Trong nhà trường của chúng ta còn có nhiều nhà giáo dục được đào tạo trong những điều kiện cũ, điều đó cản trở bước quá độ từ chế độ tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Một điều mặc dù có kỳ lạ, là chúng ta đang gặp phải sự phản kháng ngoan cường của những người có học thức. Người nào đã quen coi bộ máy cũ là cơ nghiệp của họ, thì người ấy phục vụ bản thân mình và phục vụ giai cấp hữu sản.

Công tác giáo dục ngoài nhà trường nằm trong những điều kiện tốt hơn là công tác giáo dục trong nhà trường.

Trong Hội đồng Dân uỷ của chúng ta đã nêu lên vấn đề lập một uỷ ban để tập hợp cả một loạt những tổ chức văn hoá giáo dục tản mạn lại. Công tác giáo dục ngoài nhà trường có một ý nghĩa quan trọng đối với việc cải tạo toàn bộ đời sống. Cần phải tìm ra những con đường mới.

Cần phải nói ra rằng một vài đại biểu mới và thiếu kinh nghiệm của chính quyền xô-viết thường áp dụng những phương pháp cũ, và do đó làm phương hại đến chính quyền.

Tôi nghĩ rằng các nhà giáo ngành giáo dục ngoài nhà trường đang phải đảm nhiệm một nhiệm vụ khó khăn. Đảng đã đề ra những hình thức hoạt động trong đông đảo quần chúng, nhưng phải gắn những hình thức này với những phương pháp văn hoá và giáo dục, trong nhà trường nói riêng và nhát là ngoài nhà trường, đó là điều mà chúng ta không phải khi nào cũng thực hiện được.

Trong hoạt động giáo dục ngoài nhà trường, các đồng chí được quần chúng cần lao rất khao khát kiến thức giúp đỡ: như vậy, các đồng chí rất dễ tìm được những hình thức tiếp xúc với họ. Ở đây, chúng ta có thể rất ít thu được kết quả bằng cách nhảy vọt, nhất là trong đám quần chúng đang ở một trình độ văn hoá thấp. Cần phải cố gắng gần gũi những cơ quan tuyên truyền của các tố chức Đảng, và làm cho quần chúng tham gia công tác giáo dục ngoài nhà trường. Các đồng chí có thể hy vọng đạt được những kết quả tốt đẹp nhất nếu sáng kiến của quần chúng được coi trọng đúng mức.

V.I. Lênin, Toàn tập, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1971, t.28, tr. 568 - 569