9 bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm vụ án "buôn lậu và làm giả con dấu, tài liệu...". (Ảnh: Hữu Khoa)

Trong thời gian qua ngành Y tế đã có nhiều nỗ lực, vượt khó để công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng tốt hơn. Đó là sự thật. Tuy nhiên, cũng có một sự thật khác mà dư luận chưa yên tâm, thậm chí là bức xúc khi ngành Y tế chưa làm sáng tỏ những góc khuất của vụ nhập khẩu thuốc điều trị ung thư kém chất lượng, không chữa được bệnh.

Vụ Công ty cổ phần VN Pharma (VN Pharma) nhập khẩu 9.300 hộp thuốc H-Capita 500mg (thuốc điều trị ung thư) kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, không chữa được bệnh, đã làm “nóng” dư luận, báo chí nhiều ngày.

9 bị cáo liên quan đến vụ án buôn lậu và làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức xảy ra tại VN Pharma đã được đưa ra xét xử sơ thẩm. Bị cáo nhận mức án cao nhất 12 năm tù giam là người đã từng giữ chức Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc VN Pharma, các bị cáo khác nhận mức án từ 5 năm tù giam đến 2 năm án treo.

Vụ án “buôn lậu” thuốc điều trị ung thư tạm khép lại ở phiên tòa sơ thẩm (rất có thể phiên tòa phúc thẩm sẽ được mở ra trong thời gian tới), nhưng nhiều góc khuất mà dư luận, báo chí lên tiếng dần lộ diện.

Hình phạt cũng là vấn đề đáng bàn, nhưng mấu chốt vẫn là tội danh. Bản chất của hành vi buôn lậu là hành vi buôn bán hàng hóa qua biên giới trái phép, với hình thức "né" nhằm trốn thuế. Nhưng ở vụ án án này, bản chất của hành vi mà VN Pharma đã thực hiện là nhập khẩu thuốc qua đường chính ngạch, nhưng do thuốc kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, không điều trị được bệnh... nên không được cơ quan chức năng cho phép lưu hành. Soi chiếu theo bản chất của hành vi, nhiều chuyên gia pháp luật đặt vấn đề cần xem xét dấu hiệu của tội buôn bán hàng giả (thuốc điều trị ung thư giả) khi xét xử.

Trước và sau khi phiên tòa sơ thẩm khép lại, cơ quan chức năng và dư luận đặt vấn đề trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Y tế trong việc cấp phép nhập khẩu thuốc điều trị ung thư cho VN Pharma. 

Trả lời về trách nhiệm trong vụ VN Pharma, trong Thông cáo báo chí gửi đến các cơ quan báo chí ngày 29/8/2017 Bộ Y tế đã khẳng định: “Thực hiện cấp phép nhập khẩu thuốc theo đúng các quy định hiện hành; đã chủ động, tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng để khởi tố vụ án và đưa ra xét xử; đã kịp thời niêm phong và ngăn chặn toàn bộ lô thuốc nhập khẩu kém chất lượng, không để một viên thuốc nào lọt ra thị trường; đã xử lý hành chính và khắc phục các kiến nghị của cơ quan điều tra”.

Nếu sự thật đúng như những gì đã xảy ra, hẳn Bộ Y tế phải được “khen” nhiều hơn, không cần đến việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Thanh tra Chính phủ vào cuộc ngay tại phiên họp Chính phủ ngày 30/8/2017. Theo chỉ đạo, Thanh tra Chính phủ sẽ thực hiện việc thanh tra không chỉ việc cấp phép nhập khẩu thuốc cho VN Pharma mà thanh tra toàn diện việc cấp phép nhập khẩu thuốc, cấp đăng ký thuốc của Bộ Y tế, với tinh thần không có vùng cấm.

Việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Thanh tra Chính phủ vào cuộc đã được dư luận, nhân dân đồng tình và đánh giá cao thể hiện quyết tâm xây dựng Chính phủ liêm chính, quyết liệt hành động...

Đứng đằng sau VN Pharma là “sâu sau” hay nhóm lợi ích, chắc qua thanh tra sẽ rõ hơn. Tuy nhiên,  nếu nhìn nhận ở góc độ  “kinh  doanh thành đạt”, nhiều doanh nghiệp phải “học” VN Pharma. Thành lập năm 2011, dù chưa phải là doanh nghiệp mạnh, thương hiệu nhà phân phối dược phẩm cũng chưa được nhiều người biết đến, nhưng VN Pharma không ngừng mở rộng địa bàn, trúng nhiều gói thầu ở bệnh viện lớn và một số địa phương. Nếu vụ “buôn lậu” của VN Pharma không bị chặt đứng, dự kiến năm 2014 doanh thu bán hàng của VN Pharma đạt 1.077 tỉ đồng.

Y đức và thuốc liên quan đến sức khỏe và mạng sống của mỗi người. Nếu Y đức kém cộng với thuốc giả thì khó cứu được sinh mạng người bệnh và không thể có được niềm tin của nhân dân!

Đăng Dương