Đây là quan điểm của Thường trực Ủy ban Kinh tế về trách nhiệm quản lý nhà nước về cạnh tranh tại dự luật Cạnh tranh (sửa đổi).

Tiếp tục Chương trình Phiên họp thứ 22, chiều ngày 12/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về các vấn đề còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi).

Phiên họp thứ 22 của UBTVQH (Ảnh: quochoi.vn)

Mở rộng phạm vi điều chỉnh ra ngoài lãnh thổ

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết, tại Kỳ họp thứ 4, Quốc hội đã thảo luận tại tổ và hội trường về dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi). Đa số ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành với Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và nhất trí với nội dung cơ bản của dự án Luật do Chính phủ trình, đồng thời, đóng góp nhiều ý kiến cho dự án Luật.

Trong đó, về phạm vi điều chỉnh của luật, theo Chủ nhiệm Vũ Hồng Thanh, có ý kiến đề nghị cần làm rõ tính khả thi của việc mở rộng phạm vi điều chỉnh trong dự thảo Luật, nhất là quy định nội dung bên ngoài lãnh thổ Việt Nam cụ thể như thế nào, trong trường hợp không có điều ước quốc tế giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ khác.

Về vấn đề này, Thường trực Ủy ban Kinh tế cho rằng việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật đối với các hành vi được thực hiện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh trên thị trường Việt Nam là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đáng chú ý, để đảm bảo tính khả thi của việc mở rộng phạm vi điều chỉnh, dự thảo Luật đã quy định Ủy ban cạnh tranh Quốc gia có trách nhiệm tiến hành các hoạt động hợp tác với các cơ quan cạnh tranh nước ngoài trong quá trình tố tụng cạnh tranh để kịp thời phát hiện, điều tra và xử lý đối với các hành vi được thực hiện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh trên thị trường Việt Nam thông qua các cam kết quốc tế về cạnh tranh trong các hiệp định thương mại song phương, đa phương. Trong trường hợp không có điều ước quốc tế giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ khác, cơ quan cạnh tranh sẽ hợp tác với các cơ quan cạnh tranh các nước thông qua các diễn đàn cạnh tranh quốc tế như ASEAN, APEC, diễn đàn cạnh tranh quốc tế (ICN), diễn đàn cạnh tranh các nước Đông Á và hợp tác song phương.

Giải trình thêm tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh nhấn mạnh, phạm vi điều chỉnh Luật Cạnh tranh 2004 chưa quy định cơ sở pháp lý rõ ràng điều chỉnh các hành vi diễn ra bên ngoài lãnh thổ ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranh tại Việt Nam. Trong khi đó, tại nhiều nước trên thế giới các cơ quan cạnh tranh đã điều điều tra xử lý nhiều vụ việc hạn chế cạnh tranh xuyên biên giới.

Vì vậy, để mở rộng môi trường cạnh tranh tại Việt Nam, dự thảo luật đã mở rộng phạm vi điều chỉnh nhằm mục tiêu tạo ra hành lang pháp lý để điều tra xử lý cạnh tranh không lành mạnh dù xảy ra ở đâu nhưng tác động và có khả năng tác động tiêu cực đến môi trường cạnh tranh của Việt Nam. Mặt khác, tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan cạnh tranh Việt Nam hợp tác với cơ quan cạnh tranh nước khác trong vấn đề điều tra xử lý các vụ việc cạnh tranh, tạo điều kiện thực thi các cam kết về cạnh tranh trong các điều ước song phương và đa phương.

Thống nhất quy định cơ quan cạnh tranh Quốc gia trực thuộc Bộ Công Thương

Về trách nhiệm quản lý nhà nước về cạnh tranh, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, hiện có hai loại ý kiến khác nhau. Loại ý kiến thứ nhất tán thành quy định Cơ quan cạnh tranh Quốc gia trực thuộc Bộ Công Thương, nhưng cần quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan này trong Luật vì cơ quan này vừa thực hiện chức năng tham mưu trong quản lý nhà nước về cạnh tranh, vừa thực hiện tố tụng cạnh tranh.

Loại ý kiến thứ hai đề nghị, không quy định Cơ quan quản lý cạnh tranh trực thuộc Bộ Công Thương mà thuộc Chính phủ hoặc Quốc hội để bảo đảm tính độc lập, khách quan trong xử lý vụ việc cạnh tranh.

Thường trực Ủy ban Kinh tế cơ bản tán thành loại ý kiến thứ nhất. Theo đó, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật bổ sung một chương quy định về cơ quan cạnh tranh, trong đó định danh cơ quan cạnh tranh là Ủy ban cạnh tranh Quốc gia. Người có thẩm quyền xử lý vụ việc cạnh tranh là các ủy viên Ủy ban cạnh tranh Quốc gia do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm.

Chủ nhiệm Vũ Hồng Thanh phân tích: “Việc quy định một cơ quan cạnh tranh là Ủy ban cạnh tranh Quốc gia trực thuộc Bộ Công Thương là cơ quan bán tư pháp, vừa thực hiện chức năng tham mưu giúp Bộ Công Thương thực hiện quản lý nhà nước về cạnh tranh, vừa thực hiện chức năng tố tụng trong lĩnh vực cạnh tranh là rất cần thiết, sẽ là lựa chọn phù hợp nhất trong bối cảnh hiện nay”.

Giải trình thêm tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh cho biết, có nhiều đại biểu Quốc hội quan ngại đến mô hình cơ quan cạnh tranh, đặc biệt là tính hiệu lực hiệu quả của cơ quan này chưa được bảo đảm. Tuy nhiên, với tính chất đặc thù của cơ quan cạnh tranh là cơ quan hành chính bán tư pháp thì Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã báo cáo Quốc hội và thống nhất với cơ quan chủ trì soạn thảo một mô hình trung gian.

“Đó là hợp nhất ba cơ quan hiện nay là Cơ quan quản lý cạnh tranh, Hội đồng cạnh tranh, Văn phòng Hội đồng cạnh tranh thành một cơ quan. Điều này đảm bảo thực hiện đúng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về việc tinh giảm đầu mối. Tuy vậy, vẫn tiếp tục đặt cơ quan đó trong Bộ Công Thương để không làm tăng thêm cơ quan của Chính phủ” – Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nhấn mạnh.

Thảo luận tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đặt câu hỏi “Việc các ủy viên Ủy ban cạnh tranh Quốc gia do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm có trái Luật tổ chức Chính phủ hay không?”.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nội Vụ Lê Vĩnh Tân khẳng định: “Luật Cạnh tranh 2004 đã quy định Hội đồng Cạnh tranh do Thủ tướng bổ nhiệm, lần sửa đổi này chỉ sửa từ Ủy viên cạnh tranh thành Ủy viên hội đồng cạnh tranh. Điều này không trái với Luật Tổ chức Chính phủ”.

Sau các ý kiến phát biểu, kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh: UBTVQH nhất trí với việc mở rộng phạm vi điều chỉnh như tại dự thảo luật.

UBTVQH thống nhất quy định một cơ quan cạnh tranh là Ủy ban cạnh tranh Quốc gia trực thuộc Bộ Công Thương (trên cơ sở hợp nhất Cơ quan quản lý cạnh tranh và Hội đồng cạnh tranh, Văn phòng Hội đồng cạnh tranh hiện nay). Tuy nhiên đề nghị cần quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan này trong Luật.

Liên quan đến các điều hạn chế kinh doanh, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị “cần hết sức lưu ý, quy định rõ ngay những điều cấm tại luật”.

UBTVQH giao Uỷ ban Kinh tế cùng cơ quan soạn thảo rà soát, tiếp thu hợp lý các ý kiến của UBTVQH, hoàn chỉnh lại dự thảo luật, sau đó gửi xin ý kiến các Đoàn ĐBQH.

Cũng trong chiều nay, UBTVQH xem xét, quyết định việc cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội đối với ông Ngô Đức Mạnh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Thuận./.

Kim Thanh