mạnh, các luật, thể chế, cơ chế về phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược về cơ bản đã tương đối đầy đủ; vấn đề là áp dụng thực hiện như thế nào. Bản thân công nghệ chiến lược là phải tìm thị trường; phải giải đáp ngay những yêu cầu thực tiễn của xã hội, bám vào thực tiễn cuộc sống thì mới có “đất sống”. Để các viện, trường, doanh nghiệp thuận lợi hơn trong triển khai nội dung này, Tổ Giúp việc Ban Chỉ đạo sẽ tham mưu để ban hành cẩm nang hướng dẫn quy trình mẫu 9 bước thực hiện triển khai sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó đưa cả những nội dung mới ở các luật mới ban hành...

Hiện nay, Ban Chỉ đạo Trung ương đã xây dựng Hệ thống tiếp nhận phản ánh kiến nghị về Nghị quyết số 57 trên Cổng Thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (địa chỉ dangcongsan.vn; https://pakn.dcs.vn/), các Viện, Nhà trường, Nhà khoa học, doanh nghiệp nếu thấy còn những khó khăn, vướng mắc, đề xuất, kiến nghị, có thể tiếp tục phản ánh. Cơ quan Thường trực sẽ lựa chọn những vấn đề bất cập để báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương. /.