Báo cáo cho thấy, trong nhiệm kỳ, Đoàn Chủ tịch đã phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổng hợp được 38.140 ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân để phản ánh với lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Các báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân tại phiên khai mạc mỗi kỳ họp Quốc hội đã đề cập toàn diện, kịp thời những lĩnh vực, vấn đề cử tri và nhân dân quan tâm… Đồng thời, việc đôn đốc, theo dõi, giám sát quá trình giải quyết, trả lời ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân được Đoàn Chủ tịch quan tâm, nên trong nhiệm kỳ qua, trách nhiệm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng, tiến độ giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân theo quy định của pháp luật. Trung bình mỗi năm, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tham gia góp ý kiến khoảng 80 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; chất lượng các văn bản góp ý ngày càng được nâng lên.

Báo cáo cũng nêu rõ những yếu kém, trong đó, việc bày tỏ thái độ, chính kiến của Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực trước một số vấn đề cấp bách, vấn đề mới phát sinh đang thu hút sự quan tâm của đông đảo các tầng lớp nhân dân có lúc, có việc chưa kịp thời. Việc tham gia xây dựng pháp luật, hoạt động giám sát và phản biện xã hội, chăm lo, bảo vệ, đại diện quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân ở một số nội dung, lĩnh vực còn chưa cao. Một số kiến nghị, phản ánh trong giám sát và phản biện xã hội chưa sâu sắc, chưa đáp ứng nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân…

Ông Đặng Văn Khoa, Đoàn TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại Đại hội.

Là người phát biểu đầu tiên, đại biểu Đặng Văn Khoa, Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ tâm đắc với bản kiểm điểm. Đại biểu cho rằng, đây là một báo cáo minh triết, ngắn gọn bao quát được toàn bộ tổ chức hoạt động phong phú, đa dạng của Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Báo cáo có sự soi rọi khách quan, đúng sự việc, đúng bản chất, đúng liều lượng, nhận ra đúng mặt mạnh. Cùng với đó, hạn chế, yếu kém không tô hồng, không né tránh, từ đó nhận thức được những điều cần phát huy, cần phải điều chỉnh trong con đường đi tới tương lai của nhiệm kỳ tới.

Tuy nhiên, theo đại biểu Khoa, một hạn chế yếu kém hàng đầu là việc bày tỏ thái độ ý kiến của Ủy ban, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực trước một số vấn đề cấp bách, vấn đề mới phát sinh đang thu hút sự quan tâm của đông đảo các tầng lớp nhân dân có lúc có việc chưa kịp thời, chưa đúng mức. Đây là một hạn chế khá quan trọng cần lưu ý trong nhiệm kỳ tới vì hình ảnh, uy tín, sự đồng tình gắn kết của Mặt trận trong lòng dân rộng hay hẹp, sâu hay nông, lỏng lẻo hay bền chặt là tùy thuộc vào điều này rất nhiều.

Đồng quan điểm, đại biểu Bùi Xuân Đức, Ủy viên Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa VIII cũng bày tỏ, việc lên tiếng, có mặt của Mặt trận ở những điểm nóng còn chậm trễ, chưa thể hiện được sức mạnh của Mặt trận. Cùng với đó, công tác giám sát, phản biện của Mặt trận cũng đang chủ yếu theo kế hoạch, trong khi đó rất cần nhưng cuộc giám sát, phản biện những “điểm nóng”, vụ việc nóng diễn ra trong cuộc sống, liên quan đến cuộc sống của người dân. Điểm yếu này của Mặt trận cần được khắc phục trong nhiệm kỳ tới.

Ở một góc nhìn khác, chuẩn Đô đốc Lê Kế Lâm, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa VIII nhận định, báo cáo kiểm điểm của Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam dù đề cập khá đầy đủ và bao quát nhiều vấn đề nhưng lại “thiếu vắng phần nói về biển đảo”. Do đó, đại biểu đề nghị nếu đưa được phần nào của Mặt trận quan tâm đến biển đảo thì nên đưa vào.

GS.TS. Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Lân Dũng, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu tại Đại hội

Một vấn đề khác cũng rất đáng được quan tâm là phát huy quyền dân chủ của nhân dân của MTTQ các cấp. Theo GS.TS Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Lân Dũng, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trong thời gian qua, MTTQ các cấp vẫn chưa phát huy được hết quyền dân chủ của nhân dân. Nhiều vụ việc của dân không được phản ánh, đơn thư của dân bị chuyển đi lòng vòng, đất đai "bờ xôi ruộng mật" của dân bị mất, bồi thường ít, dân kêu ca nhưng ít được quan tâm. Vẫn còn tồn tại những vụ án oan sai do bức hình, bức cung không được sự đồng tình của nhân dân… Cần có quy định để đơn thư, khiếu nại, phản ánh của dân phải được giải quyết sớm, đúng thẩm quyền./.

Nam Khánh